મોરબી જિલ્લાના વાંકાનેર તાલુકામાં જળસંચય અને સિંચાઈ વિકાસ તરફ એક મહત્વપૂર્ણ પગલું ભરાયું છે. “સૌની યોજના” અંતર્ગત (૩ કિમી વિસ્તાર) લિંક-૩, પેકેજ-૩ના કામનું ભવ્ય ખાતમુહૂર્ત તાલુકા પંચાયતના પૂર્વ કારોબારી ચેરમેન શ્રીમતી જિજ્ઞાસાબેન મેરના હસ્તે કરવામાં આવ્યું હતું. આ આયોજન માત્ર એક પ્રોજેક્ટનું શુભારંભ નહોતું, પરંતુ સમગ્ર વિસ્તાર માટે પાણીના સંકટમાંથી મુક્તિ તરફ એક મજબૂત પગથિયું બની રહ્યું છે.
“સૌની યોજના” શું છે?
ગુજરાત સરકાર દ્વારા અમલમાં મૂકાયેલી “સૌની યોજના” (Saurashtra Narmada Avtaran Irrigation Scheme) રાજ્યના સુકા અને પાણીની અછતવાળા વિસ્તારોને નર્મદાના પાણીથી જોડવાનો એક મહત્ત્વાકાંક્ષી પ્રયાસ છે. આ યોજના દ્વારા સાઉરાષ્ટ્ર અને કચ્છના અનેક વિસ્તારોમાં તળાવો, ચેકડેમો અને જળાશયો ભરવામાં આવી રહ્યા છે, જેથી ખેતી અને પીવાના પાણીની સમસ્યાનો કાયમી ઉકેલ મળી શકે.
વાંકાનેર તાલુકામાં શરૂ કરાયેલ લિંક-૩, પેકેજ-૩ પણ આ જ મહત્ત્વાકાંક્ષી યોજનાનો એક ભાગ છે, જે વિસ્તારના અનેક ગામોને પાણીથી સમૃદ્ધ બનાવશે.
કયા તળાવો અને ચેકડેમોને મળશે લાભ?
આ યોજનાના અંતર્ગત વાંકાનેર તાલુકાના અનેક ગામોના તળાવો અને ચેકડેમોને નર્મદા જળ સાથે જોડવામાં આવશે. તેમાં મુખ્યત્વે નીચેના તળાવોનો સમાવેશ થાય છે:
- ચાંચડીયા ગામનું રાતડું તળાવ
- ચાંચડીયા ગામનું રામદેવપીર તળાવ
- શેખરડી ગામનું લાવરીયું તળાવ
- શેખરડી ગામનું મોટું તળાવ
- રાતડીયા ગામનું મોટું તળાવ
- કાનપર ગામનું મચ્છોરા ડ્રેઇન
- મહિકા ગામનો ચેકડેમ
- સરોડી ગામનું તળાવ
આ તમામ જળાશયો હવે ડાયા D.I. અને HDPE પાઈપલાઈન દ્વારા જોડાશે, જેના કારણે નર્મદાનું પાણી સીધું આ તળાવો સુધી પહોંચશે.
આધુનિક ટેક્નોલોજીથી જળ વિતરણ
આ પ્રોજેક્ટમાં આધુનિક પાઈપલાઈન સિસ્ટમ, સ્કોર વાલ્વ અને અન્ય સંલગ્ન સુવિધાઓનો ઉપયોગ કરવામાં આવશે. આ ટેક્નોલોજી દ્વારા પાણીનું વિતરણ વધુ કાર્યક્ષમ અને સુવ્યવસ્થિત રીતે થઈ શકશે.
પાઈપલાઈન દ્વારા પાણી પહોંચાડવાથી પાણીનો બગાડ ઓછો થશે અને દરેક ગામ સુધી સમાન પ્રમાણમાં પાણી પહોંચશે. આથી, પાણી સંચાલનમાં પારદર્શિતા અને કાર્યક્ષમતા બંને વધશે.
ખેડૂતો માટે આશીર્વાદરૂપ યોજના
વાંકાનેર તાલુકો વર્ષો સુધી પાણીની અછતથી પીડિત રહ્યો છે. ખાસ કરીને મેસરીયા મહાલ વિસ્તારના ખેડૂતો માટે વરસાદ પર નિર્ભર રહેવું પડતું હતું. વરસાદ ઓછો પડે તો ખેતીમાં નુકસાન અને આર્થિક મુશ્કેલીઓ ઊભી થતી હતી.
પરંતુ હવે “સૌની યોજના” દ્વારા તળાવો ભરાતા ખેડૂતોને વર્ષભર પાણી ઉપલબ્ધ રહેશે. આથી:
- પાક ઉત્પાદન વધશે
- ખેતીમાં નવી ટેક્નોલોજીનો ઉપયોગ શક્ય બનશે
- ખેડૂતોની આવકમાં વધારો થશે
ખેડૂતો માટે આ યોજના એક નવી આશા લઈને આવી છે.
મહિલાઓ માટે જીવન સરળ બનશે
જળસંચયના આ પ્રોજેક્ટનો લાભ માત્ર ખેડૂતોને જ નહીં, પરંતુ ગામની મહિલાઓને પણ મળશે. અત્યાર સુધી ઘણી મહિલાઓને પાણી લેવા માટે લાંબા અંતર સુધી જવું પડતું હતું.
પરંતુ હવે ગામમાં જ પાણી ઉપલબ્ધ થતા:
- મહિલાઓનો સમય બચશે
- દૈનિક જીવન સરળ બનશે
- આરોગ્ય અને સ્વચ્છતા સુધરશે
જિજ્ઞાસાબેન મેરે પણ પોતાના સંબોધનમાં જણાવ્યું કે, “મા નર્મદાનું પાણી મળવાથી વિસ્તારની માતાઓ અને બહેનોના જીવનમાં સકારાત્મક ફેરફાર આવશે.”
ત્રિવેણી ઠાંગા સિંચાઈ યોજનાનો સમાવેશ
આ પ્રસંગે જિજ્ઞાસાબેન મેરે વધુમાં જણાવ્યું કે ત્રિવેણી ઠાંગા સિંચાઈ યોજના હેઠળ મેસરીયા મહાલના અનેક ગામોને પણ આ યોજનાનો લાભ મળશે. જેમાં મેસરીયા, ઠીકરીયાળા, ભલગામ, જાલિડા, સમઢીયાળા, રાતડીયા અને મહિકા ગામનો સમાવેશ થાય છે.
આ ગામોમાં તળાવો ભરવાના કામને મંજૂરી મળી ગઈ છે અને આગામી સમયમાં આ કામ પૂર્ણ થતા સમગ્ર વિસ્તાર જળસંપન્ન બનશે.
આગેવાનો અને ગ્રામજનોની ઉપસ્થિતિ
ખાતમુહૂર્ત કાર્યક્રમમાં આજુબાજુના ગામોના સરપંચો, આગેવાનો અને મોટી સંખ્યામાં ગ્રામજનો ઉપસ્થિત રહ્યા હતા. તમામ લોકોએ આ યોજનાને આવકાર આપ્યો અને સરકારનો આભાર વ્યક્ત કર્યો.
આ પ્રસંગે લોકોમાં આનંદ અને આશાનો માહોલ જોવા મળ્યો. વર્ષોથી પાણી માટે તરસેલા લોકો માટે આ યોજના એક સપના સમાન છે.
સરકાર પ્રત્યે આભાર વ્યક્ત
જિજ્ઞાસાબેન મેરે પોતાના સંબોધનમાં રાજ્ય સરકારના નેતાઓનો આભાર વ્યક્ત કર્યો. ખાસ કરીને ભુપેન્દ્રભાઈ પટેલ, હર્ષભાઈ સંઘવી, ઈશ્વરભાઈ પટેલ અને કુંવરજીભાઈ બાવળીયાના માર્ગદર્શન અને સહયોગથી આ યોજના શક્ય બની હોવાનું જણાવ્યું.
જળ સંચય અંગે જાગૃતિ
આ પ્રસંગે જિજ્ઞાસાબેને લોકોને જળ સંચય અંગે જાગૃત રહેવા માટે પણ અપીલ કરી. તેમણે જણાવ્યું કે, “પાણી માત્ર એક સંસાધન નથી, પરંતુ જીવનનો આધાર છે. તેથી તેનો યોગ્ય ઉપયોગ અને સંરક્ષણ જરૂરી છે.”
લોકોને પાણી બચાવવા, વરસાદી પાણીનો સંગ્રહ કરવા અને જળસંચયને જીવનનો અભિન્ન ભાગ બનાવવા માટે પ્રેરણા આપવામાં આવી.
ભવિષ્ય માટે સકારાત્મક દિશા
“સૌની યોજના” હેઠળ વાંકાનેરમાં શરૂ થયેલ આ પ્રોજેક્ટ ભવિષ્ય માટે એક સકારાત્મક દિશા દર્શાવે છે. જો આ રીતે તમામ વિસ્તારોમાં જળસંચયના પ્રયાસો થાય, તો પાણીની અછતનો કાયમી ઉકેલ મળી શકે છે.
આ યોજના માત્ર વર્તમાન માટે જ નહીં, પરંતુ આવનારી પેઢી માટે પણ મહત્વપૂર્ણ છે.
નિષ્કર્ષ
વાંકાનેર તાલુકામાં “સૌની યોજના” હેઠળ લિંક-૩, પેકેજ-૩ના કામનું ખાતમુહૂર્ત એક ઐતિહાસિક ઘટના બની છે. આ યોજના દ્વારા તળાવો અને ચેકડેમોને નર્મદા જળથી ભરવાથી સમગ્ર વિસ્તાર જળસંપન્ન બનશે.
ખેડૂતોને સિંચાઈ માટે પૂરતું પાણી મળશે, મહિલાઓનું જીવન સરળ બનશે અને સમગ્ર વિસ્તારનો વિકાસ થશે.
આથી સ્પષ્ટ થાય છે કે,
“જળ છે તો જીવન છે, અને જળ સંચય એ જ વિકાસનો આધાર છે.”
