પલસાણામાં દર્દીઓ માટે ‘મોતનો કૂવો’? ક્રિષ્ના મલ્ટી સ્પેશિયાલિસ્ટ હોસ્પિટલ સામે ગંભીર આક્ષેપો – ફાયર સેફ્ટીથી લઈને ઇમરજન્સી એક્ઝિટ સુધીના નિયમો હવામાં!.

પલસાણા:
પલસાણા તાલુકામાં આરોગ્ય સેવાઓની સુરક્ષા અને નિયમોની અમલવારી અંગે ગંભીર પ્રશ્નો ઊભા થયા છે. પલસાણાની ક્રિષ્ના મલ્ટી સ્પેશિયાલિસ્ટ હોસ્પિટલ અને ICU સામે દાખલ થયેલી એક જાગૃત નાગરિકની ફરિયાદ બાદ અનેક ચોંકાવનારા તથ્યો સામે આવ્યા છે. ફરિયાદ મુજબ હોસ્પિટલમાં દર્દીઓની સલામતી માટે જરૂરી ઘણા નિયમોનું પાલન થતું નથી, છતાં તંત્ર દ્વારા આ મામલે કડક કાર્યવાહી કરવામાં આવી નથી.

આ સમગ્ર મામલો ત્યારે વધુ ચર્ચામાં આવ્યો જ્યારે તાલુકા સ્વાગત કાર્યક્રમ દરમિયાન આ ફરિયાદને લઈને અરજદારે પુરાવા રજૂ કર્યા. આ દરમિયાન આરોગ્ય વિભાગ દ્વારા આપવામાં આવેલા જવાબ અને વાસ્તવિક પરિસ્થિતિ વચ્ચેનો તફાવત સામે આવતા પ્રશ્નો ઊભા થયા કે શું તંત્ર ખરેખર નિયમોનું પાલન કરાવે છે કે પછી માત્ર કાગળ પર જ તપાસ કરવામાં આવે છે.

જાગૃત નાગરિકની ફરિયાદથી ખુલ્યું આખું પ્રકરણ

પલસાણાના એક જાગૃત નાગરિકે ફરિયાદ નંબર ૧૩/૨૦૨૫ હેઠળ ક્રિષ્ના મલ્ટી સ્પેશિયાલિસ્ટ હોસ્પિટલ અને ICU અંગે ગંભીર આક્ષેપો કર્યા હતા. આ ફરિયાદમાં હોસ્પિટલમાં ફાયર સેફ્ટી, ઇમરજન્સી સુવિધાઓ, લિફ્ટની સ્થિતિ, બાંધકામના નિયમો અને બાયોમેડિકલ વેસ્ટ મેનેજમેન્ટ જેવા અનેક મુદ્દાઓ ઉઠાવવામાં આવ્યા હતા.

ફરિયાદ બાદ આરોગ્ય વિભાગે તપાસ કરી હોવાનું જણાવાયું, પરંતુ તપાસના અહેવાલ અને હકીકતો વચ્ચે મોટો વિરોધાભાસ જોવા મળ્યો. અરજદારે દાવો કર્યો કે હોસ્પિટલમાં અનેક ગંભીર ખામીઓ હોવા છતાં અધિકારીઓએ તેને યોગ્ય બતાવવાનો પ્રયાસ કર્યો છે.

ફાયર વિભાગની નોટિસ પછી પણ કાર્યવાહી કેમ નહીં?

ફરિયાદમાં સૌથી ગંભીર મુદ્દો ફાયર સેફ્ટીનો છે. માહિતી મુજબ ૩ ફેબ્રુઆરી ૨૦૨૬ના રોજ ફાયર વિભાગે નોટિસ નંબર ૩૭૭૨ દ્વારા હોસ્પિટલને સ્પષ્ટ સૂચના આપી હતી કે ત્યાંની ફાયર સેફ્ટી સિસ્ટમ કાર્યરત નથી.

ફાયર વિભાગે નોંધ્યું હતું કે હોસ્પિટલમાં આગ લાગવાની પરિસ્થિતિમાં દર્દીઓ અને સ્ટાફ માટે પૂરતી સુરક્ષા વ્યવસ્થા નથી. આ પ્રકારની ખામીઓ ગંભીર જોખમ ઊભું કરી શકે છે, ખાસ કરીને ICU જેવી સંવેદનશીલ સેવાઓ ધરાવતી હોસ્પિટલમાં.

પરંતુ આશ્ચર્યની વાત એ છે કે આ નોટિસ બાદ પણ આરોગ્ય વિભાગે હોસ્પિટલને યોગ્ય ગણાવી દીધી હોવાના આરોપો છે. આથી પ્રશ્ન ઊભો થાય છે કે ફાયર વિભાગે આપેલી ચેતવણીને અવગણવામાં આવી છે કે પછી તપાસમાં કોઈ ગેરરીતિ થઈ છે.

લિફ્ટ વ્યવસ્થા: ઈમરજન્સીમાં જીવ માટે જોખમ?

હોસ્પિટલમાં લિફ્ટની વ્યવસ્થા પણ પ્રશ્નચિહ્ન હેઠળ આવી છે. આરોગ્ય વિભાગના નિયમો અનુસાર હોસ્પિટલમાં એવી લિફ્ટ હોવી જોઈએ જેમાં સ્ટ્રેચર સાથે દર્દીને સરળતાથી લઈ જ શકાય અને સાથે જરૂરી સ્ટાફ પણ સમાઈ શકે.

પરંતુ ફરિયાદ મુજબ અહીંની લિફ્ટ ખૂબ જ સાંકડી છે. આવી પરિસ્થિતિમાં જો કોઈ ગંભીર દર્દીને ICU કે ઓપરેશન થિયેટર સુધી લઈ જવો પડે તો મોટી મુશ્કેલી ઉભી થઈ શકે છે.

ઈમરજન્સી પરિસ્થિતિમાં સેકંડોનું મહત્વ હોય છે. જો દર્દીને યોગ્ય રીતે લિફ્ટમાં લઈ જવાની સુવિધા ન હોય તો તે જીવલેણ સાબિત થઈ શકે છે. છતાં અધિકારીઓએ આ લિફ્ટ ‘કાર્યરત’ હોવાનું કહીને મામલો સમાપ્ત કરવાનો પ્રયાસ કર્યો હોવાનું અરજદારે જણાવ્યું છે.

ઇમરજન્સી એક્ઝિટ વિના હોસ્પિટલ – સલામતી ક્યાં?

આ કેસમાં સૌથી ચોંકાવનારી બાબત એ છે કે હોસ્પિટલમાં ઇમરજન્સી એક્ઝિટની સુવિધા નથી હોવાનો સ્વીકાર ખુદ આરોગ્ય કચેરીએ કર્યો હોવાનું જણાવાયું છે.

હોસ્પિટલ જેવા સ્થળે આગ કે અન્ય આપત્તિ આવે ત્યારે દર્દીઓ, સ્ટાફ અને મુલાકાતીઓને સુરક્ષિત રીતે બહાર કાઢવા માટે ઇમરજન્સી એક્ઝિટ અનિવાર્ય હોય છે. પરંતુ જો આવી સુવિધા જ ન હોય તો મોટી દુર્ઘટના સર્જાઈ શકે છે.

અરજદારે સવાલ કર્યો છે કે જ્યારે આવી ગંભીર ખામી હોવા છતાં કોઈ કાર્યવાહી કરવામાં આવતી નથી, ત્યારે શું તંત્ર કોઈ મોટી હોનારતની રાહ જોઈ રહ્યું છે?

SUDAને તપાસનો આદેશ

પલસાણા તાલુકા સ્વાગત કાર્યક્રમ દરમિયાન જ્યારે અરજદારે ઈ-મેઈલ દ્વારા તમામ પુરાવા રજૂ કર્યા ત્યારે મામલો વધુ ગંભીર બન્યો. કાર્યક્રમની અધ્યક્ષતા કરી રહેલા અધિકારીએ આ મુદ્દાને ગંભીરતાથી લઈ તપાસનો આદેશ આપ્યો હતો.

આ મામલે SUDA (સુરત અર્બન ડેવલપમેન્ટ ઓથોરિટી)ને હોસ્પિટલના બાંધકામની કડક તપાસ કરવા સૂચના આપવામાં આવી છે.

SUDA દ્વારા જો બાંધકામના નિયમોનું ઉલ્લંઘન થયું હોવાનું બહાર આવશે તો હોસ્પિટલ સામે કાર્યવાહી થઈ શકે છે.

વિઝિટિંગ ડોક્ટરો સાથે MOU નથી?

ફરિયાદમાં એ પણ જણાવાયું છે કે હોસ્પિટલમાં સેવા આપતા કેટલાક વિઝિટિંગ ડોક્ટરો સાથે યોગ્ય કરાર (MOU) નથી. સામાન્ય રીતે હોસ્પિટલમાં કાર્યરત ડોક્ટરો અને હોસ્પિટલ વચ્ચે સત્તાવાર કરાર હોવો જરૂરી હોય છે જેથી જવાબદારી અને નિયમોની સ્પષ્ટતા રહે.

જો આવા કરાર ન હોય તો સારવાર સંબંધિત જવાબદારી અંગે પ્રશ્નો ઊભા થઈ શકે છે.

BUC નિયમોનું ઉલ્લંઘન

હોસ્પિટલના બાંધકામ અંગે પણ ગંભીર શંકા વ્યક્ત કરવામાં આવી છે. BUC (Building Use Certificate) સંબંધિત નિયમોનું પાલન કરવામાં આવ્યું છે કે નહીં તે અંગે તપાસની માંગ કરવામાં આવી છે.

જો હોસ્પિટલમાં બાંધકામના નિયમોનું ઉલ્લંઘન થયું હોય તો તે કાયદેસર રીતે ગંભીર બાબત ગણાય છે. આવી સ્થિતિમાં સ્થાનિક સત્તાધિકારીઓ દ્વારા કાર્યવાહી થવી જરૂરી છે.

બાયોમેડિકલ વેસ્ટ મેનેજમેન્ટ પર પણ પ્રશ્ન

હોસ્પિટલમાં બાયોમેડિકલ વેસ્ટ એટલે કે સારવાર દરમિયાન ઉત્પન્ન થતો ચેપકારક કચરો કેવી રીતે નિકાલ કરવામાં આવે છે તે પણ મહત્વનો મુદ્દો છે.

ફરિયાદ મુજબ હોસ્પિટલમાં બાયોમેડિકલ વેસ્ટના યોગ્ય નિકાલ અંગે સ્પષ્ટ વ્યવસ્થા નથી. જો આવો કચરો યોગ્ય રીતે નિકાલ ન કરવામાં આવે તો તે આરોગ્ય અને પર્યાવરણ બંને માટે જોખમરૂપ બની શકે છે.

તંત્રની તપાસ પર સવાલ

આ સમગ્ર મામલે સૌથી મોટો સવાલ તંત્રની તપાસ પ્રક્રિયા પર ઊભો થયો છે. અરજદારે આક્ષેપ કર્યો છે કે તાલુકા આરોગ્ય અધિકારીએ સ્થળ પર જઈને યોગ્ય તપાસ કર્યા વિના માત્ર કાગળ પર કાર્યવાહી દર્શાવી છે.

અરજદારનો સવાલ છે કે શું તપાસ માત્ર કચેરીમાં બેસીને કરવામાં આવી હતી? જો સ્થળ પર જઈને યોગ્ય રીતે તપાસ કરવામાં આવી હોત તો આ તમામ ખામીઓ સ્પષ્ટ દેખાઈ આવી હોત.

જનતામાં ચિંતા અને ચર્ચા

આ સમગ્ર ઘટનાએ પલસાણા વિસ્તારમાં લોકોમાં ચિંતા ઉભી કરી છે. કારણ કે હોસ્પિટલ એ એવું સ્થળ છે જ્યાં લોકો સારવાર માટે વિશ્વાસ સાથે આવે છે. જો ત્યાં સુરક્ષાના નિયમોનું પાલન ન થાય તો દર્દીઓના જીવ સાથે જોખમ ઉભું થઈ શકે છે.

સ્થાનિક લોકોનું કહેવું છે કે આરોગ્ય સેવાઓમાં સુરક્ષા અને પારદર્શિતા સૌથી મહત્વપૂર્ણ બાબત છે. જો કોઈ હોસ્પિટલમાં ખામીઓ હોય તો તંત્રએ સમયસર કાર્યવાહી કરવી જોઈએ.

તંત્રની જવાબદારી શું?

આ કેસે એક મહત્વપૂર્ણ પ્રશ્ન ઊભો કર્યો છે – શું તંત્ર દ્વારા હોસ્પિટલોના નિયમિત નિરીક્ષણ થાય છે?

રાજ્ય સરકાર દ્વારા હોસ્પિટલોમાં ફાયર સેફ્ટી, ઈમરજન્સી એક્ઝિટ, બાયોમેડિકલ વેસ્ટ મેનેજમેન્ટ અને અન્ય નિયમોનું પાલન અનિવાર્ય બનાવવામાં આવ્યું છે.

જો આ નિયમોનું પાલન ન થાય તો તંત્ર દ્વારા કડક કાર્યવાહી થવી જોઈએ. કારણ કે આવી ખામીઓ માત્ર કાગળ પરની ભૂલ નથી, પરંતુ તે સીધા દર્દીઓના જીવ સાથે જોડાયેલી બાબત છે.

હવે આગળ શું?

હાલમાં SUDA દ્વારા બાંધકામ અને નિયમોની તપાસ શરૂ થવાની શક્યતા છે. જો તપાસમાં ફરિયાદ સાચી સાબિત થાય તો હોસ્પિટલ સામે કાયદેસર કાર્યવાહી થઈ શકે છે.

આ કેસે માત્ર એક હોસ્પિટલ નહીં પરંતુ સમગ્ર આરોગ્ય તંત્રની કાર્યપદ્ધતિ પર પ્રશ્ન ઊભો કર્યો છે.

અંતમાં

પલસાણાની આ ઘટના આરોગ્ય વ્યવસ્થાની સુરક્ષા અંગે ચેતવણી સમાન છે. દર્દીઓ અને તેમના પરિવારજનો હોસ્પિટલ પર વિશ્વાસ રાખીને ત્યાં સારવાર માટે આવે છે. તેથી હોસ્પિટલોમાં સુરક્ષા અને નિયમોનું પાલન કડક રીતે થવું અત્યંત જરૂરી છે.

હવે પ્રશ્ન એ છે કે શું તંત્ર આ મામલે પારદર્શક તપાસ કરીને યોગ્ય કાર્યવાહી કરશે કે પછી આ કેસ પણ કાગળોમાં જ સમાઈ જશે.

સ્થાનિક લોકો અને અરજદાર બંને હવે આ તપાસના પરિણામની રાહ જોઈ રહ્યા છે. કારણ કે અહીં મુદ્દો માત્ર એક હોસ્પિટલનો નથી, પરંતુ દર્દીઓના જીવ અને આરોગ્યનો છે.