મુંબઈ – ગણેશ ચતુર્થી હવે બારણે આવી પહોંચી છે. શહેરમાં અનેક વિસ્તારોમાં પંડાલો સજાઈ ચૂક્યા છે, બાપ્પાનું આગમન થઈ ગયું છે અને આવતીકાલે વિધિવત રીતે પૂજા–અર્ચના સાથે ઉત્સવનો શુભારંભ થશે. દર વર્ષની જેમ આ વર્ષે પણ મુંબઈ મહાનગરપાલિકા (BMC)એ માત્ર ઉત્સવની ઉજવણી જ નહીં, પરંતુ તેના અંતે થતા ગણેશમૂર્તિ વિસર્જન માટે ખાસ તૈયારી હાથ ધરી છે.
આ વર્ષે ખાસ કરીને પર્યાવરણને અનુકૂળ રીતો અપનાવવા પર ભાર મુકાયો છે. વિસર્જન માટે કુદરતી જળાશયો પર ભાર ન પડે તે માટે BMCએ શહેરમાં અનેક કૃત્રિમ તળાવો (Artificial Ponds) ઉભા કર્યા છે.
વિસર્જન માટે BMCની વિશેષ તૈયારી
સૌ પ્રથમ દોઢ દિવસની ગણેશમૂર્તિઓનું વિસર્જન થશે. તહેવારના આ શરૂઆતના તબક્કામાં જ હજારો મૂર્તિઓનું વિસર્જન થતું હોય છે. આવી સ્થિતિમાં કુદરતી જળાશયો જેવા કે દરિયાકિનારા, નદીઓ અને તળાવો પર ભારે બોજ ન પડે, તે માટે બીએમસી આ વર્ષે પણ મોટા પાયે કૃત્રિમ તળાવો તૈયાર કરી રહી છે.
-
ગયા વર્ષે મુંબઈનાં કુલ ૨૦૬ કૃત્રિમ તળાવોમાં ૮૫,૩૦૫ જેટલી મૂર્તિઓનું વિસર્જન કરવામાં આવ્યું હતું.
-
આ વર્ષે બીએમસી એમાં વધારો કરીને વધારાનાં ૭૫ નવા કૃત્રિમ તળાવો ઉભા કરી રહી છે.
-
આ પગલાથી નાગરિકોને વધુ વિકલ્પ મળશે અને વિસર્જન સ્થળોએ ભીડ પણ ઘટશે.
વિશિષ્ટ સ્થળોની તૈયારી
-
કાંદીવલી ઠાકુર વિલેજ – દાદોજી કોંડદેવ ગ્રાઉન્ડ : અહીં વિશાળ કૃત્રિમ તળાવ બનાવવામાં આવ્યું છે. આજુબાજુના વિસ્તારોના રહેવાસીઓ માટે આ તળાવ વિસર્જન માટેનું મહત્વનું કેન્દ્ર બનશે.
-
ગિરગાંવ ચૌપાટી : અહીં દર વર્ષે મોટી સંખ્યામાં ભક્તો આવતા હોવાથી ચાર નવા કૃત્રિમ તળાવો ઉભા કરાયા છે.
-
શહેરના અન્ય વિસ્તારોમાં પણ નાના–મોટા કૃત્રિમ તળાવો ઉભા કરાયા છે જેથી લોકો પોતાના વિસ્તાર નજીક વિસર્જન કરી શકે.
કાનૂની માર્ગદર્શન અને હાઈકોર્ટના આદેશો
હાઈકોર્ટના આદેશો અનુસાર, વિસર્જન દરમિયાન ખાસ ધ્યાન રાખવાનું રહેશે કે **Plaster of Paris (POP)**થી બનેલી મૂર્તિઓના અવશેષો પર્યાવરણને નુકસાન ન કરે.
-
POP મૂર્તિઓના અવશેષોને એકત્રિત કરવા માટે ખાસ સુવિધાઓ ઉભી કરાઈ છે.
-
કૃત્રિમ તથા કુદરતી બંને જળાશયો પર અવશેષ સંકલન કેન્દ્રો ઉભા કરવામાં આવશે.
-
વિસર્જન બાદ આ અવશેષોને વૈજ્ઞાનિક રીતે નષ્ટ કરવાની પ્રક્રિયા હાથ ધરાશે.
નાગરિકોને માર્ગદર્શન
BMCએ નાગરિકોને યોગ્ય માર્ગદર્શન આપવા માટે વિશાળ અભિયાન શરૂ કર્યું છે.
-
પોસ્ટર્સ અને બેનરો : ઠાકુર વિલેજ સહિત અનેક વિસ્તારોમાં પોસ્ટર્સ લગાવવામાં આવ્યા છે, જેમાં શહેરભરના કૃત્રિમ તળાવોનું નામ અને સરનામું આપવામાં આવ્યું છે.
-
નીયમાવલી (Guidelines) : નોટીસબોર્ડ મારફતે લોકોને જણાવવામાં આવી રહ્યું છે કે વિસર્જન દરમિયાન કયા નિયમોનું પાલન કરવું જરૂરી છે.
-
નાગરિકોને વિનંતી કરવામાં આવી રહી છે કે પર્યાવરણને અનુકૂળ કૃત્રિમ તળાવોમાં જ વિસર્જન કરવાનું પસંદ કરે.
પર્યાવરણમિત્ર અભિગમ
ગણેશોત્સવ માત્ર ધાર્મિક અને સામાજિક જ નહીં, પરંતુ પર્યાવરણ સાથે જોડાયેલો મુદ્દો પણ છે. દર વર્ષે લાખો મૂર્તિઓ દરિયામાં કે નદીઓમાં વિસર્જિત થતી હોવાના કારણે પાણી પ્રદૂષણ ગંભીર સમસ્યા બની રહી હતી. હવે BMC દ્વારા ઉભા કરાયેલા કૃત્રિમ તળાવો આ સમસ્યાનો એક સારો વિકલ્પ સાબિત થઈ રહ્યા છે.
-
પર્યાવરણપ્રેમી સંગઠનો પણ BMCના આ પગલાનું સ્વાગત કરી રહ્યા છે.
-
છેલ્લા કેટલાક વર્ષોથી મોટી સંખ્યામાં નાગરિકોએ કુદરતી જળાશયો છોડીને કૃત્રિમ તળાવો પસંદ કર્યા છે.
નિષ્કર્ષ
ગણેશ ચતુર્થી 2025ના આ અવસર પર BMCની તૈયારીઓ સ્પષ્ટ કરે છે કે હવે શહેર વધુને વધુ પર્યાવરણમિત્ર વિસર્જન તરફ આગળ વધી રહ્યું છે. કૃત્રિમ તળાવોના વધતા વિકલ્પો, POP મૂર્તિઓના અવશેષોની વૈજ્ઞાનિક રીતે નિકાલ અને નાગરિકોમાં જાગૃતિ અભિયાન – આ બધું સાથે મળી મુંબઈને ગણેશોત્સવ દરમિયાન પર્યાવરણની દિશામાં એક સકારાત્મક ઉદાહરણ પૂરું પાડશે.
WhatsApp link-
https://chat.whatsapp.com/L18FV1R9B1r42hmCOLc6QL
FACEBOOK LINK –
https://www.facebook.com/SamaySandesh…
Instagram link –
https://t.me/joinchat/g1_gPdcFxtM1NDZl
TELEGRAM LINK –
https://t.me/joinchat/uIljpkLp6VViYjRl
જનતાના અવાજને અમે કરીશુ ઉજાગર…
સંપર્ક કરો. +91 88660 66060
