મધ્યપૂર્વમાં ચાલી રહેલા તણાવ વચ્ચે એક નવી ઘટના સમગ્ર વિશ્વનું ધ્યાન ખેંચી રહી છે. આંતરરાષ્ટ્રીય પાણીમાં ઈરાનના શક્તિશાળી યુદ્ધ જહાજ પર અમેરિકી સબમરીન દ્વારા કરવામાં આવેલા હુમલાએ વૈશ્વિક રાજકીય અને સૈન્ય પરિસ્થિતિને વધુ જટિલ બનાવી દીધી છે. ઈરાનના નૌકાદળના મૌજ-ક્લાસ ફ્રિગેટ **IRIS Dena**ને અમેરિકન સબમરીન દ્વારા ટોર્પિડોથી નિશાન બનાવવામાં આવ્યું હોવાનો દાવો કરવામાં આવ્યો છે.
આ ઘટનાને ઈરાને અત્યંત ગંભીર ગણાવી છે અને સીધો આરોપ અમેરિકાને લગાવ્યો છે. ઈરાનના વિદેશ મંત્રી **Seyed Abbas Araghchi**એ આ હુમલાને “ભારતના મહેમાન પર હુમલો” ગણાવ્યો છે અને ચેતવણી આપી છે કે અમેરિકા આ ઘટનાનો ભારે પસ્તાવો કરશે.
આ ઘટના માત્ર બે દેશો વચ્ચેનો સૈન્ય ટકરાવ નથી, પરંતુ તેમાં ભારત અને અન્ય દેશોની સુરક્ષા અને રાજનૈતિક સ્થિતિ પણ જોડાઈ ગઈ હોવાથી સમગ્ર વિશ્વમાં ચિંતા ફેલાઈ છે.
આંતરરાષ્ટ્રીય પાણીમાં હુમલાની ઘટના
મળતી માહિતી મુજબ ઈરાનનું યુદ્ધ જહાજ IRIS દેના આંતરરાષ્ટ્રીય પાણીમાં પેટ્રોલિંગ કરી રહ્યું હતું. તે સમયે અચાનક એક અમેરિકી સબમરીન દ્વારા તેના પર ટોર્પિડોથી હુમલો કરવામાં આવ્યો હતો.
અમેરિકાના સંરક્ષણ સચિવ **Pete Hegseth**એ વોશિંગ્ટનમાં પત્રકાર પરિષદ દરમિયાન આ ઘટનાની પુષ્ટિ કરી હતી. તેમણે જણાવ્યું હતું કે અમેરિકન સબમરીન દ્વારા ઈરાનના એક યુદ્ધ જહાજને નિશાન બનાવી તેને ડૂબાડી દેવામાં આવ્યું છે.
તેમણે જણાવ્યું કે બીજા વિશ્વયુદ્ધ પછી પહેલી વખત કોઈ દુશ્મન દેશના યુદ્ધ જહાજને ટોર્પિડોથી ઉડાવી દેવામાં આવ્યું છે. આ નિવેદનથી આંતરરાષ્ટ્રીય રાજનીતિમાં ભારે ચર્ચા શરૂ થઈ ગઈ છે.
“ભારતના મહેમાન પર હુમલો” — ઈરાનનો આરોપ
ઈરાનના વિદેશ મંત્રી સૈયદ અબ્બાસ અરાઘચીએ આ ઘટનાને અત્યંત ગંભીર ગણાવી છે. તેમણે કહ્યું કે IRIS દેના પર લગભગ 180 લોકો સવાર હતા, જેમાંથી ઘણા લોકો ભારતીય નૌકાદળના મહેમાન તરીકે હાજર હતા.
અરાઘચીએ જણાવ્યું કે આ જહાજે તાજેતરમાં ભારત દ્વારા આયોજિત એક આંતરરાષ્ટ્રીય નૌકાદળ કવાયતામાં ભાગ લીધો હતો.
તેમણે કહ્યું કે “ભારતીય નૌકાદળના લગભગ 130 ખલાસીઓ અને અન્ય મહેમાનોને લઈને જતું જહાજ ચેતવણી આપ્યા વિના નિશાન બનાવવામાં આવ્યું. આ માત્ર ઈરાન સામેનો હુમલો નથી, પરંતુ આંતરરાષ્ટ્રીય નિયમોનો પણ ભંગ છે.”
ઈરાનના મંત્રીએ વધુમાં કહ્યું કે અમેરિકા આ ઘટનાનો જવાબ જરૂર આપવો પડશે.
IRIS દેના શું છે?
IRIS દેના ઈરાનના નૌકાદળના સૌથી આધુનિક યુદ્ધ જહાજોમાંનું એક ગણાય છે.
આ મૌજ-ક્લાસ ફ્રિગેટ ખાસ કરીને લાંબા અંતરના સમુદ્રી પેટ્રોલિંગ માટે બનાવવામાં આવ્યું છે. તેમાં આધુનિક હથિયાર પ્રણાલીઓ અને રડાર ટેક્નોલોજીનો સમાવેશ થાય છે.
જહાજમાં ભારે તોપખાના, સપાટીથી હવામાં પ્રહાર કરતી મિસાઈલ સિસ્ટમ, જહાજ વિરોધી મિસાઈલો અને ટોર્પિડોથી સજ્જ હતું.
આ ઉપરાંત તેમાં એક હેલિકોપ્ટર પણ તૈનાત કરવામાં આવ્યું હતું, જે સમુદ્રી દેખરેખ અને બચાવ કામગીરી માટે ઉપયોગી બનતું હતું.
વિશેષજ્ઞો અનુસાર, આ જહાજ ઈરાનની નૌકાદળ શક્તિનું મહત્વપૂર્ણ પ્રતિક માનવામાં આવે છે.
અમેરિકાનો દાવો
અમેરિકાના સંરક્ષણ સચિવ પીટ હેગસેથે જણાવ્યું હતું કે આ હુમલો એક સૈન્ય કાર્યવાહીનો ભાગ હતો.
તેમણે કહ્યું કે અમેરિકન સબમરીનએ આ યુદ્ધ જહાજને આંતરરાષ્ટ્રીય પાણીમાં ટોર્પિડોથી નિશાન બનાવ્યું હતું.
અમેરિકાના સૈન્ય અધિકારીઓએ દાવો કર્યો છે કે આ કાર્યવાહી દરમિયાન કોઈપણ આંતરરાષ્ટ્રીય કાયદાનું ઉલ્લંઘન કરવામાં આવ્યું નથી.
કાસેમ સુલેમાનીનો ઉલ્લેખ
હેગસેથે પોતાના નિવેદનમાં ઈરાનના ભૂતપૂર્વ સૈન્ય કમાન્ડર **Qasem Soleimani**નો પણ ઉલ્લેખ કર્યો હતો.
કાસેમ સુલેમાનીને 2020માં અમેરિકન હુમલામાં મારવામાં આવ્યા હતા, જ્યારે Donald Trump અમેરિકાના રાષ્ટ્રપતિ હતા.
હેગસેથે જણાવ્યું કે આ હુમલામાં નિશાન બનેલું જહાજ સુલેમાનીના નામ પરથી ઓળખાતું હતું.
વધુ જહાજો ડૂબ્યાનો દાવો
અમેરિકાના સેન્ટ્રલ કમાન્ડના વડા **Brad Cooper**એ જણાવ્યું હતું કે ચાલુ સંઘર્ષ દરમિયાન અત્યાર સુધીમાં ઓછામાં ઓછા 17 ઈરાની નૌકાદળના જહાજો ડૂબી ગયા છે.
તેમણે પોતાના વિડિઓ સંદેશમાં જણાવ્યું કે અમેરિકન દળો ઈરાનની નૌકાદળ શક્તિને ગંભીર રીતે નુકસાન પહોંચાડી રહ્યા છે.
શ્રીલંકાની બચાવ કામગીરી
આ ઘટના બાદ નજીકના દેશો પણ સતર્ક થઈ ગયા છે.
શ્રીલંકાના વિદેશ મંત્રી **Vijitha Herath**એ સંસદમાં જણાવ્યું હતું કે જહાજ ડૂબવાની માહિતી મળ્યા બાદ શ્રીલંકાની નૌકાદળ અને વાયુસેનાએ તરત બચાવ કામગીરી શરૂ કરી હતી.
આ ઘટના દક્ષિણ બંદર જિલ્લો ગાલેથી લગભગ 40 નોટિકલ માઈલ દૂર બની હોવાનું જણાવાયું છે.
બચાવાયેલા લોકો
શ્રીલંકાના અધિકારીઓએ જણાવ્યું હતું કે બચાવ કામગીરી દરમિયાન લગભગ 32 લોકોને જીવતા બચાવી લેવામાં આવ્યા હતા.
પરંતુ અહેવાલો અનુસાર જહાજમાં લગભગ 180 લોકો સવાર હતા.
તેથી હજુ ઘણા લોકો ગુમ હોવાનું માનવામાં આવે છે અને તેમને શોધવા માટે શોધ અને બચાવ કામગીરી ચાલુ રાખવામાં આવી છે.
કારણ હજુ સ્પષ્ટ નથી
શ્રીલંકાના મંત્રીએ જણાવ્યું કે જહાજ ડૂબવાનું ચોક્કસ કારણ હજુ સુધી સ્પષ્ટ થયું નથી.
જો કે ઈરાન સીધો આરોપ અમેરિકાને લગાવી રહ્યું છે, ત્યારે અમેરિકાએ પોતાની કાર્યવાહી યોગ્ય ગણાવી છે.
આ કારણે આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે તપાસની માંગ પણ ઉઠી રહી છે.
ભારત માટે સંવેદનશીલ સ્થિતિ
આ ઘટનામાં ભારતનું નામ પણ ઉલ્લેખિત થવાને કારણે ભારત માટે આ એક સંવેદનશીલ રાજનૈતિક મુદ્દો બની શકે છે.
ઈરાને જણાવ્યું છે કે જહાજ પર ભારતીય નૌકાદળના મહેમાનો હાજર હતા.
આ કારણે ભારત માટે બંને દેશો વચ્ચે સંતુલન જાળવવું મહત્વપૂર્ણ બની શકે છે.
મધ્યપૂર્વમાં વધતો તણાવ
આ ઘટના એ સમયે બની છે જ્યારે મધ્યપૂર્વમાં પહેલાથી જ તણાવનું વાતાવરણ છે.
ઈરાન અને અમેરિકા વચ્ચે લાંબા સમયથી રાજકીય અને સૈન્ય મતભેદ ચાલી રહ્યા છે.
આ નવી ઘટના બંને દેશો વચ્ચેના સંબંધોને વધુ તણાવપૂર્ણ બનાવી શકે છે.
વૈશ્વિક રાજનીતિમાં અસર
વિશેષજ્ઞોનું માનવું છે કે જો આ ઘટનાની અસર વધી તો તેનું પ્રભાવ વૈશ્વિક રાજનીતિ, સમુદ્રી સુરક્ષા અને વેપાર માર્ગો પર પણ પડી શકે છે.
ખાસ કરીને હિંદ મહાસાગર અને મધ્યપૂર્વ વિસ્તારમાં વેપાર અને ઊર્જા સપ્લાય માટે આ માર્ગો અત્યંત મહત્વપૂર્ણ છે.
નિષ્કર્ષ
ઈરાનના યુદ્ધ જહાજ IRIS દેના પર થયેલો હુમલો માત્ર એક સૈન્ય ઘટના નથી, પરંતુ તે વૈશ્વિક રાજનીતિમાં નવા તણાવને જન્મ આપી શકે છે.
ઈરાન દ્વારા અમેરિકાને આપવામાં આવેલી કડક ચેતવણી અને અમેરિકાના દાવાઓ વચ્ચે હવે સમગ્ર વિશ્વની નજર આ મુદ્દા પર ટકેલી છે.
આ ઘટનાની તપાસ, બચાવ કામગીરી અને રાજનૈતિક પ્રતિસાદ આગામી દિવસોમાં શું દિશા લેશે તે પર સમગ્ર વિશ્વનું ધ્યાન કેન્દ્રિત થયું છે.
