પંચમહાલ જિલ્લામાં આવેલી તાલુકા પંચાયતની મનરેગા શાખામાં ફરજ બજાવતા આઉટસોર્સ તથા કરાર આધારિત કર્મચારીઓ છેલ્લા બે થી ત્રણ મહિનાથી પગાર વિના કામ કરી રહ્યા હોવાનું ચોંકાવનારું સામે આવ્યું છે. હોળી અને ધૂળેટી જેવા મહત્વના તહેવારોના સમયગાળામાં પગાર નહીં થતાં કર્મચારીઓ તથા તેમના પરિવારોમાં ભારે નિરાશા અને આર્થિક સંકટની સ્થિતિ સર્જાઈ છે.

જિલ્લાના શહેરા, મોરવા હડફ, ગોધરા, હાલોલ, કાલોલ, જાંબુઘોડા અને ઘોઘંબા સહિતના તાલુકાઓમાં મનરેગા શાખામાં ફરજ બજાવતા આસિસ્ટન્ટ પ્રોગ્રામ ઓફિસર, ગ્રામ રોજગાર સેવક, ટેકનિકલ આસિસ્ટન્ટ અને અન્ય સ્ટાફના વેતન બાકી હોવાના કારણે વહીવટી તંત્ર સામે અસંતોષ વધ્યો છે.

હોળીના તહેવારમાં પગાર ન મળતાં પરિવાર પર આર્થિક ભાર

હોળી-ધૂળેટીનો તહેવાર ગ્રામિણ વિસ્તારોમાં ખાસ ઉત્સાહથી ઉજવવામાં આવે છે. તહેવારમાં મીઠાઈ, કપડાં, સામાજિક કાર્યક્રમો અને અન્ય ખર્ચાઓ માટે રોકડ રકમની જરૂરિયાત રહેતી હોય છે. પરંતુ પગાર ન મળતાં મનરેગા કર્મચારીઓ માટે આ તહેવાર આનંદને બદલે ચિંતા લઈને આવ્યો છે.

મધ્યમ અને શ્રમિક વર્ગમાંથી આવતા આ કર્મચારીઓ સંપૂર્ણપણે માસિક વેતન પર નિર્ભર હોય છે. પગાર અટવાઈ જતા:

• ઘરખર્ચ ચલાવવો મુશ્કેલ બન્યો

• બાળકોના શિક્ષણ ખર્ચમાં અવરોધ

• તહેવારી ખર્ચ માટે દેવું કરવાની ફરજ

• દૈનિક જરૂરિયાતો પૂરી કરવામાં મુશ્કેલી

કેટલાક કર્મચારીઓએ જણાવ્યું હતું કે તેઓએ ઘરખર્ચ માટે સગા-સંબંધીઓ પાસેથી ઉધાર લેવા પડ્યા છે.

જિલ્લાભરમાં એકસરખી સ્થિતિ

માત્ર શહેરા તાલુકામાં જ નહીં પરંતુ સમગ્ર પંચમહાલ જિલ્લામાં મનરેગા શાખાના આઉટસોર્સ અને કરાર આધારિત કર્મચારીઓની સ્થિતિ દયનીય હોવાનું સૂત્રો જણાવી રહ્યા છે.

મોરવા હડફ, ગોધરા, હાલોલ, કાલોલ, જાંબુઘોડા અને ઘોઘંબા જેવા તાલુકાઓમાં પણ બે મહિનાથી વધુ સમયથી પગાર બાકી છે.

કર્મચારીઓના જણાવ્યા મુજબ:

• ગ્રાન્ટ સમયસર ન મળતા વેતન અટવાયું છે

• વહીવટી પ્રક્રિયા ધીમી છે

• કોઈ ચોક્કસ તારીખની ખાતરી આપવામાં આવી નથી

મનરેગા જેવી મહત્વની યોજનાના કર્મચારીઓ મુશ્કેલીમાં

મહાત્મા ગાંધી રાષ્ટ્રીય ગ્રામિણ રોજગાર ગેરંટી યોજના (મનરેગા) ગ્રામિણ વિસ્તારોમાં મજૂરોને રોજગારી પૂરી પાડતી મહત્વપૂર્ણ યોજના છે. આ યોજનાને જમીન પર સફળ બનાવવા માટે:

• ગ્રામ રોજગાર સેવકો

• ટેકનિકલ સ્ટાફ

• પ્રોગ્રામ ઓફિસ સ્ટાફ
  મહત્વપૂર્ણ ભૂમિકા ભજવે છે.

પરંતુ વિસંગત સ્થિતિ એ છે કે જે કર્મચારીઓ બીજાને રોજગારી અપાવે છે, તેઓ પોતે આર્થિક સંકટમાં મુકાયા છે.

ફિલ્ડ વર્ક અને ડેટા એન્ટ્રી છતાં વેતન બાકી

મનરેગા શાખાના કર્મચારીઓ કાળઝાળ ગરમીમાં ફિલ્ડ પર જઈ માપણી, કામની ચકાસણી, મજૂરોની હાજરી, ઓનલાઈન ડેટા એન્ટ્રી અને રિપોર્ટિંગ જેવી કામગીરી કરે છે.

કર્મચારીઓનું કહેવું છે:
“અમે સતત કામ કરી રહ્યા છીએ, પરંતુ બે-ત્રણ મહિનાથી પગાર મળ્યો નથી. પરિવારનું ગુજરાન ચલાવવું મુશ્કેલ બન્યું છે.”

વહીવટી તંત્ર સામે ઉદાસીનતાના આક્ષેપ

કર્મચારીઓમાં એવો આક્ષેપ છે કે તંત્ર દ્વારા સમયસર પગાર ચૂકવવા માટે યોગ્ય પગલાં લેવામાં આવતા નથી.

તેમણે માંગણી કરી છે કે:

• બાકી વેતન તાત્કાલિક ચૂકવવામાં આવે

• ભવિષ્યમાં સમયસર પગાર માટે વ્યવસ્થા થાય

• આઉટસોર્સ અને કરાર આધારિત કર્મચારીઓ માટે સ્પષ્ટ નીતિ બનાવવામાં આવે

તહેવારમાં ખુશીના બદલે ચિંતા

ગ્રામિણ વિસ્તારોમાં હોળી માત્ર તહેવાર નહીં પરંતુ સામાજિક અને સાંસ્કૃતિક મેળાપનો પ્રસંગ હોય છે. પરંતુ આ વર્ષે મનરેગા કર્મચારીઓના ઘરમાં:

• મીઠાઈની જગ્યાએ ચિંતા

• રંગોની જગ્યાએ આર્થિક તંગી

• ઉજવણીની જગ્યાએ નિરાશા જોવા મળી

પરિવારજનો પણ તંત્ર પ્રત્યે અસંતોષ વ્યક્ત કરી રહ્યા છે.

લોકોમાં ઉઠી રહી માંગ

સ્થાનિક સ્તરે લોકોમાં માંગ ઉઠી રહી છે કે:

• પંચમહાલ જિલ્લા વહીવટી તંત્ર તાત્કાલિક પગલાં લે

• કર્મચારીઓના બાકી પગાર ચૂકવે

• તહેવાર પહેલાં રાહત આપવામાં આવે

“વિકાસ ભારત”ના દાવા વચ્ચે કામ કરતા કર્મચારીઓ જો આર્થિક રીતે પીડાય તો વિકાસના દાવા પોકળ સાબિત થશે, એવી લોકચર્ચા ચાલી રહી છે.

કર્મચારીઓની કફોડી હાલત – વિશેષ નોંધ

📦 બોક્સ : મનરેગા કર્મચારીઓની વ્યથા

• બે-ત્રણ મહિનાથી પગાર બાકી

• ફિલ્ડ અને ઓફિસ બંને કામ ચાલુ

• પરિવારના ખર્ચ માટે ઉધાર લેવાની ફરજ

• તહેવારમાં ઉજવણી અશક્ય

• સમયસર વેતન અંગે કોઈ ખાતરી નહીં

“અમે બીજાને રોજગારી અપાવીએ છીએ, પરંતુ પોતાનું ગુજરાન ચલાવવું મુશ્કેલ બન્યું છે,” કર્મચારીઓની આ પીડા તેમની હાલત દર્શાવે છે.

તંત્ર માટે ચેતવણી સમાન પરિસ્થિતિ

જો સમયસર પગાર ચૂકવવામાં નહીં આવે તો:

• કર્મચારીઓમાં અસંતોષ વધશે

• યોજનાના અમલીકરણ પર અસર પડશે

• ગ્રામિણ રોજગાર કામગીરી ધીમી પડશે

તેથી તાત્કાલિક ઉકેલ જરૂરી છે.

નિષ્કર્ષ

પંચમહાલ જિલ્લામાં મનરેગા શાખાના આઉટસોર્સ અને કરાર આધારિત કર્મચારીઓ બે થી ત્રણ મહિનાથી પગાર વિના કામ કરી રહ્યા છે. હોળીના તહેવાર દરમિયાન પગાર ન મળતાં તેમના પરિવાર પર આર્થિક સંકટ સર્જાયું છે.

જિલ્લા વહીવટી તંત્ર સમયસર પગલાં લઈને બાકી વેતન ચૂકવે અને કર્મચારીઓના ઘરમાં પણ હોળીના રંગો ફરી ખીલે તેવી લોકમાંગ ઉઠી રહી છે.