નવી દિલ્હી, તા. 08 એપ્રિલ 2026 – પ્રધાનમંત્રી નરેન્દ્ર મોદી ની અધ્યક્ષતામાં મળેલી કેન્દ્રીય કેબિનેટની બેઠકમાં રાજસ્થાનના મહત્ત્વાકાંક્ષી જયપુર મેટ્રો પ્રોજેક્ટના ફેઝ-2ને ઐતિહાસિક મંજૂરી આપવામાં આવી છે. આ નિર્ણય માત્ર એક ટ્રાન્સપોર્ટ પ્રોજેક્ટને મંજૂરી નથી, પરંતુ ભવિષ્યના સ્માર્ટ અને ટકાઉ શહેરના વિકાસ તરફનું મહત્વપૂર્ણ પગલું છે.
જયપુર મેટ્રો ફેઝ-2 પ્રોજેક્ટ હેઠળ પ્રહલાદપુરાથી ટોડી મોડ સુધીનો 41 કિલોમીટર લાંબો ઉત્તર-દક્ષિણ કોરિડોર બનાવવામાં આવશે, જેમાં કુલ 36 મેટ્રો સ્ટેશનોનો સમાવેશ થશે. આ પ્રોજેક્ટનો અંદાજિત કુલ ખર્ચ ₹13,037.66 કરોડ છે, જે ભારત સરકાર અને રાજસ્થાન સરકારના 50:50ના સંયુક્ત સાહસ હેઠળ અમલમાં મૂકવામાં આવશે. આ પ્રોજેક્ટનું કાર્યાન્વયન રાજસ્થાન મેટ્રો રેલ કોર્પોરેશન લિમિટેડ દ્વારા કરવામાં આવશે.
ઉત્તર-દક્ષિણ કોરિડોર: શહેરના વિકાસ માટેનું મજબૂત આધાર
ફેઝ-2નો કોરિડોર જયપુર શહેરના મુખ્ય આર્થિક, ઔદ્યોગિક અને રહેણાંક વિસ્તારોને એકસાથે જોડશે. પ્રહલાદપુરાથી ટોડી મોડ સુધીનો આ માર્ગ શહેરના અનેક મહત્વપૂર્ણ કેન્દ્રો જેવા કે સીતાપુરા ઇન્ડસ્ટ્રીયલ એરિયા, VKIA (વિશ્વકર્મા ઇન્ડસ્ટ્રીયલ એરિયા), જયપુર એરપોર્ટ, ટોંક રોડ, SMS હોસ્પિટલ, સ્ટેડિયમ, અંબાબારી અને વિદ્યાધર નગરને સીધી મેટ્રો કનેક્ટિવિટી આપશે.
આ પ્રોજેક્ટના અમલ બાદ શહેરના વિવિધ વિસ્તારો વચ્ચે મુસાફરી વધુ ઝડપી, સરળ અને આરામદાયક બનશે. હાલના સમયમાં જે વિસ્તારોમાં ટ્રાફિકની ભારે સમસ્યા છે, ત્યાં મેટ્રો સેવા એક મહત્વપૂર્ણ વિકલ્પ બની રહેશે.
આધુનિક ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર: ભૂગર્ભ અને એલિવેટેડ સ્ટેશનોનો સમાવેશ
જયપુર મેટ્રો ફેઝ-2માં આધુનિક ટેકનોલોજીનો ઉપયોગ કરવામાં આવશે. ખાસ કરીને એરપોર્ટ વિસ્તાર નજીક ભૂગર્ભ સ્ટેશનો બનાવવામાં આવશે, જેથી ટ્રાફિક અને શહેરની રચનાને કોઈ અસર ન થાય.
આ ઉપરાંત, અન્ય વિસ્તારોમાં એલિવેટેડ ટ્રેક અને સ્ટેશનો પણ બનાવવામાં આવશે, જે શહેરના ટ્રાફિક પરનો ભાર ઘટાડવામાં મદદરૂપ થશે. પ્રોજેક્ટમાં આધુનિક સુરક્ષા, ટિકિટિંગ સિસ્ટમ અને સ્માર્ટ ટ્રાન્સપોર્ટ મેનેજમેન્ટનો સમાવેશ કરવામાં આવશે.
ફેઝ-1 સાથે સંકલન: એકીકૃત મેટ્રો નેટવર્ક
હાલમાં જયપુર મેટ્રો ફેઝ-1 હેઠળ માનસરોવરથી મોટી ચોપડ સુધીનો 11.64 કિમીનો કોરિડોર કાર્યરત છે. આ કોરિડોરમાં 11 સ્ટેશનો છે અને તે શહેરના મહત્વપૂર્ણ વિસ્તારોને જોડે છે.
ફેઝ-2ના અમલ બાદ ફેઝ-1 અને ફેઝ-2 વચ્ચે સંપૂર્ણ સંકલન થશે, જેના કારણે આખું શહેર એકીકૃત મેટ્રો નેટવર્ક હેઠળ આવી જશે. ઇન્ટરચેન્જ સ્ટેશનો અને ફીડર સેવાઓ દ્વારા મુસાફરોને સરળ પરિવહન સુવિધા મળશે.
વધતી મુસાફરી અને ટ્રાફિકમાં ઘટાડો
હાલમાં ફેઝ-1 કોરિડોર પર દરરોજ સરેરાશ 60,000 જેટલા મુસાફરો મેટ્રો સેવા નો ઉપયોગ કરે છે. ફેઝ-2 શરૂ થયા બાદ આ સંખ્યા અનેકગણો વધવાની સંભાવના છે.
મેટ્રો નેટવર્કના વિસ્તરણથી લોકો ખાનગી વાહનોનો ઉપયોગ ઓછો કરશે, જેના કારણે શહેરમાં ટ્રાફિકની ગીચતા ઘટશે. આ સાથે જ રોડ અકસ્માતોમાં ઘટાડો અને મુસાફરીનો સમય પણ ઘટશે.
પર્યાવરણ માટે લાભદાયક પ્રોજેક્ટ
જયપુર મેટ્રો ફેઝ-2 પર્યાવરણ માટે પણ અત્યંત લાભદાયક સાબિત થશે. મેટ્રો સેવા વધવાથી ખાનગી વાહનોની સંખ્યા ઘટશે, જેના કારણે કાર્બન ઉત્સર્જનમાં નોંધપાત્ર ઘટાડો થશે.
આ પ્રોજેક્ટ ટકાઉ શહેરી વિકાસના ઉદ્દેશ્યો સાથે સુસંગત છે અને પર્યાવરણ સંરક્ષણ માટે મહત્વપૂર્ણ યોગદાન આપશે.
આર્થિક દ્રષ્ટિએ મજબૂત પ્રોજેક્ટ
પ્રોજેક્ટનું ઇકોનોમિક ઇન્ટરનલ રેટ ઓફ રિટર્ન (EIRR) 14%થી વધુ છે, જે તેની આર્થિક સદ્ધરતા દર્શાવે છે. આનો અર્થ એ થાય છે કે પ્રોજેક્ટ લાંબા ગાળે ફાયદાકારક રહેશે અને શહેરના વિકાસમાં મહત્વપૂર્ણ યોગદાન આપશે.
પ્રોજેક્ટ માટેનું ફંડિંગ માળખું મેટ્રો રેલ પોલિસી 2017 મુજબ તૈયાર કરવામાં આવ્યું છે, જેમાં કેન્દ્ર અને રાજ્ય સરકારની ઇક્વિટી સાથે બહુપક્ષીય લોનનો સમાવેશ થાય છે.
TOD પોલિસી અને શહેરી વિકાસ
જયપુર મેટ્રો ફેઝ-2 રાજસ્થાનની TOD (ટ્રાન્સિટ ઓરિએન્ટેડ ડેવલપમેન્ટ) પોલિસી-2025 સાથે સુસંગત છે. આ પોલિસી અનુસાર મેટ્રો સ્ટેશનોની આસપાસ રહેણાંક, વેપાર અને અન્ય સુવિધાઓનો વિકાસ કરવામાં આવશે.
આથી શહેરમાં આયોજનબદ્ધ વિકાસ થશે અને લોકો માટે વધુ સારી જીવનશૈલી ઉપલબ્ધ થશે.
2031 સુધી પૂર્ણ કરવાનો લક્ષ્ય
આ પ્રોજેક્ટને સપ્ટેમ્બર 2031 સુધી પૂર્ણ કરવાનો લક્ષ્ય નક્કી કરવામાં આવ્યો છે. પ્રોજેક્ટના સમયસર અમલ માટે સરકાર દ્વારા તમામ જરૂરી પગલાં લેવામાં આવશે.
પ્રોજેક્ટ પૂર્ણ થયા બાદ જયપુર શહેરને એક આધુનિક, ઝડપી અને પર્યાવરણમિત્ર ટ્રાન્સપોર્ટ સિસ્ટમ મળશે.
રોજગારી અને વિકાસના નવા અવસર
મેટ્રો પ્રોજેક્ટના નિર્માણ દરમિયાન હજારો લોકોને રોજગારી મળશે. ઉપરાંત, પ્રોજેક્ટ પૂર્ણ થયા બાદ પણ ઓપરેશન અને મેન્ટેનન્સ માટે મોટી સંખ્યામાં રોજગારી સર્જાશે.
આ ઉપરાંત, મેટ્રો સ્ટેશનોની આસપાસના વિસ્તારોમાં વેપાર અને ઉદ્યોગોને પણ પ્રોત્સાહન મળશે.
પ્રવાસન ક્ષેત્રમાં વધારો
જયપુર એક મહત્વપૂર્ણ પ્રવાસન સ્થળ છે. મેટ્રો સેવા વધવાથી પ્રવાસીઓ માટે શહેરમાં મુસાફરી સરળ બનશે, જેના કારણે પ્રવાસન ક્ષેત્રમાં વધારો થશે.
હોટેલ, રેસ્ટોરન્ટ અને અન્ય સેવાઓને પણ લાભ મળશે.
નિષ્કર્ષ: ભવિષ્ય માટે તૈયાર શહેર
જયપુર મેટ્રો ફેઝ-2 પ્રોજેક્ટ શહેરના વિકાસ માટે એક મહત્વપૂર્ણ પગલું છે. આ પ્રોજેક્ટ માત્ર ટ્રાન્સપોર્ટ સુવિધા પૂરું પાડશે નહીં, પરંતુ શહેરના આર્થિક, સામાજિક અને પર્યાવરણીય વિકાસમાં પણ મહત્વપૂર્ણ યોગદાન આપશે.
પ્રધાનમંત્રી નરેન્દ્ર મોદી ની અધ્યક્ષતામાં લેવામાં આવેલ આ નિર્ણય “વિકસિત ભારત”ના સપનાને સાકાર કરવાની દિશામાં એક મહત્વપૂર્ણ પગલું છે.
આ પ્રોજેક્ટ પૂર્ણ થયા બાદ જયપુર શહેર માત્ર રાજસ્થાન જ નહીં, પરંતુ સમગ્ર ભારત માટે એક આધુનિક અને ટકાઉ શહેરનું ઉત્તમ ઉદાહરણ બની શકે છે.
