જામનગર શહેરના વિકાસ રોડ વિસ્તારમાં આવેલ મેલેરિયા શાખાની કચેરીમાં અચાનક આગ લાગવાની ઘટના સામે આવતા વિસ્તારમાં થોડા સમય માટે અફરાતફરીનો માહોલ સર્જાયો હતો. કચેરીના ઇલેક્ટ્રિક મીટરમાં અચાનક ચિંગારીઓ ઉડતા આગ ભભૂકી ઊઠી હતી. ઘટનાના સમયે કચેરીમાં કામકાજ ચાલુ હતું અને અનેક કર્મચારીઓ હાજર હતા. આગની ઘટના નજરે પડતાં જ કર્મચારીઓએ ગભરાટ વચ્ચે તાત્કાલિક બહાર દોડી જઈ પોતાનો બચાવ કર્યો હતો. સદનસીબે કોઈ જાનહાનિ થઈ નથી, પરંતુ આ બનાવે સરકારી કચેરીઓમાં ઇલેક્ટ્રિક સુરક્ષા અને ફાયર સેફ્ટીના પ્રશ્નોને ફરી ચર્ચામાં લાવી દીધા છે.
મળતી માહિતી મુજબ જામનગર શહેરના વિકાસ રોડ પર આવેલી મેલેરિયા શાખાની કચેરીમાં સવારે નિયમિત કામગીરી ચાલી રહી હતી. કર્મચારીઓ રોજિંદા કામમાં વ્યસ્ત હતા ત્યારે અચાનક મીટર બોક્સ પાસે ધુમાડો નીકળતો જોવા મળ્યો હતો. થોડા જ સમયમાં મીટરમાંથી ચિંગારીઓ ઉડવા લાગી હતી અને આગની જ્વાળા બહાર આવતાં હાજર કર્મચારીઓમાં દોડધામ મચી ગઈ હતી. આગનો ભય વધતાં કેટલાક કર્મચારીઓએ તરત જ વીજ પુરવઠો બંધ કરવાનો પ્રયાસ કર્યો હતો, જ્યારે અન્ય કર્મચારીઓએ બહાર નીકળવાની શરૂઆત કરી હતી.
ઘટનાની જાણ થતાં આસપાસના લોકો પણ સ્થળ પર દોડી આવ્યા હતા. કેટલાક લોકોએ આગ વધુ ફેલાય તે પહેલાં પ્રાથમિક સ્તરે પાણી અને આગ બુઝાવવાના સાધનો દ્વારા કાબૂ મેળવવાનો પ્રયાસ કર્યો હતો. જોકે ઇલેક્ટ્રિક મીટરમાં આગ લાગેલી હોવાથી પરિસ્થિતિ જોખમી બની રહી હતી. આથી તાત્કાલિક ફાયર વિભાગને જાણ કરવામાં આવી હતી. જાણ થતાં જ ફાયર બ્રિગેડની ટીમ થોડા સમયમાં ઘટનાસ્થળે પહોંચી ગઈ હતી.
ફાયર વિભાગના કર્મચારીઓએ પહોંચતા જ સમગ્ર વિસ્તારને સુરક્ષિત બનાવ્યો હતો અને આગ વધુ ફેલાય નહીં તે માટે વીજ પુરવઠો સંપૂર્ણપણે બંધ કરાવ્યો હતો. ત્યારબાદ ફાયર સેફ્ટી સાધનોની મદદથી આગ પર કાબૂ મેળવવાની કામગીરી શરૂ કરવામાં આવી હતી. આગ મીટર બોક્સ અને તેની આસપાસના વાયરિંગ સુધી મર્યાદિત રહી હોવાથી મોટું નુકસાન ટળી ગયું હતું. ફાયર ટીમે ઝડપી કામગીરી કરી થોડા જ સમયમાં આગ સંપૂર્ણપણે બુઝાવી દીધી હતી.
આ ઘટનાને કારણે થોડા સમય માટે કચેરીમાં કામકાજ ખોરવાઈ ગયું હતું. કર્મચારીઓ અને સ્થાનિકોમાં ભયનો માહોલ જોવા મળ્યો હતો. જોકે ફાયર વિભાગની સમયસર કામગીરીને કારણે મોટી દુર્ઘટના ટળી ગઈ હતી. જો આગ વધુ ફેલાઈ હોત તો કચેરીના મહત્વપૂર્ણ દસ્તાવેજો, કોમ્પ્યુટર સિસ્ટમ અને અન્ય સરકારી સામગ્રીને ભારે નુકસાન થઈ શકતું હતું.
પ્રાથમિક તપાસમાં શોર્ટ સર્કિટ અથવા ઓવરલોડના કારણે મીટરમાં આગ લાગી હોવાની શક્યતા વ્યક્ત કરવામાં આવી રહી છે. ઉનાળાની ઋતુમાં વીજ વપરાશ વધવાથી વાયરિંગ અને મીટરો પર ભાર વધી જાય છે, જેના કારણે આવી ઘટનાઓ બનતી હોય છે. ખાસ કરીને જૂના વાયરિંગ અને સમયસર મેન્ટેનન્સ ન થવાના કારણે જોખમ વધુ વધી જાય છે. આ બનાવ બાદ વીજ સલામતી અંગે અનેક પ્રશ્નો ઉભા થયા છે.
સ્થાનિક લોકોએ જણાવ્યું હતું કે સરકારી કચેરીઓમાં ઘણી વખત જૂના વાયરિંગ અને વીજ સાધનો બદલવામાં વિલંબ થતો હોય છે. સમયાંતરે ફાયર સેફ્ટી ઓડિટ અને ઇલેક્ટ્રિક ચેકિંગ કરવામાં આવે તો આવી ઘટનાઓ ટાળી શકાય છે. કેટલાક લોકોએ જણાવ્યું હતું કે સરકારી ઓફિસોમાં ફાયર સેફ્ટી સાધનો હોવા છતાં તેનો યોગ્ય ઉપયોગ અને નિયમિત ચકાસણી પણ જરૂરી છે.
ફાયર વિભાગના અધિકારીઓએ જણાવ્યું હતું કે આગની ઘટનામાં સૌથી મહત્વપૂર્ણ બાબત સમયસર માહિતી આપવાની હોય છે. કર્મચારીઓએ ગભરાટમાં સમય બગાડ્યા વગર તરત જ ફાયર વિભાગને જાણ કરી હોવાથી આગ ઝડપથી કાબૂમાં આવી શકી હતી. તેમણે નાગરિકોને પણ અપીલ કરી હતી કે ઇલેક્ટ્રિક આગ લાગવાની સ્થિતિમાં પાણીનો ઉપયોગ ન કરવો જોઈએ અને તરત જ વીજ પુરવઠો બંધ કરી નિષ્ણાતોને જાણ કરવી જોઈએ.
આ બનાવ બાદ મેલેરિયા શાખાની કચેરીમાં સુરક્ષા વ્યવસ્થાની સમીક્ષા હાથ ધરવામાં આવી હોવાનું જાણવા મળ્યું છે. અધિકારીઓ દ્વારા ઇલેક્ટ્રિક લાઇન, મીટર બોક્સ અને અન્ય વાયરિંગની તપાસ કરાવવાની પ્રક્રિયા શરૂ કરવામાં આવી છે. ભવિષ્યમાં આવી ઘટનાઓ ન બને તે માટે જરૂરી પગલાં લેવા અંગે પણ ચર્ચા શરૂ થઈ છે.
જામનગર શહેરમાં છેલ્લા કેટલાક સમયથી શોર્ટ સર્કિટ અને ઇલેક્ટ્રિક મીટરમાં આગ લાગવાની ઘટનાઓમાં વધારો નોંધાઈ રહ્યો છે. રહેણાંક મકાનો, દુકાનો તેમજ સરકારી કચેરીઓમાં આવી ઘટનાઓ સામે આવતાં લોકોમાં ચિંતા વધી રહી છે. નિષ્ણાતોના જણાવ્યા મુજબ જૂના વાયરિંગ, વધતો લોડ, બેદરકારી અને સમયસર મેન્ટેનન્સનો અભાવ આ પ્રકારની ઘટનાઓના મુખ્ય કારણોમાં સામેલ છે.
ફાયર સેફ્ટી નિષ્ણાતોના જણાવ્યા મુજબ દરેક સરકારી અને ખાનગી સંસ્થાએ નિયમિત રીતે ઇલેક્ટ્રિકલ ઇન્સ્પેક્શન કરાવવું જોઈએ. ખાસ કરીને જ્યાં રોજ મોટી સંખ્યામાં લોકોની અવરજવર રહેતી હોય તેવા સ્થળોએ ફાયર એલાર્મ સિસ્ટમ, આગ બુઝાવવાના સિલિન્ડર અને ઇમરજન્સી એક્ઝિટ જેવી સુવિધાઓ સંપૂર્ણ કાર્યરત હોવી અત્યંત જરૂરી છે. માત્ર કાગળ પરની સુરક્ષા પૂરતી નથી, પરંતુ કર્મચારીઓને ફાયર સેફ્ટીની તાલીમ આપવી પણ એટલી જ જરૂરી બની ગઈ છે.
સ્થાનિક રહેવાસીઓએ જણાવ્યું હતું કે વિકાસ રોડ વિસ્તાર શહેરનો વ્યસ્ત વિસ્તાર ગણાય છે અને અહીં સરકારી કચેરીઓ ઉપરાંત વેપારી સંસ્થાઓ અને રહેણાંક વિસ્તારો પણ આવેલાં છે. આવી જગ્યાએ આગની ઘટના બને ત્યારે મોટી દુર્ઘટનાની શક્યતા રહેતી હોય છે. તેથી તંત્રએ સુરક્ષા બાબતે વધુ ગંભીરતા દાખવવી જોઈએ તેવી માંગ ઉઠી છે.
આ બનાવમાં કોઈ જાનહાનિ ન થતા લોકોમાં રાહતનો શ્વાસ જોવા મળ્યો હતો. કર્મચારીઓએ પણ જણાવ્યું હતું કે આગ લાગી ત્યારે થોડા સમય માટે ગભરાટ છવાઈ ગયો હતો, પરંતુ સમયસર બહાર નીકળી જતાં મોટી દુર્ઘટના ટળી ગઈ હતી. કેટલાક કર્મચારીઓએ ફાયર વિભાગની ઝડપી કામગીરીની પ્રશંસા કરી હતી.
જામનગર ફાયર વિભાગ દ્વારા શહેરમાં ફાયર સેફ્ટી અંગે જાગૃતિ લાવવા માટે સમયાંતરે અભિયાન પણ ચલાવવામાં આવે છે. ખાસ કરીને ઉનાળાની ઋતુ દરમિયાન ઇલેક્ટ્રિક સાધનોનો સાવચેતીપૂર્વક ઉપયોગ કરવા, ઓવરલોડ ટાળવા અને શંકાસ્પદ વાયરિંગ તરત બદલવા અંગે લોકોને માર્ગદર્શન આપવામાં આવે છે. તેમ છતાં અનેક જગ્યાએ બેદરકારીના કારણે આવી ઘટનાઓ સામે આવતી રહે છે.
આ ઘટનાએ ફરી એક વખત સાબિત કર્યું છે કે આગ જેવી આપત્તિ ક્યારેય પણ અને ક્યાંય પણ સર્જાઈ શકે છે. સમયસર તકેદારી, યોગ્ય સુરક્ષા વ્યવસ્થા અને ઝડપી પ્રતિસાદ દ્વારા મોટી દુર્ઘટનાઓ ટાળી શકાય છે. જામનગરના વિકાસ રોડ પર આવેલી મેલેરિયા શાખામાં બનેલી આ ઘટનામાં પણ કર્મચારીઓની સતર્કતા અને ફાયર વિભાગની ઝડપી કામગીરીને કારણે સંભવિત મોટું નુકસાન ટળી ગયું હતું. હવે તંત્ર દ્વારા આવી ઘટનાઓની પુનરાવર્તન ન થાય તે માટે કડક સુરક્ષા પગલાં લેવાય છે કે નહીં તેના પર સૌની નજર ટકેલી છે.
