જામનગર શહેર માટે માનવગૌરવપૂર્ણ અને સમાવેશી સ્ટ્રીટ વેન્ડર પોલિસી : રોજગાર સુરક્ષા અને શહેરી વ્યવસ્થાના સંતુલન માટે એક રચનાત્મક આવેદન.

જામનગર શહેરમાં સ્ટ્રીટ વેન્ડર્સના રોજગાર સંરક્ષણ તથા શહેરી વ્યવસ્થાના સંતુલન માટે સમાવેશી સ્ટ્રીટ વેન્ડર પોલિસી અમલમાં મૂકવા અંગે આવેદન.

સવિનય અને વિનમ્રતાપૂર્વક આ આવેદન આપના સમક્ષ રજૂ કરવાનું કે જામનગર શહેરમાં લારી, થેલા, રેકડી, હાથગાડી, નાની ફૂટપાથ દુકાનો અને અન્ય અનૌપચારિક સ્વરોજગાર માધ્યમો દ્વારા રોજી-રોટી કમાવતા હજારો નાગરિકો આજે ગંભીર રોજગાર અસુરક્ષા, પ્રશાસનિક અનિશ્ચિતતા અને સામાજિક અવગણનાનો સામનો કરી રહ્યા છે.

આ નાગરિકો કોઈ રીતે શહેર માટે ભારરૂપ નથી, પરંતુ શહેરની જીવંત અર્થવ્યવસ્થા, દૈનિક જરૂરિયાતો અને નીચલા-મધ્યમ વર્ગના જીવનચક્રના મહત્વના આધારસ્તંભ છે. શાકભાજી, ફળફૂલ, નાસ્તા, ચા-પાન, કપડાં, ઘરગથ્થુ સામાનથી માંડીને નાનાં-મોટાં દૈનિક ઉપયોગી સામાન સુધી – શહેરના કરોડો રૂપિયાના વ્યવહારો આ સ્ટ્રીટ વેન્ડર્સ મારફતે થાય છે.

છતાં પણ દુઃખદ હકીકત એ છે કે આજના સમયમાં આ વર્ગને કાયદેસર ઓળખ, નીતિગત સુરક્ષા અને માનવગૌરવપૂર્ણ વ્યવસ્થા મળતી નથી.

જાગૃત યુવા ફાઉન્ડેશનનો અભિગમ

“જાગૃત યુવા ફાઉન્ડેશન, જામનગર” – સામાજિક રીતે જાગૃત, સંવેદનશીલ અને જવાબદાર યુવાનો દ્વારા સ્થાપિત એક મંચ તરીકે – છેલ્લા કેટલાક સમયથી જામનગર શહેરના વિવિધ વિસ્તારોમાં સ્ટ્રીટ વેન્ડર્સ સાથે સીધો સંવાદ કરી રહ્યો છે.

આ સંવાદ દરમિયાન અમને જાણવા મળ્યું કે:

• મોટા ભાગના વેન્ડર્સ કાયદા, નિયમો અને પોતાના અધિકારો વિશે અજાણ છે

• વારંવારની હટાવણી કાર્યવાહીથી રોજગાર અને આત્મસન્માન પર ગંભીર અસર પડે છે

• ગેરકાયદે દલાલી, ખાનગી “ભાડાં”, અઘોષિત હપ્તા અને ભયનું વાતાવરણ ઊભું થયું છે

• મહિલાઓ, વૃદ્ધો અને સ્થળાંતરિત શ્રમિકો વધુ અસુરક્ષિત છે

આથી, આ આવેદન કોઈ વિરોધ, આંદોલન કે આક્ષેપ માટે નહીં, પરંતુ શહેર વ્યવસ્થા અને માનવ રોજગાર – બન્નેને સાથે જાળવી શકાય તેવા કાયદેસર, રચનાત્મક અને વ્યવહારુ ઉકેલના પ્રસ્તાવ રૂપે રજૂ કરવામાં આવે છે.

હાલની સ્થિતિ : દ્વિધા અને તણાવ

માનનીય સાહેબ,

હાલ જામનગર શહેરમાં એક તરફ:

• ટ્રાફિક જામ

• ફૂટપાથ અવરોધ

• જાહેર સલામતી

• શહેરી સૌંદર્ય

વિશે નાગરિક ફરિયાદો છે.

જ્યારે બીજી તરફ:

• ગરીબ અને સ્વરોજગારી પર આધારિત હજારો પરિવારોના રોજગાર પર સીધી અસર

• બાળકોનું શિક્ષણ ખોરવાવું

• દેવા-કરજ અને ગરીબીનો ચક્ર

વિકસે છે.

આ બન્ને વચ્ચે સંતુલન લાવવાનું કામ પ્રશાસનની દૃષ્ટિપૂર્ણ નીતિ દ્વારા જ શક્ય છે. માત્ર દબાણ કે હટાવણીથી સમસ્યા ઉકેલાતી નથી – તે સમસ્યાને વધુ વિકરાળ બનાવે છે.

કાયદેસર અને બંધારણીય આધાર

અમારો આ પ્રસ્તાવ નીચેના મજબૂત કાયદેસર આધાર પર આધારિત છે:

1. ભારતીય સંવિધાન – Article 21
   જીવનના અધિકાર હેઠળ Right to Livelihood સ્પષ્ટ રીતે સમાયેલ છે.

2. Street Vendors (Protection of Livelihood and Regulation of Street Vending) Act, 2014

   • ટાઉન વેન્ડિંગ કમિટી (TVC)

   • સર્વે અને ઓળખપત્ર

   • વેન્ડિંગ ઝોન (Vending / No-Vending / Restricted Zones)

   • મનમાની હટાવણી પર પ્રતિબંધ

3. સુપ્રીમ કોર્ટના ચુકાદાઓ
   જેમાં સ્પષ્ટ કરાયું છે કે સ્ટ્રીટ વેન્ડર્સ ગેરકાયદે નહીં પરંતુ નિયમનયોગ્ય છે.

જામનગર માટે સમાવેશી સ્ટ્રીટ વેન્ડર પોલિસી : પ્રારંભિક ફ્રેમવર્ક

અમે આપશ્રી સમક્ષ એક પ્રારંભિક ડ્રાફ્ટ ફ્રેમવર્ક રજૂ કરીએ છીએ:

1️⃣ સર્વે અને નોંધણી

• શહેરવ્યાપી સર્વે

• બાયોમેટ્રિક/ફોટો ઓળખ

• ડિજિટલ ડેટાબેસ

2️⃣ ઝોન નિર્ધારણ

• વેન્ડિંગ ઝોન

• નિયંત્રિત ઝોન

• નોન-વેન્ડિંગ ઝોન (શાળાઓ, હોસ્પિટલ નજીક)

3️⃣ પાયલોટ પ્રોજેક્ટ (Pilot Project)

પ્રથમ તબક્કે:

• સરુ સેકશન રોડ

• સિટી બસ સ્ટેન્ડ

• પટેલ કોલોની

• પાર્ક કોલોની

• દિગ્જામ સર્કલ

આ વિસ્તારોમાં નિયમિત, લાઈનમાં, સમયબદ્ધ અને સ્વચ્છ વેન્ડિંગ મોડેલ અજમાવવાની ભલામણ.

4️⃣ સ્વચ્છતા અને શિસ્ત

• ડસ્ટબિન ફરજિયાત

• યુનિફોર્મ/ID

• સમયપત્રક

5️⃣ વેન્ડર–પ્રશાસન સંવાદ મંચ

• ફરિયાદ નિવારણ વ્યવસ્થા

• નિયમિત બેઠક

યુવાનોનો સહયોગી અભિગમ

માનનીય સાહેબ,

અમે ખાસ સ્પષ્ટ કરવું માંગીએ છીએ કે જાગૃત યુવા ફાઉન્ડેશનનો અભિગમ:

• આંદોલન નહીં

• દબાણ નહીં

• રાજકીય લાભ નહીં

પરંતુ સહયોગ, સંવાદ અને નીતિગત ઉકેલ પર આધારિત છે.

યુવાનો ઈચ્છે છે કે આ મુદ્દો સ્થાનિક સ્તરે, આપના માર્ગદર્શન હેઠળ ઉકેલાય અને જામનગર ગુજરાત માટે મોડેલ શહેર બને.

અવગણનાની સંભાવિત અસર (વિનમ્ર ચેતવણી)

પરંતુ સાથે સાથે આ હકીકત પણ રજૂ કરવી જરૂરી છે કે:

• આ મુદ્દો હજારો પરિવારોના જીવનનિર્વાહ સાથે જોડાયેલો છે

• લાંબા સમય સુધી અવગણના થશે તો

  • લોકશાહી માધ્યમો

  • કાનૂની રજૂઆત

  • ઉચ્ચ સ્તરે રજુઆત

ની ફરજ ઊભી થઈ શકે – જે ટાળવું સૌના હિતમાં છે.

વિનંતી અને અપેક્ષા

આથી, આપશ્રીને વિનમ્ર વિનંતી છે કે:

• આ આવેદનને સિદ્ધાંતરૂપે વિચારણા હેઠળ લો

• પાયલોટ પ્રોજેક્ટ / સમિતિ રચના અંગે માર્ગદર્શન આપો

• જામનગર માટે એક માનવગૌરવપૂર્ણ, સમાવેશી અને કાયદેસર સ્ટ્રીટ વેન્ડર વ્યવસ્થા ઊભી કરવામાં આગેવાની લો

શહેરનું વિકાસ માત્ર બિલ્ડિંગ, રોડ કે ફ્લાયઓવરથી નહીં –
માનવ જીવનની સુરક્ષા, ગૌરવ અને રોજગારથી થાય છે.

આપની સકારાત્મક, દૃષ્ટિપૂર્ણ અને સંવેદનશીલ કાર્યવાહી માટે આગોતરો આભાર.