ઈરાનમાંથી ૫૫૦થી વધુ ભારતીયોનો સફળ બચાવ – તણાવ વચ્ચે ભારત સરકારનું મોટું રેસ્ક્યૂ ઓપરેશન, આર્મેનિયા મારફતે સુરક્ષિત વતન વાપસી.

મધ્ય પૂર્વમાં વધતા તણાવ અને યુદ્ધ જેવી પરિસ્થિતિ વચ્ચે ભારત સરકારે પોતાના નાગરિકોની સુરક્ષા માટે ઝડપી અને અસરકારક પગલાં લીધા છે. ઈરાનમાં બગડતી પરિસ્થિતિ વચ્ચે ત્યાં અભ્યાસ કરતા તેમજ કામ કરતા ભારતીયોની સુરક્ષા અંગે ચિંતા વધી હતી. આવી ગંભીર સ્થિતિમાં ભારત સરકારે ખાસ બચાવ અભિયાન હાથ ધર્યું અને ૫૫૦થી વધુ ભારતીય નાગરિકોને સુરક્ષિત રીતે ઈરાનમાંથી બહાર કાઢવામાં સફળતા મેળવી.

આ સમગ્ર કામગીરી ભારતના વિદેશ મંત્રાલયના માર્ગદર્શન હેઠળ કરવામાં આવી હતી. ખાસ કરીને ભારતના વિદેશ મંત્રી **S. Jaishankar**ના નેતૃત્વ હેઠળ આ રેસ્ક્યૂ મિશન સંચાલિત કરવામાં આવ્યું હતું. સરકારના જણાવ્યા મુજબ આ મિશન સંપૂર્ણ રીતે સુવ્યવસ્થિત આયોજન સાથે ચલાવવામાં આવ્યું હતું અને તમામ નાગરિકોને સુરક્ષિત રીતે વતન પરત લાવવામાં આવ્યા છે.

મધ્ય પૂર્વમાં તણાવથી સર્જાઈ ચિંતા

તાજેતરના સમયમાં મધ્ય પૂર્વ વિસ્તારમાં તણાવ વધ્યો છે. ખાસ કરીને **Iran**માં રાજકીય અને સુરક્ષા પરિસ્થિતિ વધુ સંવેદનશીલ બની ગઈ હતી. આ પરિસ્થિતિને કારણે ત્યાં રહેલા વિદેશી નાગરિકો માટે જોખમ વધી ગયું હતું.

ઈરાનમાં હજારો ભારતીય નાગરિકો રહે છે. તેમાં મોટી સંખ્યામાં વિદ્યાર્થીઓ, મેડિકલ વિદ્યાર્થીઓ, વ્યાવસાયિકો અને કામદારોનો સમાવેશ થાય છે. પરિસ્થિતિ બગડતા તેમના પરિવારજનોમાં પણ ચિંતા વધી હતી.

ભારત સરકારની તાત્કાલિક કાર્યવાહી

જ્યારે ઈરાનમાં પરિસ્થિતિ વધુ ગંભીર બનવા લાગી ત્યારે ભારત સરકારે તરત જ પગલાં લીધા. વિદેશ મંત્રાલયે સ્થાનિક દૂતાવાસ અને અન્ય એજન્સીઓ સાથે મળીને બચાવ કામગીરીની યોજના તૈયાર કરી.

વિદેશ મંત્રી એસ. જયશંકરે સીધી રીતે ઈરાન અને **Armenia**ના અધિકારીઓ સાથે વાતચીત શરૂ કરી.

આ ચર્ચાઓનો મુખ્ય હેતુ ભારતીય નાગરિકોને સુરક્ષિત માર્ગ દ્વારા ઈરાનમાંથી બહાર કાઢવાનો હતો.

હવાઈ માર્ગ શક્ય નહોતો

આ સંકટ દરમિયાન હવાઈ માર્ગથી સીધો બચાવ કરવો શક્ય નહોતો. સુરક્ષા કારણોસર ઈરાનમાંથી સીધી ફ્લાઇટ ચલાવવી મુશ્કેલ બની ગઈ હતી.

આથી સરકારને વિકલ્પ માર્ગ શોધવો પડ્યો. ચર્ચા બાદ નક્કી કરવામાં આવ્યું કે ભારતીય નાગરિકોને રોડ માર્ગે ઈરાનથી બહાર કાઢવામાં આવશે.

આર્મેનિયા મારફતે બચાવ

બચાવ કામગીરી માટે ખાસ માર્ગ બનાવવામાં આવ્યો. નાગરિકોને બસો દ્વારા ઈરાનમાંથી આર્મેનિયાની સરહદ સુધી પહોંચાડવામાં આવ્યા.

આર્મેનિયા સરકારે આ પ્રક્રિયા માટે ખાસ સહકાર આપ્યો. તેમણે ભારતીય નાગરિકો માટે ‘ગ્રીન કોરિડોર’ની સુવિધા આપી.

આ ગ્રીન કોરિડોરના કારણે ભારતીય નાગરિકોને ઝડપથી અને સુરક્ષિત રીતે સરહદ પાર કરવાની તક મળી.

વિવિધ શહેરોમાંથી વિદ્યાર્થીઓને લાવવામાં આવ્યા

બચાવ કામગીરી દરમિયાન ઈરાનના ઘણા શહેરોમાંથી ભારતીયોને એકત્ર કરવામાં આવ્યા.

ખાસ કરીને નીચેના શહેરોમાંથી મોટી સંખ્યામાં વિદ્યાર્થીઓ અને નાગરિકોને બહાર કાઢવામાં આવ્યા:

• Tehran

• Urmia

આ શહેરોમાં રહેતા ભારતીય વિદ્યાર્થીઓને પહેલા સલામત સ્થળે એકત્ર કરવામાં આવ્યા અને ત્યારબાદ બસ દ્વારા સરહદ સુધી લઈ જવાયા.

લાંબી અને પડકારજનક મુસાફરી

બસ દ્વારા ઈરાનથી આર્મેનિયા સુધીની મુસાફરી સરળ નહોતી. આ મુસાફરી ઘણા કલાકો સુધી ચાલી હતી.

પરિસ્થિતિ તંગ હોવાથી મુસાફરોની સલામતીને ધ્યાનમાં રાખીને ખૂબ સાવધાની રાખવામાં આવી.

બચાવ મિશનમાં જોડાયેલા અધિકારીઓએ તમામ મુસાફરોને ચોક્કસ માર્ગદર્શિકા આપી હતી.

સોશિયલ મીડિયા અંગે ચેતવણી

મુસાફરી દરમિયાન ભારતીય દૂતાવાસે નાગરિકોને કેટલીક મહત્વપૂર્ણ સૂચનાઓ આપી હતી.

તેમને સલાહ આપવામાં આવી હતી કે મુસાફરી દરમિયાન સોશિયલ મીડિયા પર લાઈવ લોકેશન અથવા મુસાફરીની માહિતી શેર ન કરે.

આ પગલું સુરક્ષા કારણોસર લેવામાં આવ્યું હતું જેથી કોઈ સંવેદનશીલ માહિતી જાહેર ન થાય.

આર્મેનિયા પહોંચ્યા પછી

જ્યારે ભારતીય નાગરિકો આર્મેનિયા પહોંચ્યા ત્યારે તેમને ત્યાંથી આગળના પ્રવાસ માટે વ્યવસ્થા કરવામાં આવી.

આર્મેનિયામાં પહોંચ્યા બાદ તેમને વિમાન દ્વારા Dubai લઈ જવામાં આવ્યા.

દુબઈમાં થોડા સમય માટે રોકાણ કર્યા બાદ તેમને આગળની ફ્લાઇટ દ્વારા ભારત મોકલવામાં આવ્યા.

દિલ્હી એરપોર્ટ પર પહોંચ્યા

દુબઈથી ફ્લાઇટ દ્વારા તમામ નાગરિકોને **New Delhi**ના એરપોર્ટ પર લાવવામાં આવ્યા.

દિલ્હી એરપોર્ટ પર પહોંચ્યા પછી ઘણા નાગરિકોએ રાહતની લાગણી વ્યક્ત કરી.

લાંબા સમય પછી પોતાના દેશ પરત ફરીને લોકો ખૂબ ખુશ અને ભાવુક બની ગયા હતા.

વિદ્યાર્થીઓના અનુભવ

ઈરાનમાં અભ્યાસ કરતા ઘણા ભારતીય મેડિકલ વિદ્યાર્થીઓ પણ આ મિશનમાં બચાવવામાં આવ્યા હતા.

ખાસ કરીને **Jammu and Kashmir**ના ઘણા વિદ્યાર્થીઓએ જણાવ્યું કે ઈરાનમાં પરિસ્થિતિ અત્યંત તંગ બની ગઈ હતી.

તેમણે જણાવ્યું કે એક સમયે તેમને લાગ્યું હતું કે કદાચ તેઓ સુરક્ષિત રીતે ઘરે પાછા આવી શકશે નહીં.

સરકારનો આભાર

બચાવાયેલા વિદ્યાર્થીઓ અને નાગરિકોએ ભારત સરકારનો આભાર વ્યક્ત કર્યો.

એક વિદ્યાર્થીએ કહ્યું કે “પરિસ્થિતિ એટલી ગંભીર હતી કે અમને એક ક્ષણ માટે લાગ્યું કે અમે ક્યારેય ઘરે પાછા નહીં આવી શકીએ. પરંતુ ભારત સરકારે અમને સુરક્ષિત રીતે બહાર કાઢીને એક ચમત્કાર કર્યો.”

રાજદ્વારી સહકારનું ઉદાહરણ

આ સમગ્ર મિશન રાજદ્વારી સહકારનું ઉત્તમ ઉદાહરણ માનવામાં આવે છે.

ભારત, ઈરાન અને આર્મેનિયા વચ્ચે થયેલી ચર્ચાઓના કારણે આ બચાવ કામગીરી સફળ બની.

આ મિશનમાં ભારતીય દૂતાવાસ, વિદેશ મંત્રાલય અને અન્ય સરકારી એજન્સીઓએ નજીકના સંકલન સાથે કામ કર્યું.

ભારતની વૈશ્વિક જવાબદારી

ભારત સરકાર વિશ્વભરમાં રહેતા પોતાના નાગરિકોની સુરક્ષા માટે પ્રતિબદ્ધ છે.

વિદેશમાં સંકટ સર્જાય ત્યારે સરકાર તરત જ બચાવ કામગીરી શરૂ કરે છે.

આ પહેલાં પણ અનેક વખત ભારત સરકારે વિદેશી સંકટ દરમિયાન પોતાના નાગરિકોને સુરક્ષિત રીતે બહાર કાઢ્યા છે.

મધ્ય પૂર્વની પરિસ્થિતિ પર નજર

હાલમાં મધ્ય પૂર્વમાં ચાલી રહેલા તણાવને ધ્યાનમાં રાખીને ભારત સરકાર પરિસ્થિતિ પર સતત નજર રાખી રહી છે.

વિદેશ મંત્રાલય દ્વારા ત્યાં રહેલા ભારતીય નાગરિકોને નિયમિત સલાહ અને માર્ગદર્શન આપવામાં આવી રહ્યું છે.

નિષ્કર્ષ

ઈરાનમાં વધતા તણાવ વચ્ચે ભારત સરકારે ઝડપી અને અસરકારક કાર્યવાહી કરીને ૫૫૦થી વધુ ભારતીય નાગરિકોને સુરક્ષિત રીતે વતન પરત લાવવામાં સફળતા મેળવી છે.

આ મિશન દરમિયાન રોડ માર્ગે આર્મેનિયા સુધી મુસાફરી, ત્યાંથી દુબઈ અને પછી દિલ્હી સુધી પહોંચાડવાની સમગ્ર પ્રક્રિયા સુવ્યવસ્થિત રીતે પૂર્ણ કરવામાં આવી.

વિદેશ મંત્રી એસ. જયશંકરના નેતૃત્વ હેઠળ થયેલી આ બચાવ કામગીરીએ ફરી એકવાર બતાવ્યું છે કે સંકટની ઘડીમાં ભારત સરકાર પોતાના નાગરિકોની સુરક્ષા માટે હંમેશા તૈયાર રહે છે.