દેવેન્દ્ર ફડણવીસે મહારાષ્ટ્ર રાજ્યનું વર્ષ 2026-27નું બજેટ રજૂ કરતાં રાજ્યના આર્થિક વિકાસ સાથે સાથે દેશની આર્થિક રાજધાની ગણાતી મુંબઈના વ્યાપક વિકાસ માટે અનેક મહત્વપૂર્ણ જાહેરાતો કરી છે.

આ બજેટ રાજ્યના નાગરિકો માટે મહત્વપૂર્ણ હોવા ઉપરાંત ખાસ કરીને મુંબઈ શહેરના ભવિષ્ય માટે દિશા નિર્ધારક સાબિત થઈ શકે તેવું માનવામાં આવી રહ્યું છે. રાજ્ય સરકાર દ્વારા શહેરના આધુનિકીકરણ, ટ્રાફિક સમસ્યાના ઉકેલ, રહેણાંક સુવિધા અને ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચરના વિકાસ માટે અનેક મોટા પ્રોજેક્ટ જાહેર કરવામાં આવ્યા છે.

મુખ્ય પ્રધાન ફડણવીસે બજેટ રજૂ કરતી વખતે કહ્યું હતું કે આગામી વર્ષોમાં મુંબઈને વૈશ્વિક સ્તરની સુવિધાઓ ધરાવતું મેટ્રોપોલિટન શહેર બનાવવાનું સરકારનું લક્ષ્ય છે. આ માટે શહેરના વિસ્તરણ, મેટ્રો નેટવર્ક, માર્ગ વ્યવસ્થા, પ્રવાસન, ટેકનોલોજી અને રહેણાંક ક્ષેત્રમાં વિશાળ રોકાણ કરવામાં આવશે.

બજેટ સ્વ. અજિત પવારને સમર્પિત

બજેટ રજૂ કરતી વખતે ગૃહમાં એક ભાવનાત્મક વાતાવરણ જોવા મળ્યું. મુખ્ય પ્રધાન દેવેન્દ્ર ફડણવીસે જણાવ્યું કે આ વર્ષનું બજેટ રાજ્યના ભૂતપૂર્વ નાણા પ્રધાન અને દિગ્ગજ નેતા અજિત પવારને સમર્પિત કરવામાં આવે છે.

ફડણવીસે જણાવ્યું કે અજિત પવારે પોતાના રાજકીય જીવન દરમિયાન રાજ્યના વિકાસ માટે ખૂબ મહત્વપૂર્ણ યોગદાન આપ્યું હતું અને તેમણે 11 વખત રાજ્યનું બજેટ રજૂ કરીને એક વિશેષ પરંપરા સ્થાપિત કરી હતી.

તેમના અવસાન પછી રાજ્ય સરકારએ તેમને શ્રદ્ધાંજલિ રૂપે અનેક મહત્વપૂર્ણ પગલાં જાહેર કર્યા છે.

સરકાર દ્વારા:

• અજિત પવારના નામે એક ભવ્ય સ્મારક બનાવવામાં આવશે

• તેમના નામે એક વિશેષ નાગરિક પુરસ્કાર શરૂ કરવામાં આવશે

• તેમના વિકાસકાર્યને યાદ રાખવા માટે વિશેષ કાર્યક્રમો યોજાશે

ફડણવીસે જણાવ્યું કે “અજિતદાદાનું માર્ગદર્શન રાજ્ય માટે ખૂબ મહત્વપૂર્ણ હતું અને આ બજેટ તેમને શ્રદ્ધાંજલિરૂપે સમર્પિત છે.”

મુંબઈના વિકાસ માટે વિશેષ ભાર

રાજ્ય સરકારના અંદાજ મુજબ મહારાષ્ટ્રની લગભગ 70 ટકા વસ્તી આગામી વર્ષોમાં શહેરી વિસ્તારોમાં વસવાટ કરશે.

આ કારણે શહેરોના વિકાસ અને સુવિધાઓનું આધુનિકીકરણ જરૂરી બની રહ્યું છે.

સરકારએ જણાવ્યું કે આગામી વર્ષોમાં શહેરોમાં ડિજિટલ ગવર્નન્સ, સ્માર્ટ ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર અને આધુનિક પરિવહન વ્યવસ્થાને પ્રાથમિકતા આપવામાં આવશે.

ખાસ કરીને મુંબઈ શહેરને વૈશ્વિક સ્તરની આર્થિક રાજધાની બનાવવા માટે ખાસ યોજના તૈયાર કરવામાં આવી છે.

ત્રીજું અને ચોથું મુંબઈ વિકસાવવાની યોજના

મુંબઈ શહેરમાં વધતી વસ્તી અને મર્યાદિત જમીનને ધ્યાનમાં રાખીને રાજ્ય સરકારએ શહેરના વિસ્તરણ માટે મહત્વપૂર્ણ જાહેરાત કરી છે.

સરકાર અનુસાર:

• ઉરણ વિસ્તારમાં “ત્રીજું મુંબઈ” વિકસાવવામાં આવશે

• વાઢવણ વિસ્તારમાં “ચોથું મુંબઈ” વિકસાવવામાં આવશે

આ પ્રોજેક્ટ દ્વારા નવા રહેણાંક વિસ્તાર, ઔદ્યોગિક ઝોન, વ્યાપારિક કેન્દ્રો અને આધુનિક સુવિધાઓ ઉભી કરવામાં આવશે.

આ યોજના દ્વારા શહેરની વધતી વસ્તીને સંતુલિત રીતે વસવાટ માટે જગ્યા ઉપલબ્ધ કરાવવામાં આવશે.

ગેરકાયદે બાંધકામો સામે કડક કાર્યવાહી

મુંબઈમાં વર્ષોથી ગેરકાયદે બાંધકામો મોટી સમસ્યા બની રહ્યા છે.

આ સમસ્યાનો ઉકેલ લાવવા માટે રાજ્ય સરકારએ કડક પગલાં લેવાની જાહેરાત કરી છે.

સરકારએ કહ્યું છે કે:

• શહેરમાં નવા અનધિકૃત બાંધકામો અટકાવવા માટે વિશેષ અભિયાન ચલાવવામાં આવશે

• શહેર માટે એક વિશેષ રોડમેપ તૈયાર કરવામાં આવશે

• નિયમોનું ઉલ્લંઘન કરનારાઓ સામે કડક કાર્યવાહી કરવામાં આવશે

એમએમઆરમાં 10 લાખ નવા ઘરો

સરકારએ જાહેર કર્યું છે કે મુંબઈ મેટ્રોપોલિટન રીજન વિસ્તારમાં આગામી વર્ષોમાં લગભગ 10 લાખ નવા ઘરો બનાવવાની યોજના છે.

આ યોજના દ્વારા:

• મધ્યમવર્ગ અને ગરીબ વર્ગ માટે રહેણાંક સુવિધા ઉપલબ્ધ થશે

• ઝૂંપડપટ્ટી પુનર્વસન પ્રોજેક્ટને વેગ મળશે

• શહેરમાં રહેણાંક સમસ્યા ઘટાડવામાં મદદ મળશે

મુંબઈ-પુણે માટે 50 અબજ ડોલરનું આર્થિક હબ

સરકારએ એક મહત્ત્વાકાંક્ષી યોજના જાહેર કરી છે જેમાં મુંબઈ અને પુણેને જોડીને લગભગ 50 અબજ ડોલરનું આર્થિક હબ વિકસાવવાનું લક્ષ્ય રાખવામાં આવ્યું છે.

આ યોજના દ્વારા:

• આંતરરાષ્ટ્રીય રોકાણ આકર્ષવામાં આવશે

• નવી ટેકનોલોજી અને ઉદ્યોગોને પ્રોત્સાહન મળશે

• લાખો લોકોને રોજગાર મળશે

ગેમિંગ ઉદ્યોગ માટે મોટી યોજના

રાજ્ય સરકારએ ડિજિટલ અને સર્જનાત્મક ઉદ્યોગોને પ્રોત્સાહન આપવા માટે મોટી યોજના જાહેર કરી છે.

સરકાર અનુસાર મહારાષ્ટ્રમાં:

• લગભગ 295 થી વધુ ગેમિંગ સ્ટુડિયો સ્થાપિત કરવામાં આવશે

• રાજ્યને વૈશ્વિક ગેમિંગ ઉદ્યોગમાં આગેવાન બનાવવાનો પ્રયાસ થશે

આ ઉપરાંત કેન્દ્ર સરકારની મદદથી મુંબઈમાં ઇન્ડિયન ઇન્સ્ટિટ્યૂટ ઓફ ક્રિએટિવ ટેકનોલોજી સ્થાપિત કરવામાં આવશે.

બુલેટ ટ્રેન પ્રોજેક્ટમાં પ્રગતિ

ભારતના મહત્વાકાંક્ષી બુલેટ ટ્રેન પ્રોજેક્ટમાં પણ મહત્વપૂર્ણ પ્રગતિની જાહેરાત કરવામાં આવી છે.

મુંબઈ‑અમદાવાદ બુલેટ ટ્રેન પ્રોજેક્ટ હેઠળ ત્રણ સ્ટેશનોનું કામ વર્ષ 2027 સુધીમાં પૂર્ણ કરવાની યોજના છે.

આ પ્રોજેક્ટથી:

• મુસાફરીનો સમય નોંધપાત્ર રીતે ઘટશે

• આર્થિક વિકાસને વેગ મળશે

શહેર વિકાસ માટે 10 સત્તામંડળ

રાજ્ય સરકારએ શહેરોના સંચાલન અને વિકાસ માટે એક નવી યોજના જાહેર કરી છે.

આ યોજના હેઠળ:

• રાજ્યમાં 10 શહેર વિકાસ સત્તામંડળો સ્થાપિત કરવામાં આવશે

આ સત્તામંડળો શહેરોની યોજના, વિકાસ અને સુવિધાઓના સંચાલન માટે જવાબદાર રહેશે.

પ્રવાસન ક્ષેત્રમાં નવી પહેલ

મહારાષ્ટ્રમાં વિદેશી રોકાણ વધારવા માટે રાજ્ય સરકારએ પ્રવાસન ક્ષેત્રમાં પણ મહત્વપૂર્ણ પગલાં જાહેર કર્યા છે.

સરકાર અનુસાર:

• મુંબઈ

• દુબઈ

• સિંગાપોર

આ શહેરોમાં પ્રવાસન પ્રચાર માટે વિશેષ કેન્દ્રો સ્થાપિત કરવામાં આવશે.

નવી ભૂગર્ભ મેટ્રો લાઈન

મુંબઈના પરિવહન ક્ષેત્રમાં એક મહત્વપૂર્ણ જાહેરાત કરવામાં આવી છે.

વડાલાથી ગેટવે ઓફ ઇન્ડિયા સુધી મેટ્રો લાઈન 11 બનાવવાની યોજના છે.

આ સંપૂર્ણપણે ભૂગર્ભ મેટ્રો પ્રોજેક્ટ હશે.

• પ્રોજેક્ટ ખર્ચ: લગભગ રૂ. 23,487 કરોડ

આ મેટ્રો લાઈનને:

• ધારાવી પુનર્વસન પ્રોજેક્ટ

• બાંદ્રા ટર્મિનસ

સુધી લંબાવવાની યોજના છે.

એરપોર્ટ જોડતી મેટ્રો લાઈન

મુંબઈ અને નવી મુંબઈ વચ્ચે પરિવહન સુવિધા વધારવા માટે એક મહત્વપૂર્ણ મેટ્રો પ્રોજેક્ટ જાહેર કરવામાં આવ્યો છે.

મેટ્રો લાઈન નંબર 8A દ્વારા:

• મુંબઈ એરપોર્ટ

• નવી મુંબઈ એરપોર્ટ

ને જોડવામાં આવશે.

આ પ્રોજેક્ટનો અંદાજિત ખર્ચ લગભગ રૂ. 22,862 કરોડ છે.

નવી મુંબઈ માટે પરિવહન સુવિધા

નવી મુંબઈ વિસ્તારમાં પરિવહન વ્યવસ્થા સુધારવા માટે પણ મહત્વપૂર્ણ યોજના જાહેર કરવામાં આવી છે.

તળોજા-ખાંડેશ્વર મેટ્રો લાઈન 2A દ્વારા નવી મુંબઈ એરપોર્ટ સુધી સરળ પરિવહન સુવિધા ઉપલબ્ધ કરાવવામાં આવશે.

ટ્રાફિક સમસ્યાના ઉકેલ માટે સબવે નેટવર્ક

મુંબઈમાં વધતા ટ્રાફિકને ધ્યાનમાં રાખીને શહેરમાં સબવે નેટવર્ક વિકસાવવાની યોજના જાહેર કરવામાં આવી છે.

આ પ્રોજેક્ટથી:

• ટ્રાફિક ભીડમાં ઘટાડો થશે

• મુસાફરી વધુ ઝડપી બનશે

ગોરેગાંવ-મુલુંડ કનેક્ટર

મુંબઈના પૂર્વ અને પશ્ચિમ વિસ્તારોને જોડવા માટે મહત્વપૂર્ણ પ્રોજેક્ટ પર કામ ચાલી રહ્યું છે.

ગોરેગાંવ-મુલુંડ કનેક્ટર પ્રોજેક્ટનો પ્રથમ તબક્કો હવે અંતિમ તબક્કામાં પહોંચી ગયો છે.

અન્ય મહત્વપૂર્ણ જાહેરાતો

રાજ્ય સરકારએ મુંબઈના વિકાસ માટે અનેક મહત્વપૂર્ણ યોજનાઓ જાહેર કરી છે:

• વડાલાથી ગેટવે ઓફ ઇન્ડિયા સુધી બીજી ભૂગર્ભ મેટ્રો

• અટલ સેતુ દ્વારા મુંબઈ એરપોર્ટ જોડાશે

• રાજ્યમાં 1,200 કિમી મેટ્રો લાઈન વિકસાવવામાં આવશે

• 6,000 કિમીના એક્સપ્રેસવે બનાવવામાં આવશે

• 2029 સુધીમાં 165 કિમી મેટ્રો લાઈનનું નિર્માણ થશે

• દક્ષિણ મુંબઈને 2028 સુધીમાં સમૃદ્ધિ હાઇવે સાથે જોડવામાં આવશે

• વર્સોવાથી ભાયંદર સુધી કોસ્ટલ રોડ ડિસેમ્બર 2028 સુધીમાં પૂર્ણ થશે

• પનવેલ–કર્જત માર્ગ ટૂંક સમયમાં ટ્રાફિક માટે ખુલ્લો મુકવામાં આવશે

નિષ્કર્ષ

આ રીતે દેવેન્દ્ર ફડણવીસ દ્વારા રજૂ કરાયેલ મહારાષ્ટ્રનું 2026-27નું બજેટ ખાસ કરીને મુંબઈના વિકાસ માટે અત્યંત મહત્વપૂર્ણ માનવામાં આવી રહ્યું છે.

શહેરના વિસ્તરણ, મેટ્રો નેટવર્ક, માર્ગ વિકાસ, રહેણાંક સુવિધા અને ડિજિટલ ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચરના વિકાસ દ્વારા મુંબઈને વૈશ્વિક સ્તરે વધુ મજબૂત આર્થિક અને વ્યાપારિક કેન્દ્ર બનાવવા સરકાર પ્રયાસ કરી રહી છે.

આ યોજનાઓ સમયસર પૂર્ણ થશે તો આગામી દાયકામાં મુંબઈ શહેરના ચહેરામાં મોટો ફેરફાર જોવા મળી શકે છે.