ઈરાન, અમેરિકા અને ઇઝરાયલ વચ્ચે ચાલી રહેલા યુદ્ધ સંઘર્ષની અસર હવે વૈશ્વિક સ્તરે જોવા મળી રહી છે. ખાસ કરીને એશિયાના અનેક દેશોમાં ઇંધણની અછત સર્જાઈ છે, જેના કારણે અનેક સરકારો કડક પગલાં લેવા મજબૂર બની છે. ફિલિપાઇન્સે રાષ્ટ્રીય ઉર્જા કટોકટી જાહેર કરી છે, તો ભારતના પાડોશી દેશ પાકિસ્તાનમાં ‘સ્માર્ટ લોકડાઉન’ લાગુ કરવાની તૈયારી ચાલી રહી છે. ચાલો વિગતવાર જાણીએ કે આ વૈશ્વિક સંકટ કેવી રીતે દેશોને અસર કરી રહ્યું છે.
વિશ્વના રાજકીય તણાવનો સીધો પ્રભાવ ઊર્જા ક્ષેત્ર પર પડતો હોય છે. ઈરાન, અમેરિકા અને ઇઝરાયલ વચ્ચે વધતા સંઘર્ષને કારણે તેલ અને ગેસના પુરવઠામાં ભારે ઘટાડો થયો છે. ઈરાન વિશ્વના મુખ્ય તેલ ઉત્પાદક દેશોમાંનો એક હોવાથી, અહીં સર્જાયેલા સંકટનો પ્રભાવ વૈશ્વિક બજારોમાં તરત જ જોવા મળે છે.
આ પરિસ્થિતિમાં એશિયાના અનેક દેશોમાં ઇંધણની અછત સર્જાઈ છે. અનેક દેશોમાં પરિસ્થિતિ એવી બની ગઈ છે કે જે COVID-19 મહામારી દરમિયાન લાગુ કરાયેલા લોકડાઉન જેવી લાગે છે.
ફિલિપાઇન્સમાં રાષ્ટ્રીય ઉર્જા કટોકટી
ફિલિપાઇન્સ સરકારે પરિસ્થિતિની ગંભીરતા ધ્યાનમાં રાખીને રાષ્ટ્રીય ઉર્જા કટોકટી જાહેર કરી છે. દેશના રાષ્ટ્રપતિ ફર્ડિનાન્ડ માર્કોસ જુનિયરે આ અંગે જાહેર ચેતવણી આપતા જણાવ્યું કે દેશમાં ઇંધણનો જથ્થો ખૂબ મર્યાદિત રહ્યો છે.
અહેવાલો અનુસાર, ફિલિપાઇન્સ પાસે માત્ર 40 થી 45 દિવસ માટે પૂરતો ઇંધણ સ્ટોક બાકી છે. આ સ્થિતિને ધ્યાનમાં રાખીને સરકારે કડક પગલાં લીધા છે:
- કામના કલાકોમાં ઘટાડો
- અનાવશ્યક મુસાફરી પર પ્રતિબંધ
- આવશ્યક સેવાઓને પ્રાથમિકતા
- વીજળી અને ઇંધણના ઉપયોગ પર નિયંત્રણ
આ પગલાં દેશમાં ઊર્જા બચત અને પરિસ્થિતિને નિયંત્રિત કરવા માટે લેવામાં આવ્યા છે.
પાકિસ્તાનમાં ‘સ્માર્ટ લોકડાઉન’
ભારતના પાડોશી દેશ પાકિસ્તાનમાં પણ પરિસ્થિતિ ગંભીર બની રહી છે. વડા પ્રધાન શેહબાઝ શરીફ દ્વારા ‘સ્માર્ટ લોકડાઉન’ લાગુ કરવાની યોજના પર વિચાર કરવામાં આવી રહ્યો છે.
આ સ્માર્ટ લોકડાઉનમાં નીચેના પગલાં સામેલ હોઈ શકે છે:
- શનિવાર અને રવિવારે સંપૂર્ણ બંધ
- વર્ક ફ્રોમ હોમ નીતિ
- શાળાઓ અને કોલેજો બંધ
- મુસાફરી પર નિયંત્રણ
આ પગલાંનો મુખ્ય હેતુ ઇંધણના વપરાશમાં ઘટાડો કરવાનો છે.
દક્ષિણ કોરિયાની જનજાગૃતિ ઝુંબેશ
દક્ષિણ કોરિયાએ આ સંકટનો સામનો કરવા માટે લોકોમાં જાગૃતિ ફેલાવવાનો રસ્તો અપનાવ્યો છે. સરકારે નાગરિકોને ઊર્જા બચત માટે પ્રોત્સાહિત કર્યા છે.
- વીજળીનો ઉપયોગ ઓછો કરવા અપીલ
- રાત્રે ઇલેક્ટ્રોનિક ઉપકરણોનો ઉપયોગ મર્યાદિત કરવો
- ટૂંકા અંતરની મુસાફરી માટે સાયકલ અને જાહેર પરિવહનનો ઉપયોગ
આ પગલાં લોકોની સહભાગિતાથી સંકટને નિયંત્રિત કરવાનો પ્રયાસ છે.
વિયેતનામમાં ઉડ્ડયન ક્ષેત્ર પર અસરવિયેતનામમાં ઇંધણની અછતનો સૌથી મોટો પ્રભાવ ઉડ્ડયન ક્ષેત્ર પર પડ્યો છે. વિયેતનામ એરલાઇન્સે ઘણા સ્થાનિક રૂટ પર ફ્લાઇટ્સ સ્થગિત કરી છે.
- જેટ ફ્યુઅલના વધતા ભાવ
- પુરવઠાની અછત
- દર અઠવાડિયે અનેક ફ્લાઇટ્સ રદ
આ કારણે પ્રવાસીઓ અને વેપાર બંનેને મુશ્કેલી પડી રહી છે.
થાઇલેન્ડમાં ‘વર્ક ફ્રોમ હોમ’ અને નિયંત્રણો
થાઇલેન્ડ સરકારે પણ ઊર્જા બચાવવા માટે કડક પગલાં લીધા છે:
- ઓફિસોમાં વર્ક ફ્રોમ હોમ ફરજિયાત
- એર કન્ડીશનિંગ પર નિયંત્રણ
- આંતરરાષ્ટ્રીય મુસાફરી પર પ્રતિબંધ
આ પગલાં દેશના ઇંધણ વપરાશને ઘટાડવા માટે મહત્વપૂર્ણ સાબિત થઈ રહ્યા છે.
શ્રીલંકામાં ચાર દિવસીય કાર્ય સપ્તાહ
શ્રીલંકાએ ઇંધણ બચાવવા માટે અનોખો નિર્ણય લીધો છે. દેશમાં હવે ચાર દિવસનો કાર્ય સપ્તાહ અમલમાં મૂકવામાં આવ્યો છે.
- બુધવારે રજા જાહેર
- ઇંધણ વપરાશમાં ઘટાડો
- કર્મચારીઓને રાહત
આ પગલાથી આશરે 25 ટકા ઇંધણ બચત થવાની સંભાવના છે.
ભારતમાં પરિસ્થિતિ શું છે?
ભારતમાં હજી સુધી કોઈ કડક પગલાં લેવામાં આવ્યા નથી, પરંતુ પરિસ્થિતિનો પ્રભાવ જોવા મળી રહ્યો છે.
- પેટ્રોલ પંપ પર લાંબી કતારો
- ઇંધણના ભાવમાં વધારો
- રૂપિયાની કિંમતમાં ઘટાડો
હાલમાં ભારત પાસે લગભગ 60 દિવસ માટે પૂરતો ઇંધણ જથ્થો ઉપલબ્ધ છે, જેના કારણે તાત્કાલિક લોકડાઉન જેવી પરિસ્થિતિ ઊભી થવાની શક્યતા ઓછી છે.
પરંતુ નિષ્ણાતો માને છે કે જો વૈશ્વિક પરિસ્થિતિ વધુ બગડે, તો ભારતને પણ કડક પગલાં લેવા પડી શકે.
આર્થિક અને વૈશ્વિક અસર
આ ઇંધણ સંકટનો પ્રભાવ માત્ર ઊર્જા ક્ષેત્ર પૂરતો સીમિત નથી, પરંતુ સમગ્ર વૈશ્વિક અર્થતંત્ર પર પડી રહ્યો છે.
- મોંઘવારીમાં વધારો
- ઉત્પાદન ખર્ચ વધવો
- પરિવહન ખર્ચમાં વધારો
- વેપાર પર અસર
આ પરિસ્થિતિ લાંબા ગાળે વૈશ્વિક અર્થતંત્રને અસર કરી શકે છે.
નિષ્ણાતોની દૃષ્ટિ
ઊર્જા નિષ્ણાતો માને છે કે આ સંકટ લાંબા સમય સુધી ચાલી શકે છે. તેઓ સૂચવે છે કે દેશોએ વિકલ્પિક ઊર્જા સ્ત્રોતો પર ધ્યાન આપવું જોઈએ.
- સોલાર એનર્જી
- વિન્ડ એનર્જી
- બાયોફ્યુઅલ
આવા વિકલ્પો ભવિષ્યમાં આ પ્રકારના સંકટથી બચાવી શકે છે.
સમાપન :
ઈરાન સાથેના સંઘર્ષની અસર હવે વૈશ્વિક સ્તરે સ્પષ્ટ રીતે જોવા મળી રહી છે. એશિયાના અનેક દેશોમાં ઊર્જા સંકટ ઊભું થયું છે, જેના કારણે સરકારોને કડક પગલાં લેવા પડી રહ્યા છે.
ફિલિપાઇન્સની રાષ્ટ્રીય ઉર્જા કટોકટી, પાકિસ્તાનનું સ્માર્ટ લોકડાઉન અને અન્ય દેશોના પગલાં એ દર્શાવે છે કે પરિસ્થિતિ કેટલી ગંભીર છે.
આઉટ્રો એન્કર :
આ વૈશ્વિક ઊર્જા સંકટ વચ્ચે દરેક દેશ માટે સંતુલન જાળવવું સૌથી મોટો પડકાર બની ગયો છે. હવે જોવાનું એ રહેશે કે આ સંકટ કેટલો લાંબો ચાલે છે અને દેશો તેને કેવી રીતે પહોંચી વળે છે.
