વિશ્વ માતૃભાષા દિવસની પૂર્વ સંધ્યાએ ગાંધીનગર ખાતે ગુજરાત સાહિત્ય અકાદમી દ્વારા આયોજિત “માતૃભાષા મહોત્સવ” ભવ્યતા અને સાહિત્યિક ગૌરવ સાથે ઉજવાયો હતો. આ પ્રસંગે ગુજરાતના મુખ્યમંત્રી ભૂપેન્દ્ર પટેલએ માતૃભાષાના ગૌરવ ગાન સાથે અન્ય ભાષાઓ પ્રત્યે આદર રાખવો એ ભારતીય સંસ્કૃતિની સાચી ઓળખ હોવાનું જણાવ્યું હતું. કાર્યક્રમ દરમિયાન સાહિત્ય ક્ષેત્રે વિશેષ યોગદાન આપનાર સર્જકોને “સાહિત્ય ગૌરવ” અને “યુવા ગૌરવ” પુરસ્કારો અર્પણ કરવામાં આવ્યા હતા.
આ પ્રસંગે રમતગમત, યુવક સેવાઓ અને સાંસ્કૃતિક પ્રવૃત્તિઓના રાજ્ય મંત્રી ડૉ. જયરામ ગામીત પણ ઉપસ્થિત રહ્યા હતા. સમગ્ર કાર્યક્રમમાં ભાષા, સંસ્કૃતિ અને સાહિત્યના સમન્વયનું અનોખું દૃશ્ય જોવા મળ્યું હતું.
માતૃભાષા – ભાવ, જ્ઞાન અને સંસ્કૃતિનું માધ્યમ
મુખ્યમંત્રીશ્રીએ પોતાના સંબોધનમાં જણાવ્યું હતું કે માતૃભાષા માત્ર સંવાદનું સાધન નથી, પરંતુ તે આપણા હૃદયના ભાવો, સંસ્કારો અને જીવનમૂલ્યોની અભિવ્યક્તિ છે. તેમણે ગુજરાતી ભાષાના સ્વરૂપને “અ”થી “જ્ઞ” સુધીના જ્ઞાનના પ્રવાસ તરીકે વર્ણવતાં કહ્યું કે ભાષા દ્વારા જ વ્યક્તિ પોતાની સંવેદનાઓ વ્યક્ત કરી શકે છે.
તેમણે ઉમેર્યું કે ભાષા અને સંસ્કૃતિનું જતન માત્ર એક પેઢીનું કાર્ય નથી, પરંતુ આવનારી પેઢી સુધી મૂલ્યો પહોંચાડવાની સામૂહિક જવાબદારી છે.
અન્ય ભાષાઓ પ્રત્યે આદર – ભારતીય સંસ્કૃતિની વિશેષતા
મુખ્યમંત્રીશ્રીએ ભારપૂર્વક જણાવ્યું હતું કે માતૃભાષાનો ગૌરવ કરવો જેટલું મહત્વનું છે તેટલું જ અન્ય ભાષાઓનો સન્માન કરવો પણ જરૂરી છે. ભારતની વૈવિધ્યસભર સંસ્કૃતિમાં દરેક ભાષાનું પોતાનું સ્થાન છે અને આ બહોળી ભાષિક પરંપરા આપણને વિશ્વમાં અનોખી ઓળખ આપે છે.
તેમણે જણાવ્યું કે બહુભાષી ભારતની શક્તિ તેની સહિષ્ણુતા અને પરસ્પર આદરની ભાવનામાં છે.
વડાપ્રધાનના વિચારોનો ઉલ્લેખ
આ અવસરે મુખ્યમંત્રીશ્રીએ વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીના “મા, માતૃભૂમિ અને માતૃભાષાનો કોઈ જોટો જડે તેમ નથી” એવા કથનનો ઉલ્લેખ કરતાં કહ્યું કે જે વ્યક્તિ પોતાની માતૃભાષાનું ગૌરવ કરે છે તે સમગ્ર સમાજ માટે ગૌરવરૂપ બને છે.
તેમણે ઉમેર્યું કે વડાપ્રધાનના “વિકસિત ભારત ૨૦૪૭”ના વિઝનમાં ભાષા, સંસ્કૃતિ અને જ્ઞાન પરંપરાને વિશેષ સ્થાન આપવામાં આવ્યું છે.
સાહિત્ય ગૌરવ પુરસ્કાર વિતરણ
કાર્યક્રમ દરમિયાન વર્ષ ૨૦૨૪ માટેના સાહિત્ય ગૌરવ પુરસ્કારોનું વિતરણ કરવામાં આવ્યું હતું.
ગુજરાતી ભાષા માટેનો સાહિત્ય ગૌરવ પુરસ્કાર જાણીતા સાહિત્યકાર પ્રવીણ દરજીને એનાયત કરવામાં આવ્યો હતો, જ્યારે કચ્છી ભાષા માટેનો સાહિત્ય ગૌરવ પુરસ્કાર માવજી મહેશ્વરીને અર્પણ થયો હતો.
બંને સાહિત્યકારોએ પોતાની ભાષા અને સાહિત્યના વિકાસમાં મહત્વપૂર્ણ યોગદાન આપ્યું છે.
યુવા ગૌરવ પુરસ્કારથી નવી પેઢીને પ્રોત્સાહન
યુવા સાહિત્યકારોને પ્રોત્સાહન આપવા માટે ગુજરાત સાહિત્ય અકાદમી દ્વારા અપાતા “યુવા ગૌરવ પુરસ્કાર” પણ આ પ્રસંગે એનાયત કરવામાં આવ્યા હતા.
ગુજરાતી ભાષા માટે અજય સોની અને કચ્છી ભાષા સાહિત્ય માટે દિપક નંદાને આ સન્માન મળ્યું હતું.
આ પુરસ્કારો દ્વારા યુવા પેઢીમાં ભાષા અને સાહિત્ય પ્રત્યે રસ વધે તેવી આશા વ્યક્ત કરવામાં આવી હતી.
ભાષા – સામૂહિક અસ્તિત્વ અને સ્વાભિમાનનું પ્રતિક
મુખ્યમંત્રીશ્રીએ માતૃભાષાને સામૂહિક અસ્તિત્વ અને સ્વાભિમાનનું પ્રતિક ગણાવતાં જણાવ્યું કે ભાષા દ્વારા જ સમાજની ઓળખ અને વિચારધારા જીવંત રહે છે.
તેમણે સોમનાથ સ્વાભિમાન પર્વ અને ભારતીય વિરાસતોના પુનરુત્થાનનો ઉલ્લેખ કરતાં કહ્યું કે સંસ્કૃતિ અને ભાષાનું સંરક્ષણ રાષ્ટ્ર નિર્માણમાં મહત્વપૂર્ણ ભૂમિકા ભજવે છે.
વિકસિત ગુજરાત – ભાષા અને સંસ્કૃતિનો આધાર
મુખ્યમંત્રીશ્રીએ જણાવ્યું કે વિકસિત ભારત માટે વિકસિત ગુજરાતનું નિર્માણ કરવા ભાષા અને સંસ્કૃતિનું જતન આવશ્યક છે. તેમણે સાહિત્યકારો, સર્જકો અને ભાષાપ્રેમીઓને આહવાન કર્યું કે તેઓ સમાજમાં સંસ્કાર અને જ્ઞાનનો પ્રકાશ ફેલાવે.
ગુજરાત સાહિત્ય અકાદમીની ભૂમિકા
કાર્યક્રમમાં ગુજરાત સાહિત્ય અકાદમીના અધ્યક્ષ ભાગ્યેશ જ્હાએ મુખ્યમંત્રી અને ઉપસ્થિત મહાનુભાવોનું સ્વાગત કર્યું હતું. અકાદમી દ્વારા એકસાથે ૫૧ જેટલા પુસ્તકોનું પ્રકાશન કરવામાં આવ્યું હતું, જે ગુજરાતના સાહિત્યિક વિકાસ માટે મહત્વપૂર્ણ પગલું માનવામાં આવે છે.
સાહિત્યકારો અને કલાકારોની ઉપસ્થિતિ
આ કાર્યક્રમમાં સુપ્રસિદ્ધ સાહિત્યકાર માધવ રામાનુજ, સંગીતકાર શ્યામલ મુનશી-સૌમિલ મુનશી, સુશ્રી આરતી મુનશી, સાહિત્યકાર તુષાર શુક્લ અને લોકગાયક કીર્તિદાન ગઢવી સહિત અનેક સાહિત્યરસિકો ઉપસ્થિત રહ્યા હતા.
તેમની ઉપસ્થિતિએ કાર્યક્રમને વધુ ગૌરવપૂર્ણ બનાવ્યો હતો.
ભાષા અને સંસ્કારનો સંકલન
કાર્યક્રમ દરમિયાન ભાષા, સંગીત અને સાહિત્યના વિવિધ કાર્યક્રમો યોજાયા હતા. માતૃભાષાના મહિમા અને ભારતીય સંસ્કૃતિના મૂલ્યોને ઉજાગર કરતી રજૂઆતો દ્વારા ઉપસ્થિતોમાં ભાષા પ્રત્યે ગૌરવની ભાવના જગાડવામાં આવી હતી.
યુવાનો માટે સંદેશ
મુખ્યમંત્રીશ્રીએ યુવાનોને સંદેશ આપતાં જણાવ્યું કે ટેક્નોલોજી અને ગ્લોબલાઇઝેશનના યુગમાં માતૃભાષાનું મહત્વ વધુ વધે છે. તેમણે યુવાનોને પોતાની ભાષામાં વાંચન-લેખન કરવાની અને સાહિત્ય સાથે જોડાવાની પ્રેરણા આપી.
સમાપન
ગાંધીનગરમાં યોજાયેલ માતૃભાષા મહોત્સવ માત્ર પુરસ્કાર વિતરણનો કાર્યક્રમ નહોતો, પરંતુ ભાષા, સંસ્કૃતિ અને સાહિત્યના સમન્વયનું ભવ્ય મંચ બન્યો હતો.
માતૃભાષાના ગૌરવ સાથે અન્ય ભાષાઓ પ્રત્યે આદર રાખવાનો સંદેશ આપતા મુખ્યમંત્રીના વિચારો ઉપસ્થિતોમાં નવી પ્રેરણા જગાડનાર સાબિત થયા હતા.
ગુજરાત સાહિત્ય અકાદમીના પ્રયાસો, સાહિત્યકારોના યોગદાન અને સરકારના સંકલ્પ સાથે ગુજરાતની ભાષા અને સંસ્કૃતિને નવી ઊંચાઈઓ મળે તેવી આશા વ્યક્ત કરવામાં આવી હતી.
