દેવભૂમિ દ્વારકા જિલ્લોના કલ્યાણપુર તાલુકો હેઠળ આવેલા ધતુરીયા ગામમાં ખેતી અને ગૌચર જમીનના બિનખેતી ઉપયોગનો ગંભીર મામલો પ્રકાશમાં આવ્યો છે. આ મામલે મદદનીશ કલેક્ટર અને પ્રાંત અધિકારી દ્વારા વિગતવાર તપાસ કરી કલેક્ટરશ્રીને અહેવાલ મોકલવામાં આવ્યો છે, જેમાં સ્પષ્ટપણે જણાવી દેવામાં આવ્યું છે કે ખાનગી કંપની દ્વારા વિન્ડફાર્મ પ્રોજેક્ટના નામે જમીનનો ગેરકાયદેસર રીતે સ્ટોર તરીકે ઉપયોગ કરવામાં આવી રહ્યો છે. આ સમગ્ર મામલો માત્ર જમીનના નિયમોના ભંગનો નથી, પરંતુ ગ્રામ્ય સંપત્તિ અને જાહેર હિત સાથે જોડાયેલો અત્યંત ગંભીર પ્રશ્ન છે, જે સ્થાનિક વહીવટી તંત્ર અને સરકાર માટે ચેતવણીરૂપ બની રહ્યો છે.
અરજીથી શરૂ થયો સમગ્ર વિવાદ
આ કેસની શરૂઆત ત્યારે થઈ જ્યારે ભાણવડ તાલુકાના મોટા ગુંદા ગામના રહેવાસી કંડોરીયા વિરાભાઈ કારાભાઈએ તારીખ 27 જાન્યુઆરી 2026ના રોજ કલેક્ટરશ્રીને અરજી કરી હતી. આ અરજીમાં તેમણે ગંભીર આક્ષેપો મૂક્યા હતા કે ધતુરીયા ગામની ખેતીની જમીન પર એક ખાનગી કંપની દ્વારા વિન્ડફાર્મ પ્રોજેક્ટના બહાને મોટા પાયે બિનખેતી ઉપયોગ થઈ રહ્યો છે. અરજદારના જણાવ્યા મુજબ અંદાજે 20 એકર જેટલી જમીન પર સ્ટોરેજ તરીકે સાધન સામગ્રી રાખવામાં આવી રહી છે, જે માટે કોઈ કાયદેસર પરવાનગી લેવામાં આવી નથી.
મામલતદાર દ્વારા પ્રાથમિક તપાસ
અરજીના અનુસંધાને મામલતદારશ્રી, કલ્યાણપુર દ્વારા તારીખ 21 ફેબ્રુઆરી 2026ના રોજ પ્રાથમિક તપાસ હાથ ધરવામાં આવી હતી. આ તપાસ બાદ સમગ્ર મામલો વધુ તપાસ માટે પ્રાંત અધિકારી કચેરીમાં મોકલવામાં આવ્યો હતો. તપાસ દરમિયાન સ્થળ પર જઈને વાસ્તવિક સ્થિતિની ચકાસણી કરવામાં આવી, જેમાં ચોંકાવનારા તથ્યો સામે આવ્યા.
જમીનના વિવિધ સર્વે નંબર અને હકીકતો
તપાસ દરમિયાન નીચે મુજબની જમીનો અંગે માહિતી સામે આવી:
(૧) રે.સ.નં. 466 અને 467/પૈકી – ખેતીની જમીન
આ જમીન મૂળ આહેર નાથા પાલા નામના ખેડૂતની માલિકીની છે. કુલ વિસ્તાર અંદાજે 5 હેક્ટરથી વધુ છે. પરંતુ:
- જમીન પર વિન્ડફાર્મ પ્રોજેક્ટના સાધનોનો સ્ટોર બનાવવામાં આવ્યો છે
- બિનખેતી ઉપયોગ માટે કોઈ મંજૂરી લેવામાં આવી નથી
- જરૂરી દસ્તાવેજો રજૂ કરવામાં આવ્યા નથી
તેથી સ્પષ્ટ થાય છે કે ખેતીની જમીનનો ગેરકાયદેસર ઉપયોગ થઈ રહ્યો છે.
(૨) રે.સ.નં. 468 – ગૌચર જમીન
આ જમીન ગૌચર તરીકે નોંધાયેલ છે, એટલે કે ગામના પશુઓ માટે અનામત છે. પરંતુ:
- અહીં પણ ખાનગી કંપની દ્વારા સ્ટોર બનાવવામાં આવ્યો છે
- ગૌચર જમીનનો ઉપયોગ સંપૂર્ણપણે ગેરકાયદેસર છે
આ બાબત ખાસ ગંભીર ગણાય છે કારણ કે ગૌચર જમીન જાહેર હિત માટે અનામત હોય છે.
(૩) રે.સ.નં. 465 – અન્ય ખેતીની જમીન
આ જમીન દવુ જેશા ડેર અને મનુ જેશા કેર નામના ખાતેદારોની માલિકીની છે. તપાસમાં જાણવા મળ્યું કે:
- અહીં પણ સ્ટોર તરીકે ઉપયોગ થઈ રહ્યો છે
- ખાતેદારો સ્થળ પર હાજર ન હોવાથી સીધી પુષ્ટિ થઈ શકી નથી
પરંતુ પ્રાથમિક પુરાવાઓ ગેરકાયદેસર ઉપયોગ તરફ ઈશારો કરે છે.
ખાનગી કંપનીની ભૂમિકા
આ તમામ જમીનો પર વિન્ડફાર્મ પાવર પ્રોજેક્ટ માટે સાધન સામગ્રીનો સ્ટોર બનાવનાર કંપની તરીકે સુઝલોન ગુજરાત વિન્ડપાર્ક પ્રા. લિ.નું નામ સામે આવ્યું છે. કંપની દ્વારા:
- જમીનનો ઉપયોગ કર્યો
- પરંતુ બિનખેતી માટે કોઈ કાયદેસર મંજૂરી લીધી નથી
- કોઈ દસ્તાવેજ રજૂ કર્યા નથી
આથી કંપનીની કામગીરી પર ગંભીર પ્રશ્નો ઊભા થયા છે.
કાયદાકીય પાસા અને ભંગ
જમીન મહેસુલ કાયદા મુજબ ખેતીની જમીનનો ઉપયોગ બિનખેતી હેતુ માટે કરવા માટે પૂર્વ મંજૂરી લેવી ફરજિયાત છે. આ કેસમાં:
- કોઈ બિનખેતી (NA) મંજૂરી લેવામાં આવી નથી
- હંગામી મંજૂરી પણ નથી
આથી આ કૃત્ય જમીન મહેસુલ કાયદાની કલમ-66 હેઠળ દંડનીય બને છે.
પ્રાંત અધિકારીનો અભિપ્રાય
મદદનીશ કલેક્ટર અને પ્રાંત અધિકારી એ.એસ. આવટે દ્વારા કલેક્ટરને મોકલાયેલા અહેવાલમાં સ્પષ્ટ ભલામણ કરવામાં આવી છે કે:
👉 જમીનનો બિનખેતી ઉપયોગ ગેરકાયદેસર છે
👉 નિયમો મુજબ દંડ વસૂલવામાં આવે
👉 આગળની કાયદેસર કાર્યવાહી હાથ ધરવામાં આવે
ગૌચર જમીન પર કબજો દૂર કરવાની ભલામણ
અહેવાલમાં ખાસ નોંધ કરવામાં આવી છે કે:
- ગૌચર જમીન પરનો કબજો દૂર કરવો
- જમીન ફરીથી પંચાયતના હસ્તક સોંપવી
- સ્થાનિક વિકાસ માટે તેનો ઉપયોગ સુનિશ્ચિત કરવો
આ ભલામણ સ્થાનિક લોકો માટે મહત્વપૂર્ણ ગણાય છે.
સ્થાનિક સ્તરે અસર અને ચિંતા
આ મામલાને લઈને સ્થાનિકોમાં ચિંતા વ્યાપી ગઈ છે:
- ખેતીની જમીન ઘટી રહી છે
- ગૌચર જમીન પર કબજો થઈ રહ્યો છે
- પર્યાવરણ પર અસર થઈ શકે છે
ખેડૂતો માટે આ મુદ્દો જીવનમરણનો પ્રશ્ન બની શકે છે.
પ્રશાસન માટે પડકાર
આ ઘટના પ્રશાસન માટે પણ પડકારરૂપ છે:
- નિયમોનું પાલન સુનિશ્ચિત કરવું
- ગેરકાયદેસર પ્રવૃત્તિઓ રોકવી
- જમીનનો યોગ્ય ઉપયોગ જાળવવો
નિષ્કર્ષ: કડક કાર્યવાહી જરૂરી
ધતુરીયા ગામનો આ મામલો સ્પષ્ટ દર્શાવે છે કે જો સમયસર કાર્યવાહી ન થાય તો જાહેર સંપત્તિ અને ખેતીની જમીન પર ગેરકાયદેસર કબજો વધતો જશે.
👉 મુખ્ય મુદ્દા:
- બિનખેતી ઉપયોગ માટે મંજૂરી વગર જમીનનો ઉપયોગ
- ગૌચર જમીન પર ગેરકાયદેસર સ્ટોર
- ખાનગી કંપનીની સંડોવણી
👉 આગળ શું?
- કલેક્ટર દ્વારા નિર્ણય લેવાશે
- દંડ અને કાયદેસર કાર્યવાહી થશે
- ગૌચર જમીન મુક્ત કરવાની કાર્યવાહી થઈ શકે
અંતે, આ કેસ માત્ર એક ગામનો મુદ્દો નથી, પરંતુ સમગ્ર રાજ્ય માટે ચેતવણી છે કે જમીનના કાયદાઓનું પાલન કરવું અત્યંત જરૂરી છે.
“જાહેર હિત અને કુદરતી સંસાધનોનું રક્ષણ એ સૌની સંયુક્ત જવાબદારી છે.”








