શહેરા નગરમાં હોળી અને ધૂળેટીના પર્વને લઈને જ્યાં એક તરફ ઉત્સાહનો માહોલ જામી રહ્યો છે, ત્યાં બીજી તરફ પાલિકા તંત્રની બેદરકારીને કારણે ગંદકી અને દુર્ગંધનો ગંભીર પ્રશ્ન ઉભો થતા તહેવારની ખુશીમાં કલેશ છવાઈ ગયો હતો. બસ સ્ટેશનથી મુખ્ય બજાર તરફ જવાના મુખ્ય માર્ગ પર ગટરના ગંદા પાણીની રેલમછેલ થતા ખરીદી કરવા આવેલા લોકો અને સ્થાનિક વેપારીઓને ભારે હાલાકીનો સામનો કરવો પડ્યો હતો.
તહેવારના દિવસોમાં સામાન્ય રીતે બજારમાં ખરીદી માટે ગ્રામ્ય વિસ્તારોમાંથી મોટી સંખ્યામાં લોકો ઉમટી પડે છે. રંગ, પિચકારી, મીઠાઈ, કપડા અને અન્ય સામાનની ખરીદી માટે લોકો વહેલી સવારથી જ શહેરામાં આવવા લાગ્યા હતા. પરંતુ બસ સ્ટેશનથી બજાર સુધીના માર્ગ પર ગટરના ગંદા પાણીના કારણે લોકો માટે ચાલવું મુશ્કેલ બની ગયું હતું. રસ્તા પર પાણી ભરાઈ જવાથી વાહન વ્યવહાર પણ ખોરવાઈ ગયો હતો અને અનેક લોકો ગંદા પાણીમાં પગ મૂકી પસાર થવા મજબૂર બન્યા હતા.
સ્થળ પર ઉભેલા વેપારીઓના જણાવ્યા મુજબ છેલ્લા ઘણા દિવસોથી ગટર જામ થવાની સમસ્યા હતી, પરંતુ તંત્રને વારંવાર રજૂઆત કરવા છતાં કોઈ કામગીરી કરવામાં આવી ન હતી. હોળીના તહેવારના દિવસે પણ તંત્ર દ્વારા કોઈ સફાઈ વ્યવસ્થા ન ગોઠવાતા સ્થિતિ વધુ વિકટ બની હતી. ખાસ કરીને શાકભાજી માર્કેટ વિસ્તાર પાસે ગટર સંપૂર્ણ રીતે જામ થઈ જતા ગંદા પાણી રસ્તા પર ફરી વળ્યા હતા.
ગ્રાહકો માટે ખરીદી કરવી મુશ્કેલ બની ગઈ હતી. ઘણા લોકો મોઢા પર રૂમાલ રાખીને પસાર થતા નજરે પડ્યા હતા. કેટલાક લોકોએ તો ગંદકીના કારણે બજારમાં જવાનું ટાળ્યું હતું, જેના કારણે વેપારીઓના ધંધા પર પણ અસર પડી હતી. તહેવારના દિવસોમાં જે વેચાણ વધવાની આશા રાખવામાં આવે છે, તે ગંદકીના કારણે ઘટી ગયું હોવાનું વેપારીઓએ જણાવ્યું હતું.
આ સમગ્ર પરિસ્થિતિ વચ્ચે સ્થાનિક વેપારીઓએ તંત્રની રાહ જોવાને બદલે પોતે જ સફાઈ અભિયાન હાથ ધરવાનો નિર્ણય કર્યો હતો. વેપારીઓએ ઝાડુ, ફાવડા અને ડોલ લઈને ગટર પાસે જમા થયેલો કચરો કાઢ્યો હતો. રસ્તા પર ભરાયેલા ગંદા પાણીની નિકાલ માટે તાત્કાલિક વ્યવસ્થા કરી હતી. વેપારીઓના આ પ્રયત્નોથી થોડા જ સમયમાં માર્ગ પરથી પાણી ઉતરી ગયું હતું અને લોકો માટે અવરજવર સરળ બની હતી.
વેપારીઓએ જણાવ્યું હતું કે આ માત્ર તેમના ધંધા માટે નહીં, પરંતુ શહેરની સ્વચ્છતા અને નાગરિક ફરજને ધ્યાનમાં રાખીને કરવામાં આવ્યું હતું. “જ્યારે તંત્ર કામ ન કરે ત્યારે જનતા જ આગળ આવે તે જરૂરી છે,” એવો સંદેશ વેપારીઓએ આપ્યો હતો. કેટલાક વેપારીઓએ પોતાના ખર્ચે ટ્રેક્ટર મંગાવી ગંદકી દૂર કરાવી હતી.
સ્થાનિક લોકોમાં પણ વેપારીઓના આ પગલાની પ્રશંસા થઈ હતી. ઘણા લોકો સ્વચ્છતા અભિયાનમાં જોડાયા હતા. કેટલાક યુવાનો પણ આગળ આવી ઝાડુ લઈને સફાઈમાં જોડાયા હતા. હોળીના પર્વે જ્યાં રંગોની મજા લેવાની હતી ત્યાં લોકોને સફાઈમાં જોડાતા જોઈ એક અલગ જ સંદેશ પ્રસરી ગયો હતો.
આ ઘટના પાછળ માત્ર તંત્રની બેદરકારી જ નહીં પરંતુ લોકોની બેદરકારી પણ જવાબદાર હોવાનું જોવા મળ્યું હતું. શાકભાજીના કેટલાક વેપારીઓ દ્વારા કચરો સીધો ગટરમાં નાખવામાં આવતો હોવાના કારણે ગટર જામ થઈ હતી. પ્લાસ્ટિક, સડેલી શાકભાજી અને અન્ય કચરાના કારણે ગટરના પ્રવાહમાં અવરોધ સર્જાયો હતો. જો કચરાનો યોગ્ય નિકાલ કરવામાં આવ્યો હોત તો આ સમસ્યા ઊભી ન થઈ હોત.
સ્થાનિક નાગરિકોએ માંગણી કરી હતી કે નગરપાલિકા દ્વારા નિયમિત સફાઈ વ્યવસ્થા ગોઠવવામાં આવે અને ગટર સફાઈ માટે ખાસ ટીમ નિયુક્ત કરવામાં આવે. તહેવારો પહેલા વિશેષ સફાઈ અભિયાન હાથ ધરવામાં આવે તો આવી સમસ્યાઓ ટાળી શકાય. સાથે જ કચરો ગટરમાં ન નાખવા અંગે વેપારીઓ અને નાગરિકોમાં જાગૃતિ લાવવા પણ જરૂરી હોવાનું જણાયું હતું.
નાગરિકોએ પાલિકા તંત્ર સામે આક્ષેપ કર્યો હતો કે ટેક્સ વસૂલવામાં આવે છે પરંતુ સુવિધાઓ આપવામાં આવતી નથી. જો તંત્ર સમયસર ગટર સફાઈ કરાવત તો વેપારીઓને જાતે સફાઈ કરવી ન પડત. આ ઘટના તંત્ર માટે ચેતવણી સમાન હોવાનું નાગરિકોએ જણાવ્યું હતું.
હોળી જેવા મહત્વના તહેવાર દરમિયાન શહેરમાં સ્વચ્છતા જાળવવી તંત્રની પ્રાથમિક જવાબદારી હોવી જોઈએ. પરંતુ અહીં સ્થિતિ વિપરીત જોવા મળી હતી. ગંદકીના કારણે આરોગ્ય પર પણ અસર થઈ શકે છે. ગંદા પાણીથી મચ્છરજન્ય રોગો ફેલાવાનો ભય પણ ઉભો થયો હતો.
વેપારીઓના આ પગલાએ એક સકારાત્મક સંદેશ આપ્યો છે કે સ્વચ્છતા માત્ર સરકારની જવાબદારી નથી, પરંતુ દરેક નાગરિકની ફરજ છે. જો લોકો કચરો ગટરમાં ન નાખે અને સ્વચ્છતા જાળવે તો આવી સમસ્યાઓથી બચી શકાય.
હવે જોવાનું એ રહે છે કે નગરપાલિકા તંત્ર આ ઘટનામાંથી બોધપાઠ લઈને કાયમી ઉકેલ લાવે છે કે નહીં. નિયમિત ગટર સફાઈ, કચરાના યોગ્ય નિકાલ માટે વ્યવસ્થા, તહેવારો પહેલા વિશેષ સફાઈ અભિયાન અને વેપારીઓ સાથે સંકલન દ્વારા આ સમસ્યાનો ઉકેલ લાવી શકાય છે.
શહેરાના જાગૃત વેપારીઓએ હોળીના પર્વે ગંદકી સાફ કરીને ખરા અર્થમાં સ્વચ્છતાનો સંદેશ ફેલાવ્યો છે. તંત્ર નિષ્ક્રિય હોવા છતાં જનશક્તિએ એકતા દર્શાવી શહેરને મુશ્કેલીમાંથી બહાર કાઢ્યું હતું. આ ઘટના શહેર માટે પ્રેરણારૂપ બની છે અને સ્વચ્છતા માટે સૌને જવાબદાર બનાવે છે.
હોળીના રંગો વચ્ચે સ્વચ્છતાનો આ સંદેશ શહેરામાં લાંબા સમય સુધી યાદ રહેશે. હવે જરૂરી છે કે તંત્ર અને જનતા બંને સાથે મળીને શહેરાને સ્વચ્છ અને સ્વસ્થ બનાવે.
