BMC ચૂંટણીમાં BJP–શિંદેસેના માટે મોટો ઝટકો, મતદાન પહેલાં જ ૪ વૉર્ડ હાથમાંથી ગયા
બૃહન્મુંબઈ મ્યુનિસિપલ કૉર્પોરેશન (BMC)ની ચૂંટણીને લઈને મહારાષ્ટ્રના રાજકારણમાં ભારે ઉથલપાથલ જોવા મળી રહી છે. દેશની સૌથી મોટી નગરપાલિકાની ગણાતી BMC પર કબજો મેળવવા માટે ભાજપ (BJP) અને એકનાથ શિંદેના નેતૃત્વવાળી શિવસેના વચ્ચે બેઠકોના વહેંચાણને લઈને લાંબા સમયથી ચાલતી વાટાઘાટો આખરે અંતિમ તબક્કે પહોંચી હતી. એક-એક બેઠક માટે રાતોરાત બેઠકો, નેતાઓ વચ્ચે બંધબારણે ચર્ચાઓ અને સર્વોચ્ચ સ્તરે સમન્વયના પ્રયાસો થયા હતા. તેમ છતાં, આ બધાં પ્રયાસો પછી પણ મહાયુતિ માટે શરમજનક સ્થિતિ ઊભી થઈ છે, કારણ કે BMCની કુલ ૨૨૭ બેઠકોમાંથી ચાર બેઠકો એવી રહી ગઈ છે જ્યાં BJP કે શિંદેસેનાનો એક પણ ઉમેદવાર ઊભો રહી શક્યો નથી.
આ પરિસ્થિતિને રાજકીય વર્તુળોમાં ગંભીર મિસમૅનેજમેન્ટ તરીકે જોવામાં આવી રહી છે. રાજકીય વિશ્લેષકોનું માનવું છે કે અંતિમ ક્ષણ સુધી સસ્પેન્સ જાળવવાની રણનીતિ, આંતરિક બળવો અટકાવવાનો ડર અને ટિકિટ વિતરણમાં પારદર્શિતાની અછત – આ તમામ કારણોએ મળીને મહાયુતિને ચાર સીટનું નુકસાન કરાવ્યું છે. મતદાન પહેલાં જ ચાર વૉર્ડ ગુમાવવો એ કોઈ પણ મોટી રાજકીય ગઠબંધન માટે ચિંતાજનક બાબત માનવામાં આવે છે.
૨૨૭માંથી ચાર સીટ ‘માઇનસ’ કેવી રીતે થઈ?
BMCની ચૂંટણીમાં દરેક બેઠક અત્યંત મહત્વની છે. શિવસેના (UBT) અને મહારાષ્ટ્ર નવનિર્માણ સેના (MNS)ની યુતિ, તેમજ કૉન્ગ્રેસ અને વંચિત બહુજન આઘાડી વચ્ચે થયેલા સમન્વયને કારણે રાજકીય મુકાબલો વધુ તીખો બન્યો છે. આવી સ્થિતિમાં એક પણ બેઠક છોડવી મહાયુતિ માટે જોખમી સાબિત થઈ શકે છે. તેમ છતાં, વૉર્ડ નંબર ૧૪૫, ૧૬૭, ૨૧૧ અને ૨૧૨માં મહાયુતિનો એક પણ ઉમેદવાર ન હોવાથી આ બેઠકો પર હવે અન્ય પક્ષો વચ્ચે જ સીધી ટક્કર થવાની છે.
સીટ-શૅરિંગની અંતિમ ફોર્મ્યુલા મુજબ આ ચાર બેઠકોમાંથી બે શિવસેના (શિંદે જૂથ)ને અને બે BJPને ફાળવવામાં આવી હતી. પરંતુ ઉમેદવારોના નામ પર સહમતિ ન બનવી, અંતિમ ઘડીએ નૉમિનેશન ફાઇલ ન થવું અને છેલ્લી તારીખ સુધી નિર્ણય લટકાવતા રહેવાના કારણે આ બેઠકો હાથમાંથી સરી ગઈ.
વૉર્ડ-વાઈઝ રાજકીય સમીકરણ
વૉર્ડ નંબર ૧૪૫ (ટ્રૉમ્બે–ચિત્તા કૅમ્પ વિસ્તાર): આ વૉર્ડમાં હવે કૉન્ગ્રેસ, અજિત પવારના નેતૃત્વવાળી NCP અને શિવસેના (UBT) વચ્ચે ત્રિકોણીય જંગ સર્જાયો છે. મહાયુતિ ગેરહાજર હોવાને કારણે આ વિસ્તાર સંપૂર્ણપણે વિરોધ પક્ષ માટે ખુલ્લો મેદાન બની ગયો છે.
વૉર્ડ નંબર ૧૬૭ (કુર્લા-વેસ્ટ): કુર્લા-વેસ્ટમાં કૉન્ગ્રેસ, શિવસેના (UBT) અને સમાજવાદી પાર્ટી વચ્ચે સીધી સ્પર્ધા છે. અહીં પરંપરાગત રીતે મહાયુતિને મજબૂત માનવામાં આવતી હતી, પરંતુ ઉમેદવાર ન હોવાને કારણે હવે સમગ્ર સમીકરણ બદલાઈ ગયું છે.
વૉર્ડ નંબર ૨૧૧ (સાઉથ મુંબઈ): સાઉથ મુંબઈના આ વૉર્ડમાં કૉન્ગ્રેસ, અજિત પવારની NCP અને સમાજવાદી પાર્ટી વચ્ચે જંગ છે. મહાયુતિ માટે આ વિસ્તાર પ્રતીકાત્મક રીતે મહત્વનો હતો, છતાં અહીં પણ ગેરહાજરી નોંધાઈ છે.
વૉર્ડ નંબર ૨૧૨ (સાઉથ મુંબઈ): આ વૉર્ડમાં કૉન્ગ્રેસ, રાજ ઠાકરેની MNS અને સમાજવાદી પાર્ટી વચ્ચે મુકાબલો છે. અહીં MNSની હાજરીને કારણે ચૂંટણી વધુ રસપ્રદ બની છે.
બંધબારણે કામ કરવાની રણનીતિ પડી ભારે
BJP અને શિંદેસેનાએ ટિકિટ ઇચ્છુકોમાં બળવો ન ફાટી નીકળે તે માટે અંતિમ ક્ષણ સુધી નામ જાહેર ન કરવાની રણનીતિ અપનાવી હતી. એકનાથ શિંદેની શિવસેનાએ તો નૉમિનેશન પાછું ખેંચવાના છેલ્લાં દિવસે પણ સત્તાવાર ઉમેદવાર યાદી જાહેર કરી નહોતી. BJPએ પણ મોટા ભાગે બંધબારણે ચર્ચાઓ કરીને નિર્ણય લેવાનો પ્રયાસ કર્યો. પરંતુ આ ગુપ્તતા અને વિલંબ અંતે મિસમૅનેજમેન્ટમાં ફેરવાઈ.
રાજકીય અસર અને આગાહી
રાજકીય વિશ્લેષકોનું માનવું છે કે ચાર બેઠકો ગુમાવવાનો આ ફટકો માત્ર આંકડાકીય નથી, પરંતુ મનોબળ પર પણ અસર કરનાર છે. જ્યારે વિરોધ પક્ષો આ મુદ્દાને મહાયુતિની અયોગ્યતા અને આંતરિક અવ્યવસ્થાના ઉદાહરણ તરીકે રજૂ કરી રહ્યા છે, ત્યારે મહાયુતિ માટે હવે બાકી રહેલી બેઠકો પર વધુ મજબૂત પ્રચાર કરવો અનિવાર્ય બન્યું છે.
નિષ્કર્ષ
BMCની ચૂંટણી મહારાષ્ટ્રના રાજકારણ માટે દિશાસૂચક માનવામાં આવે છે. આવી ચૂંટણીમાં મતદાન પહેલાં જ ચાર બેઠકો ગુમાવવી એ મહાયુતિ માટે ગંભીર ચેતવણી સમાન છે. આવનારા દિવસોમાં આ મિસમૅનેજમેન્ટની અસર પરિણામોમાં કેટલી પડે છે, તે જોવાનું મહત્વનું રહેશે. હાલ તો એટલું ચોક્કસ છે કે એક-એક બેઠક માટે લડાઈ લડનારી મહાયુતિ ચાર સીટ પર લડ્યા વિના જ હારી ગઈ છે.
