NEET 2026 ની પરીક્ષા બાદ દેશભરમાં ફરી એકવાર પેપર લીકના ગંભીર આક્ષેપોને લઈને ભારે ચર્ચા શરૂ થઈ ગઈ છે. 3 મે, 2026ના રોજ યોજાયેલી NEET (UG) પરીક્ષાનું પેપર અગાઉથી બહાર ફરતું હતું તેવી આશંકાએ હવે જોર પકડ્યું છે. Rajasthan Police Special Operations Group એટલે કે SOG દ્વારા કરવામાં આવેલી પ્રાથમિક તપાસમાં અનેક ચોંકાવનારા ખુલાસા થયા હોવાનું સામે આવ્યું છે. તપાસ દરમિયાન જાણવા મળ્યું છે કે પરીક્ષા પહેલા જ સીકર વિસ્તારમાં એક હાથથી લખાયેલું “ગેસ પેપર” ફરતું થયું હતું અને તેમાં સમાવાયેલા 300 પ્રશ્નોમાંથી 140 પ્રશ્નો અસલી પરીક્ષામાં પૂછાયા હતા. આ ખુલાસા બાદ વિદ્યાર્થીઓ, વાલીઓ અને શિક્ષણ જગતમાં ભારે ચિંતા ફેલાઈ ગઈ છે.
દેશની સૌથી મહત્વપૂર્ણ અને સ્પર્ધાત્મક પ્રવેશ પરીક્ષાઓમાં ગણાતી NEET લાખો વિદ્યાર્થીઓ માટે ડૉક્ટર બનવાનું સપનું સાકાર કરવાની મુખ્ય કડી છે. દર વર્ષે દેશભરના લાખો વિદ્યાર્થીઓ મેડિકલ અને ડેન્ટલ કોલેજોમાં પ્રવેશ મેળવવા માટે આ પરીક્ષા આપે છે. આવી સ્થિતિમાં પેપર લીક જેવી ઘટના માત્ર પરીક્ષાની વિશ્વસનીયતા પર જ નહીં પરંતુ સમગ્ર શિક્ષણ પ્રણાલી પર ગંભીર પ્રશ્નો ઉભા કરે છે.
પ્રાપ્ત માહિતી મુજબ રાજસ્થાનના સીકર શહેરમાં પરીક્ષાના બે દિવસ પહેલા એટલે કે 1 મેના રોજ એક ખાસ “ગેસ પેપર” વિદ્યાર્થીઓ અને કોચિંગ વર્તુળોમાં ફરતું થયું હતું. શરૂઆતમાં ઘણા લોકોએ તેને સામાન્ય ગેસ પેપર માની અવગણ્યું હતું, કારણ કે સ્પર્ધાત્મક પરીક્ષાઓ પહેલા આવા અનુમાન આધારિત પ્રશ્નપત્રો સામાન્ય રીતે ફરતા હોય છે. પરંતુ પરીક્ષા પૂર્ણ થયા બાદ જ્યારે પ્રશ્નોની સરખામણી કરવામાં આવી ત્યારે તપાસકર્તાઓ પણ આશ્ચર્યચકિત થઈ ગયા હતા.
સૂત્રોના જણાવ્યા મુજબ આ ગેસ પેપરમાં કુલ 300 પ્રશ્નો સામેલ હતા. તેમાંમાંથી 140 પ્રશ્નો મૂળ NEET પરીક્ષામાં પૂછાયેલા પ્રશ્નો સાથે મળતા આવતા હોવાનું સામે આવ્યું છે. માત્ર પ્રશ્નો જ નહીં પરંતુ તેના વિકલ્પોનો ક્રમ પણ લગભગ સમાન હોવાનું કહેવામાં આવી રહ્યું છે. આથી તપાસ એજન્સીઓએ સમગ્ર મામલાને અત્યંત ગંભીરતાથી લીધો છે.
શિક્ષણ નિષ્ણાતોનું કહેવું છે કે NEET જેવી પરીક્ષામાં 140 પ્રશ્નોનું મેચ થવું સામાન્ય સંયોગ ગણાવી શકાય તેમ નથી. કારણ કે પરીક્ષામાં કુલ 720 ગુણ હોય છે અને દરેક સાચા જવાબ માટે 4 ગુણ આપવામાં આવે છે. આ રીતે જો કોઈ વિદ્યાર્થી પાસે અગાઉથી આ પ્રશ્નોની માહિતી હોય તો તેને અંદાજે 600 ગુણ જેટલો મોટો ફાયદો મળી શકે.
તપાસ દરમિયાન આ કેસનો છેડો એક MBBS વિદ્યાર્થી સુધી પહોંચ્યો હોવાનું જાણવા મળે છે. તપાસમાં સામે આવ્યું છે કે Rajasthan ના ચુરુ જિલ્લાના મૂળ નિવાસી અને હાલમાં Kerala ની એક મેડિકલ કોલેજમાં અભ્યાસ કરતા વિદ્યાર્થીએ આ સામગ્રી તેના મિત્રને મોકલી હતી. ત્યારબાદ આ પેપર ઝડપથી કોચિંગ નેટવર્ક, પીજી સંચાલકો અને કરિયર કાઉન્સેલરો મારફતે વિદ્યાર્થીઓ સુધી પહોંચ્યું હતું.
સૂત્રોના જણાવ્યા મુજબ શરૂઆતમાં આ પેપર ખૂબ જ ગુપ્ત રીતે પસંદગીના વિદ્યાર્થીઓને વેચવામાં આવ્યું હતું. તેની કિંમત શરૂઆતમાં 20 હજારથી 2 લાખ રૂપિયા સુધી હોવાનું કહેવાય છે. પરીક્ષાની તારીખ નજીક આવતાં તેની માંગ વધતી ગઈ હતી અને પરીક્ષાની આગલી રાતે ઘણા વિદ્યાર્થીઓને આશરે 30 હજાર રૂપિયામાં આ પેપર આપવામાં આવ્યું હોવાના દાવા થઈ રહ્યા છે.
તપાસકર્તાઓનું માનવું છે કે આ માત્ર એક વ્યક્તિનું કામ નહીં પરંતુ પાછળ મોટું સંગઠિત નેટવર્ક કાર્યરત હોઈ શકે છે. ખાસ કરીને કોચિંગ હબ તરીકે જાણીતા સીકર શહેરનું નામ સામે આવતા સમગ્ર મામલો વધુ ગંભીર બન્યો છે. સીકર છેલ્લા કેટલાક વર્ષોમાં મેડિકલ અને એન્જિનિયરિંગ પ્રવેશ પરીક્ષાઓ માટેનું મોટું કોચિંગ કેન્દ્ર બની ગયું છે. અહીં દેશભરમાંથી વિદ્યાર્થીઓ તૈયારી કરવા આવે છે.
શિક્ષણ ક્ષેત્ર સાથે જોડાયેલા લોકોનું કહેવું છે કે જો પેપર લીકના આક્ષેપો સાચા સાબિત થાય તો તે લાખો મહેનતુ વિદ્યાર્થીઓ સાથે અન્યાય સમાન હશે. ઘણા વિદ્યાર્થીઓ વર્ષો સુધી દિવસ-રાત મહેનત કરીને પરીક્ષા આપે છે. આવી સ્થિતિમાં ગેરરીતિથી ગુણ મેળવનારાઓને ફાયદો થાય તો યોગ્ય ઉમેદવારોનું ભવિષ્ય જોખમમાં પડી શકે છે.
National Testing Agency એટલે કે NTA એ પણ સમગ્ર મામલે પ્રતિક્રિયા આપી છે. એજન્સીએ સ્વીકાર્યું છે કે તેઓ રાજસ્થાન SOG ની તપાસ અંગે માહિતગાર છે. NTA ના જણાવ્યા મુજબ પરીક્ષા પૂર્ણ થયા બાદ ચાર દિવસ પછી તેમને આ ગેરરીતિ અંગે માહિતી મળી હતી. ત્યારબાદ સંબંધિત તમામ વિગતો તપાસ એજન્સીઓને સોંપવામાં આવી હતી.
NTA એ હાલમાં સ્પષ્ટ કર્યું છે કે SOG ના અંતિમ રિપોર્ટ બાદ જ આગળનો નિર્ણય લેવામાં આવશે. જોકે વિદ્યાર્થીઓ અને વાલીઓમાં હવે સૌથી મોટો પ્રશ્ન એ છે કે જો પેપર લીક સાબિત થાય તો શું પરીક્ષા ફરી લેવાશે?
સોશિયલ મીડિયા પર પણ આ મુદ્દે ભારે ચર્ચા ચાલી રહી છે. ઘણા વિદ્યાર્થીઓએ પરીક્ષાની પારદર્શિતા અંગે સવાલો ઉઠાવ્યા છે. કેટલાક વિદ્યાર્થીઓએ જણાવ્યું કે પરીક્ષા દરમિયાન ખૂબ કડક સુરક્ષા વ્યવસ્થા હોવા છતાં પેપર બહાર કેવી રીતે ગયું તે ગંભીર તપાસનો વિષય છે.
શિક્ષણ નિષ્ણાતોનું કહેવું છે કે ટેક્નોલોજીના યુગમાં પરીક્ષાની સુરક્ષા વધુ પડકારજનક બની ગઈ છે. ડિજિટલ કોમ્યુનિકેશન, એન્ક્રિપ્ટેડ મેસેજિંગ એપ્સ અને સંગઠિત નેટવર્ક દ્વારા માહિતી ખૂબ ઝડપથી ફેલાઈ શકે છે. તેથી માત્ર પરંપરાગત સુરક્ષા પૂરતી નથી.
આ ઘટનાએ 2024ના NEET વિવાદની યાદો ફરી તાજી કરી દીધી છે. તે વર્ષે પણ પેપર લીક, ગેરરીતિ અને અસામાન્ય રીતે ઊંચા ગુણોને લઈને દેશભરમાં ભારે વિવાદ થયો હતો. વિદ્યાર્થીઓએ વિરોધ પ્રદર્શન કર્યા હતા અને મામલો Supreme Court of India સુધી પહોંચ્યો હતો.
2024ના વિવાદ બાદ કેન્દ્ર સરકાર અને NTA દ્વારા પરીક્ષા પ્રણાલીમાં સુધારાના દાવા કરવામાં આવ્યા હતા. સુરક્ષા વધારવા માટે અનેક નવા પગલાં લેવામાં આવ્યા હતા. તેમ છતાં ફરીથી આવા આક્ષેપો સામે આવતા લોકોમાં નિરાશા જોવા મળી રહી છે.
વાલીઓનું કહેવું છે કે બાળકો વર્ષો સુધી ભારે દબાણ વચ્ચે તૈયારી કરે છે. ઘણા પરિવારો આ માટે લાખો રૂપિયા ખર્ચે છે. આવી સ્થિતિમાં જો ગેરરીતિઓથી પરિણામો પ્રભાવિત થાય તો વિદ્યાર્થીઓનો વિશ્વાસ તૂટી જાય છે.
સામાજિક કાર્યકરોનું કહેવું છે કે માત્ર આરોપીઓને પકડવાથી સમસ્યા હલ નહીં થાય. સમગ્ર પરીક્ષા પ્રણાલીનું આધુનિકીકરણ અને પારદર્શિતા વધારવાની જરૂર છે. પ્રશ્નપત્રની સુરક્ષા, ડિજિટલ ટ્રેકિંગ અને લીક પ્રૂફ સિસ્ટમ માટે વધુ ટેક્નોલોજી આધારિત વ્યવસ્થા જરૂરી બની ગઈ છે.
કાયદા નિષ્ણાતોનું કહેવું છે કે જો પેપર લીક સાબિત થાય તો સંબંધિત આરોપીઓ સામે કડક ફોજદારી કાર્યવાહી થઈ શકે છે. તેમાં સંગઠિત ગુનાખોરી, છેતરપિંડી અને શિક્ષણ પ્રણાલીને નુકસાન પહોંચાડવાના ગંભીર ગુનાઓ લાગુ પડી શકે છે.
વિદ્યાર્થીઓમાં હાલ ભારે અનિશ્ચિતતા છે. ઘણા વિદ્યાર્થીઓ પરિણામ અંગે ચિંતિત છે. સોશિયલ મીડિયા પર કેટલાક વિદ્યાર્થીઓ ફરી પરીક્ષા લેવાની માંગ કરી રહ્યા છે, જ્યારે કેટલાકનું કહેવું છે કે લાખો નિર્દોષ વિદ્યાર્થીઓને ફરી પરીક્ષા માટે મજબૂર કરવું યોગ્ય નહીં બને.
તપાસ એજન્સીઓ હાલમાં ડિજિટલ ચેટ્સ, કોલ રેકોર્ડ, બેંક ટ્રાન્ઝેક્શન અને મેસેજિંગ એપ્સની પણ તપાસ કરી રહી હોવાનું જાણવા મળે છે. ખાસ કરીને ગેસ પેપર કોના મારફતે ફેલાયું અને તે મૂળ સ્ત્રોત સુધી કેવી રીતે પહોંચ્યું તે જાણવા માટે તપાસનો વ્યાપ વધારવામાં આવ્યો છે.
શિક્ષણ જગતના નિષ્ણાતોનું કહેવું છે કે સ્પર્ધાત્મક પરીક્ષાઓમાં વિશ્વસનીયતા જ સૌથી મહત્વપૂર્ણ બાબત છે. જો વિદ્યાર્થીઓનો વિશ્વાસ તૂટી જાય તો સમગ્ર સિસ્ટમ પર તેની લાંબા ગાળાની અસર પડી શકે છે.
દેશભરના લાખો વિદ્યાર્થીઓ હવે SOG ના અંતિમ રિપોર્ટ અને NTA ના નિર્ણયની રાહ જોઈ રહ્યા છે. જો તપાસમાં પેપર લીકની પુષ્ટિ થાય તો આગામી દિવસોમાં દેશવ્યાપી મોટો વિવાદ ઊભો થઈ શકે છે.
ફિલ્હાલ સમગ્ર દેશની નજર NEET 2026 પેપર લીક તપાસ પર ટકેલી છે અને શિક્ષણ પ્રણાલીની પારદર્શિતા ફરી એકવાર ચર્ચાના કેન્દ્રમાં આવી ગઈ છે.
