લોકલ ટ્રેન જીવનરેખા ગણાય છે. દરરોજ લાખો લોકો રોજગાર, અભ્યાસ અને વિવિધ કામો માટે લોકલ ટ્રેનો પર નિર્ભર છે. પરંતુ વર્ષોથી વધતી મુસાફરોની સંખ્યા અને મર્યાદિત સુવિધાઓને કારણે લોકલ ટ્રેનોમાં અતિભીડ એક ગંભીર સમસ્યા બની ગઈ છે. આ ભીડના કારણે અનેક વખત દુર્ઘટનાઓ પણ બને છે, જેમાં અનેક લોકોના જીવ ગયા છે.
તાજેતરમાં બનેલી એક દુઃખદ ઘટના પછી આ મુદ્દો ફરીથી વિધાનસભામાં ઉઠ્યો છે. પરિવહન પ્રધાન પ્રતાપ સરનાઈકેએ વિધાનસભામાં જાહેરાત કરી છે કે લોકલ ટ્રેનોમાં વધતી ભીડ ઘટાડવા માટે કેન્દ્રીય રેલ્વે પ્રધાન સાથે ચર્ચા કરીને મહત્વપૂર્ણ અને નક્કર પગલાં લેવામાં આવશે. સરકારનો મુખ્ય ઉદ્દેશ મુસાફરોની સુરક્ષા વધારવાનો અને અકસ્માતોને અટકાવવાનો છે.
વિદ્યાર્થીના મોતથી રાજ્યમાં શોક
૧૦ ફેબ્રુઆરીના રોજ બનેલી એક દુઃખદ ઘટનાએ સમગ્ર રાજ્યને હચમચાવી દીધું હતું. સોહમ કટારે નામનો એક વિદ્યાર્થી બારમા ધોરણનું પ્રથમ પેપર આપવા માટે ઘરેથી નીકળ્યો હતો. તે ડોમ્બિવલીથી કલવા તરફ લોકલ ટ્રેનમાં મુસાફરી કરી રહ્યો હતો.
પરંતુ મુસાફરોની ભારે ભીડને કારણે તે ટ્રેનના દરવાજા પાસે ઉભો હતો. મુસાફરોના ધક્કામુક્કી વચ્ચે મુમ્બ્રા અને કલવા સ્ટેશન વચ્ચે તે ટ્રેનમાંથી નીચે પડી ગયો. ગંભીર ઇજાઓને કારણે તેનું સ્થળ પર જ મૃત્યુ થયું.
આ ઘટનાએ માત્ર એક પરિવારને નહીં પરંતુ સમગ્ર સમાજને દુઃખમાં મૂકી દીધો. એક વિદ્યાર્થી જે પોતાના ભવિષ્ય માટે પરીક્ષા આપવા જઈ રહ્યો હતો તે માત્ર ભીડના કારણે જીવ ગુમાવી બેઠો.
વિધાનસભામાં મુદ્દો ઉઠ્યો
આ દુઃખદ ઘટના બાદ વિધાનસભા સભ્ય કાશીનાથ દાતેએ આ મુદ્દો વિધાનસભામાં ઉઠાવ્યો. તેમણે જણાવ્યું કે મુંબઈ લોકલમાં ભીડની સમસ્યા વર્ષોથી ચાલી રહી છે અને સરકારને આ બાબતે તાત્કાલિક અને કડક પગલાં લેવા જરૂરી છે.
તેમણે જણાવ્યું કે દરરોજ લાખો લોકો જીવના જોખમે મુસાફરી કરે છે. ટ્રેનમાં જગ્યા ન હોવાથી ઘણા મુસાફરો દરવાજા પર ઉભા રહેવા મજબૂર થાય છે. આ પરિસ્થિતિમાં અકસ્માત થવાની શક્યતા ખૂબ વધી જાય છે.
કાશીનાથ દાતેએ સરકારને વિનંતી કરી કે મુસાફરોની સુરક્ષા માટે તાત્કાલિક પગલાં લેવામાં આવે અને આવી દુર્ઘટનાઓ ફરી ન બને તે માટે યોગ્ય આયોજન કરવામાં આવે.
પરિવહન પ્રધાનની મહત્વપૂર્ણ જાહેરાત
વિધાનસભામાં આ મુદ્દે જવાબ આપતાં પરિવહન પ્રધાન પ્રતાપ સરનાઈકેએ જણાવ્યું કે સરકાર આ સમસ્યાને ગંભીરતાથી લઈ રહી છે.
તેમણે કહ્યું કે મુંબઈ લોકલ ટ્રેનોમાં વધતી ભીડ ઘટાડવા માટે કેન્દ્રીય રેલ્વે પ્રધાન સાથે ચર્ચા કરવામાં આવશે. રાજ્ય અને કેન્દ્ર સરકાર મળીને મુસાફરોની સુરક્ષા માટે નવા પગલાં લેશે.
પ્રતાપ સરનાઈકેએ જણાવ્યું કે “લોકલ ટ્રેનોમાં ભીડ ઘટાડવી આજના સમયમાં સૌથી મોટું પડકાર છે. પરંતુ મુસાફરોની સુરક્ષા અમારી પ્રથમ પ્રાથમિકતા છે અને તેના માટે જરૂરી તમામ પગલાં લેવામાં આવશે.”
બંધ દરવાજાવાળી ટ્રેનો શરૂ કરવાની યોજના
પરિવહન પ્રધાને જણાવ્યું કે અકસ્માતોને અટકાવવા માટે બંધ દરવાજાવાળી ટ્રેનો શરૂ કરવાનો વિચાર કરવામાં આવી રહ્યો છે. મેટ્રો ટ્રેનોની જેમ આ ટ્રેનોમાં દરવાજા આપમેળે બંધ થઈ જશે.
આવી વ્યવસ્થા અમલમાં આવે તો મુસાફરો દરવાજા પાસે ઉભા રહી શકશે નહીં, જેના કારણે ટ્રેનમાંથી પડી જવાની ઘટનાઓમાં ઘટાડો થશે.
તેમણે જણાવ્યું કે “વિશ્વના અનેક શહેરોમાં બંધ દરવાજાવાળી ટ્રેનો સફળતાપૂર્વક ચલાવવામાં આવી રહી છે. મુંબઈમાં પણ આવી વ્યવસ્થા અમલમાં લાવવાનો પ્રયાસ કરવામાં આવશે.”
મેટ્રોની સંખ્યા વધારવાની યોજના
લોકલ ટ્રેનો પર વધતા દબાણને ઘટાડવા માટે મેટ્રો સેવાઓનો વિસ્તાર પણ મહત્વપૂર્ણ માનવામાં આવી રહ્યો છે.
પરિવહન પ્રધાને જણાવ્યું કે મેટ્રોની નવી લાઈનો શરૂ કરવામાં આવી રહી છે અને ભવિષ્યમાં તેની સંખ્યા વધુ વધારવામાં આવશે.
મેટ્રો નેટવર્ક વિસ્તરવાથી લોકો પાસે વિકલ્પ ઉપલબ્ધ થશે અને લોકલ ટ્રેનોમાં ભીડ ઘટશે.
પરીક્ષા દરમિયાન વિદ્યાર્થીઓને પ્રાથમિકતા
પરિવહન પ્રધાને એક મહત્વપૂર્ણ જાહેરાત પણ કરી હતી. તેમણે જણાવ્યું કે જેમ મહિલાઓ અને દિવ્યાંગો માટે અનામત કોચ હોય છે તેમ પરીક્ષાના સમયગાળા દરમિયાન વિદ્યાર્થીઓને પણ પ્રાથમિકતા આપવામાં આવશે.
પરીક્ષાના દિવસોમાં વિદ્યાર્થીઓને સરળતાથી મુસાફરી કરી શકે તે માટે ખાસ વ્યવસ્થા કરવાની વિચારણા ચાલી રહી છે.
તેમણે જણાવ્યું કે “વિદ્યાર્થીઓ આપણા દેશનું ભવિષ્ય છે. તેમની સુરક્ષા અને સુવિધા માટે ખાસ ધ્યાન આપવું જરૂરી છે.”
દરરોજ લાખો મુસાફરોની મુસાફરી
લોકલ ટ્રેન નેટવર્ક વિશ્વના સૌથી વ્યસ્ત રેલ્વે નેટવર્કોમાંથી એક છે. દરરોજ લગભગ ૭૦થી ૮૦ લાખ લોકો લોકલ ટ્રેનોમાં મુસાફરી કરે છે.
આટલી મોટી સંખ્યામાં મુસાફરોને સંભાળવું એક મોટો પડકાર છે. ખાસ કરીને પીક અવર્સ દરમિયાન ટ્રેનોમાં ભારે ભીડ જોવા મળે છે.
ઘણા મુસાફરોને ટ્રેનમાં ચડવા માટે પણ મુશ્કેલી પડે છે. કેટલાક લોકો તો દરવાજા પર લટકીને મુસાફરી કરવા મજબૂર થાય છે.
અકસ્માતોની વધતી સંખ્યા
ભીડને કારણે થતા અકસ્માતોની સંખ્યા છેલ્લા કેટલાક વર્ષોમાં વધી છે. દર વર્ષે અનેક લોકો ટ્રેનમાંથી પડી જવાથી અથવા પ્લેટફોર્મ પર ધક્કામુક્કીમાં ઇજાગ્રસ્ત થાય છે.
કેટલાક કિસ્સાઓમાં તો મુસાફરોના મોત પણ થાય છે.
આવી દુર્ઘટનાઓને ધ્યાનમાં રાખીને સરકાર અને રેલ્વે તંત્ર પર દબાણ વધી રહ્યું છે કે તેઓ તાત્કાલિક પગલાં લે.
નિષ્ણાતોની સલાહ
પરિવહન નિષ્ણાતોનું માનવું છે કે માત્ર ટ્રેનોની સંખ્યા વધારવાથી સમસ્યા સંપૂર્ણ રીતે હલ નહીં થાય.
તેઓ સૂચવે છે કે શહેરમાં જાહેર પરિવહનની વિવિધ વ્યવસ્થાઓ વિકસાવવી જરૂરી છે.
મેટ્રો, બસ સેવા અને અન્ય વિકલ્પોને મજબૂત બનાવવાથી લોકો લોકલ ટ્રેનો પર ઓછા નિર્ભર રહેશે.
મુસાફરોની માંગ
મુસાફરો લાંબા સમયથી સરકાર પાસે માંગ કરી રહ્યા છે કે લોકલ ટ્રેનોમાં ભીડ ઘટાડવા માટે અસરકારક પગલાં લેવામાં આવે.
તેઓ માંગ કરે છે કે પીક અવર્સ દરમિયાન વધુ ટ્રેનો ચલાવવામાં આવે અને પ્લેટફોર્મની સુવિધાઓ સુધારવામાં આવે.
ભવિષ્ય માટે નવી યોજના
સરકારનું માનવું છે કે આગામી વર્ષોમાં મુંબઈમાં જાહેર પરિવહન વ્યવસ્થામાં મોટા ફેરફાર જોવા મળશે.
મેટ્રો નેટવર્કના વિસ્તરણ, નવી ટ્રેનો અને આધુનિક ટેકનોલોજી દ્વારા મુસાફરોને વધુ સુરક્ષિત અને આરામદાયક મુસાફરી ઉપલબ્ધ કરાવવામાં આવશે.
દુર્ઘટનાઓ અટકાવવાનો સંકલ્પ
સોહમ કટારે જેવી દુઃખદ ઘટનાઓ ફરી ન બને તે માટે સરકાર સંકલ્પબદ્ધ હોવાનું પરિવહન પ્રધાને જણાવ્યું.
તેમણે કહ્યું કે “એક પણ નિર્દોષ માણસનો જીવ જવો જોઈએ નહીં. સરકાર મુસાફરોની સુરક્ષા માટે તમામ શક્ય પગલાં લેશે.”
નિષ્કર્ષ
લોકલ ટ્રેનો શહેરની જીવનરેખા છે, પરંતુ વધતી ભીડને કારણે તે જોખમી બની રહી છે. તાજેતરની દુર્ઘટનાએ ફરી એક વખત સરકાર અને તંત્રને ચેતવણી આપી છે કે હવે તાત્કાલિક પગલાં લેવાની જરૂર છે.
બંધ દરવાજાવાળી ટ્રેનો, મેટ્રો નેટવર્કનો વિસ્તાર અને વિદ્યાર્થીઓને પ્રાથમિકતા જેવી યોજનાઓ અમલમાં આવે તો ભવિષ્યમાં મુસાફરોને વધુ સુરક્ષિત મુસાફરી મળી શકે છે.
આશા છે કે સરકારના આ પ્રયાસો સફળ થશે અને મુંબઈ લોકલ ટ્રેનોમાં મુસાફરી કરનારા લાખો લોકોને રાહત મળશે.
