યુવાનો માટે પ્રેરણા બની શકે એવા વ્યક્તિત્વને મળવા સમય સંદેશ ન્યુઝની ટીમ મુંબઈ પહોંચી હતી. મુંબઈ જેવા મહાનગરમાં, જ્યાં જીવનની ગતિ ઝડપી છે અને મોંઘવારી સતત વધતી જાય છે, ત્યાં નાયગાંવ પોલીસ મથક વિસ્તારના પરેલ ભોઈવડા વિસ્તારમાં રહેતા એક એવા દંપતિને મળવાનો અવસર મળ્યો, જેમની જીવનયાત્રા આજની યુવા પેઢી માટે જીવંત પાઠ સમાન છે.
આ પ્રેરણાદાયી દંપતિ છે શ્રી પ્રતાપસિંહ રામદાસ નેગાંધી (ઉંમર ૮૧ વર્ષ) અને તેમના ધર્મપત્ની શ્રીમતી ઇન્દુબેન પ્રતાપસિંહ નેગાંધી (ઉંમર ૭૮ વર્ષ). ઉંમરના આ પડાવ પર પણ જીવન સામે ઝુક્યા વિના, આત્મસન્માન અને મહેનતના આધાર પર પોતાનું ગુજરાન ચલાવતા આ દંપતિ આજે પણ અડગ હિંમત અને શ્રમનું ઉત્તમ ઉદાહરણ છે.
જામનગરથી મુંબઈ સુધીની સફર
શ્રી પ્રતાપસિંહ રામદાસ નેગાંધી મૂળ જામનગર જિલ્લાના વતની છે. તેમનું પ્રાથમિક અને માધ્યમિક શિક્ષણ જામનગરની પ્રતિષ્ઠિત નેશનલ હાઈસ્કૂલમાં થયું હતું. અભ્યાસ પૂર્ણ કર્યા બાદ રોજગારીની શોધમાં તેઓ મુંબઈ શિફ્ટ થયા. મુંબઈમાં તેમને ક્રાઉન મિલના વિવિંગ ડિપાર્ટમેન્ટમાં નોકરી મળી. તે સમયની મિલ સંસ્કૃતિ અને મજૂર જીવનનો અનુભવ તેમણે લગભગ ૨૦ વર્ષ સુધી કર્યો.
મિલની નોકરી તેમને માત્ર આવક નહીં, પરંતુ એક સુરક્ષિત ભવિષ્યની આશા આપતી હતી. પરંતુ અચાનક મિલમાં સ્ટ્રાઈક શરૂ થઈ અને અંતે મિલ બંધ થઈ ગઈ. આ ઘટનાએ તેમનું આખું જીવન જ બદલાઈ નાખ્યું. નોકરી ગુમાવતા જ પરિવારની આર્થિક સ્થિતિ ગંભીર બની ગઈ. મુંબઈ જેવા શહેરમાં નોકરી વગર ઘરનું ગુજરાન ચલાવવું એ કોઈ પણ વ્યક્તિ માટે અઘરું કાર્ય હોય છે.
હાર ન માનવાનો સંકલ્પ
મિલ બંધ થયા બાદ શ્રી પ્રતાપસિંહ માટે જીવનની સૌથી કઠિન કસોટી શરૂ થઈ. પરંતુ તેમણે હાર માનવાની જગ્યાએ મહેનત અને સ્વાવલંબનની રાહ પસંદ કરી. શરૂઆતમાં તેમણે ન્યૂઝ પેપર, પેન, બોલપેન અને સ્કૂલને લગતી સ્ટેશનરી વસ્તુઓ વેચવાનું કામ શરૂ કર્યું. આ કામમાંથી મળતી આવક બહુ ઓછી હતી, છતાં પણ તેમણે આત્મસન્માનથી આ કામ સ્વીકાર્યું.
આ સમયગાળામાં ઘરનું ગુજરાન ચલાવવું અત્યંત મુશ્કેલ બન્યું હતું. પરંતુ આ કઠિન સમયગાળામાં તેમની જીવનસાથી શ્રીમતી ઇન્દુબેન નેગાંધી તેમના માટે સૌથી મોટો આધાર બની.
ઇન્દુબેનનો અડગ સાથ
શ્રીમતી ઇન્દુબેન પ્રતાપસિંહ નેગાંધી માત્ર પત્ની નહીં, પરંતુ તેમના પતિની સંઘર્ષયાત્રાની સહયાત્રી બની. તેમણે ઘરમાં જ હળદર, મરચું, ધાણા-જીરું જેવા મસાલાઓ પીસી તેને વેચવાનું શરૂ કર્યું. ધીમે ધીમે તેમણે બટાટાની વેફર, સાબુદાણાની વેફર, ચોખાની સેવ જેવી વિવિધ પ્રકારની વેફરો બનાવવાનું અને વેચવાનું કામ શરૂ કર્યું.
આ ઘરેલું ઉદ્યોગે પરિવારને થોડી રાહત આપી. ઇન્દુબેનનો આ સહકાર માત્ર આર્થિક નહીં, પરંતુ માનસિક રીતે પણ શ્રી પ્રતાપસિંહ માટે પ્રેરણારૂપ સાબિત થયો. બંને પતિ-પત્ની સાથે મળીને સંઘર્ષ કરતા રહ્યા અને જીવનને આગળ ધપાવતા રહ્યા.
નાયગાંવ પોલીસ સ્ટેશન સાથે ૪૧ વર્ષનો સંબંધ
સમય જતાં, શ્રી પ્રતાપસિંહ નેગાંધીને નાયગાંવ પોલીસ સ્ટેશનના સહકારથી પોલીસને જરૂરી એક્સેસરીઝ વેચવાનું કામ મળ્યું. છેલ્લા ૪૧ વર્ષથી તેઓ આ કામ કરી રહ્યા છે. પોલીસ સ્ટેશનના કર્મચારીઓ માટે જરૂરી વસ્તુઓ પૂરી પાડીને તેઓ આજે પણ પોતાનું ગુજરાન ચલાવે છે.
આ કામ માત્ર રોજગારી નહીં, પરંતુ તેમની ઓળખ બની ગયું છે. પોલીસ કર્મચારીઓ પણ તેમને એક વિશ્વાસપાત્ર અને ઈમાનદાર વ્યક્તિ તરીકે ઓળખે છે. ઉંમરના આ પડાવ પર પણ તેઓ નિયમિત રીતે પોતાનું કામ કરે છે, જે તેમની કાર્યપ્રતિષ્ઠા અને જવાબદારીને દર્શાવે છે.
આરોગ્યની મુશ્કેલીઓ છતાં હિંમત અડગ
ચાર વર્ષ પહેલા શ્રીમતી ઇન્દુબેન નેગાંધીનું મણકાની સર્જરીનું ઓપરેશન થયું હતું. ત્યારબાદ તેમને શારીરિક તકલીફો રહેતી હોવાથી હવે તેઓ અગાઉ જેટલું સક્રિય કામ કરી શકતા નથી. તેમ છતાં, શક્ય તેટલો સહયોગ તેઓ આજે પણ પોતાના પતિને આપે છે.
શારીરિક તકલીફો હોવા છતાં મનોબળ ક્યારેય તૂટ્યું નથી. બંને પતિ-પત્ની એકબીજાનો આધાર બની જીવન આગળ વધારી રહ્યા છે.
મોંઘવારીમાં પણ સ્વાભિમાન સાથે જીવન
મુંબઈ જેવા શહેરમાં મોંઘવારી દિવસેને દિવસે વધી રહી છે. આવી સ્થિતિમાં ૮૧ અને ૭૮ વર્ષની ઉંમરે પણ આ દંપતિ પોતાનું ગુજરાન પોતાની મહેનતથી ચલાવે છે. તેઓ કોઈ સામે હાથ ફેલાવતા નથી, કોઈ ફરિયાદ કરતા નથી, પરંતુ શ્રમ અને સંતોષ સાથે જીવન જીવવાનું પસંદ કરે છે.
આજની યુવા પેઢી જ્યાં નાના કામ માટે પણ લિફ્ટનો ઉપયોગ કરે છે, ત્યાં આ દંપતિ ત્રીજા માળે રહે છે અને રોજ પોતાના કામ માટે ત્રણ માળ ચડી-ઉતરીને દોડધામ કરે છે. આ દૃશ્ય માત્ર આશ્ચર્યજનક નહીં, પરંતુ પ્રેરણાદાયી પણ છે.
યુવાનો માટે જીવંત સંદેશ
આ દંપતિને મળ્યા પછી એક વાત સ્પષ્ટ થઈ જાય છે કે જો વ્યક્તિમાં હુન્નર હોય, કામ કરવાની ઇચ્છા હોય અને સંઘર્ષનો જસબો હોય, તો ઉંમર ક્યારેય નડતરરૂપ થતી નથી. આજની યુવા પેઢી માટે આ જીવનયાત્રા એક જીવંત સંદેશ છે – આરામ અને શોર્ટકટની શોધ છોડીને મહેનત અને સ્વાવલંબન અપનાવવાનો.
શ્રી પ્રતાપસિંહ અને ઇન્દુબેન નેગાંધી સાબિત કરે છે કે જીવનમાં સંઘર્ષ આવે તો પણ હાર માનવી નહીં. પતિ-પત્ની વચ્ચેનો સહકાર, એકબીજામાં વિશ્વાસ અને સતત મહેનત – આ ત્રણ સૂત્રો જીવનને આગળ લઈ જાય છે.
સમય સંદેશ ન્યુઝની નોંધ
સમય સંદેશ ન્યુઝની ટીમ માટે આ મુલાકાત માત્ર એક સ્ટોરી નહીં, પરંતુ એક જીવનપાઠ સમાન રહી. કેમેરામેન શ્રી રાહુલ ગાંધી અને સ્ટોરી રિપોર્ટર પારુલ દ્વારા આ પ્રેરણાદાયી જીવનયાત્રા લોકો સુધી પહોંચાડવાનો પ્રયાસ કરવામાં આવ્યો છે.
આવા વ્યક્તિત્વોને મળ્યા પછી ગર્વ સાથે કહી શકાય કે સમાજમાં આજે પણ એવી જીવંત પ્રેરણાઓ છે, જે યુવાનોને શરમાવે એટલી મહેનત, આત્મસન્માન અને જીવનપ્રતિ અડગ વિશ્વાસ ધરાવે છે.
