દરિયાઈ સુરક્ષા રાષ્ટ્રીય સુરક્ષાનો અત્યંત મહત્વનો ભાગ છે. ખાસ કરીને ગુજરાતના લાંબા દરિયાકાંઠા અને ઔદ્યોગિક રીતે મહત્વપૂર્ણ વિસ્તારોને ધ્યાનમાં લઈ સતત ચેતનતા રાખવી અનિવાર્ય બને છે. આતંકવાદી ઘટના પહેલાં, દરમિયાન અને પછીના તબક્કાઓમાં સુરક્ષા દૃષ્ટિએ અલગ અલગ પડકારો હોય છે, પરંતુ સુરક્ષા નિષ્ણાતોના મત મુજબ સૌથી વધુ સંવેદનશીલ સમયગાળો એ હોય છે જ્યારે પરિસ્થિતિ સામાન્ય લાગી રહી હોય. આ સમયગાળામાં જો સઘન દેખરેખ અને પેટ્રોલિંગ કરવામાં આવે તો સંભવિત ખતરો ટાળી શકાય છે.
આ જ દૃષ્ટિકોણને ધ્યાનમાં રાખીને જામનગર મરીન ટાસ્ક ફોર્સ દ્વારા 17 ફેબ્રુઆરી 2026ના રોજ ખીજડીયા થી સચાણા જેટી સુધી દરિયાઈ વિસ્તારમાં વિશેષ “સઘન કોસ્ટલ પેટ્રોલિંગ” અભિયાન હાથ ધરવામાં આવ્યું હતું. આ અભિયાન દરિયાઈ સુરક્ષા મજબૂત બનાવવા માટે મહત્વપૂર્ણ પગલું માનવામાં આવે છે.
ઉચ્ચ અધિકારીઓના માર્ગદર્શન હેઠળ અભિયાન
આ સમગ્ર પેટ્રોલિંગ અભિયાન એ.ટી.એસ. અને કોસ્ટલ સિક્યુરિટીના અધિક પોલીસ મહાનિર્દેશક અમિતકુમાર વિશ્વકર્મા, દરિયાઈ સુરક્ષા અને મરીન ટાસ્ક ફોર્સના પોલીસ મહાનિરીક્ષક પી.એલ. માલ, તેમજ મરીન ટાસ્ક ફોર્સ હાજીરાના પોલીસ અધિક્ષક **એસ.જે. પરમાર**ના માર્ગદર્શન હેઠળ આયોજનબદ્ધ રીતે કરવામાં આવ્યું હતું.
જામનગર સેક્ટરના પો.ઇ. ડી.આર. યાદવ, પો.સ.ઇ. ડી.એચ. જાડેજા અને મરીન કમાન્ડોની ટીમોએ સંયુક્ત રીતે આ કામગીરીને અંજામ આપી હતી.
ફૂટ પેટ્રોલિંગથી દરિયાકાંઠાની સઘન ચકાસણી
આ અભિયાનમાં ખાસ કરીને ફૂટ પેટ્રોલિંગ પર ભાર મૂકવામાં આવ્યો હતો. મોટાભાગે દરિયાઈ પેટ્રોલિંગ બોટ અથવા વાહન દ્વારા કરવામાં આવે છે, પરંતુ ફૂટ પેટ્રોલિંગથી નાના માર્ગો, કિનારે આવેલા ખાડા, ઝાડીઓવાળા વિસ્તાર, અવવારૂ સ્થળો અને છુપાઈ શકાય તેવી જગ્યાઓની વધુ અસરકારક તપાસ શક્ય બને છે.
પેટ્રોલિંગ દરમિયાન ટીમોએ નીચે મુજબની કામગીરી હાથ ધરી:
-
શંકાસ્પદ વ્યક્તિઓની ઓળખ અને પૂછપરછ
-
દરિયામાં ઉભી બોટોની ચકાસણી
-
માછીમાર વસાહતોમાં મુલાકાત
-
અવવારૂ અને એકાંત વિસ્તારોનું સર્ચ
-
જેટી અને નાના ઉતરાણ પોઇન્ટની ચકાસણી
માછીમાર સમુદાય સાથે સંવાદ
દરિયાઈ સુરક્ષામાં સ્થાનિક માછીમારોની ભૂમિકા ખૂબ જ અગત્યની માનવામાં આવે છે. પેટ્રોલિંગ દરમિયાન મરીન કમાન્ડોએ માછીમારો સાથે બેઠક કરી અને તેમને નીચેના મુદ્દાઓ અંગે જાગૃત કર્યા:
-
અજાણી બોટ અથવા વ્યક્તિની માહિતી તાત્કાલિક આપવી
-
ઓળખપત્ર સાથે રાખવો
-
ગેરકાયદેસર પ્રવૃત્તિથી દૂર રહેવું
-
દરિયાઈ માર્ગે આવનજાવન અંગે નોંધ રાખવી
માછીમારોને “આંખ અને કાન” તરીકે કામ કરવા માટે પ્રોત્સાહિત કરવામાં આવ્યા.

શંકાસ્પદ બોટ અને હલચલ પર નજર
પેટ્રોલિંગ દરમિયાન દરિયામાં ઉભી બોટો, ખાલી પડેલી બોટ, રાત્રિ દરમ્યાન વપરાતા ઉતરાણ પોઇન્ટ, તેમજ ગેરકાયદેસર રીતે ઉપયોગમાં લેવાતા સંભવિત સ્થળોની ચકાસણી કરવામાં આવી હતી.
-
બોટના રજીસ્ટ્રેશન નંબર ચકાસવામાં આવ્યા
-
ક્રૂ સભ્યોની ઓળખ મેળવી
-
માલસામાન અંગે પૂછપરછ કરવામાં આવી
સંવેદનશીલ સ્થળોની ઓળખ
ખીજડીયા થી સચાણા જેટી સુધીનો વિસ્તાર ઔદ્યોગિક તેમજ વ્યૂહાત્મક રીતે મહત્વપૂર્ણ છે. આ વિસ્તારમાં નાના બંદરો, ખાનગી જેટી, માછીમાર ગામો અને ઉદ્યોગો આવેલા હોવાથી સુરક્ષા દૃષ્ટિએ ખાસ નજર રાખવી જરૂરી છે.
પેટ્રોલિંગ દરમિયાન સંવેદનશીલ પોઇન્ટની નવી યાદી તૈયાર કરવામાં આવી અને જ્યાં જરૂર હોય ત્યાં વધારાની દેખરેખ માટે સૂચનો આપવામાં આવ્યા.
આતંકવાદી ખતરા સામે પૂર્વ તૈયારી
સુરક્ષા એજન્સીઓના મત મુજબ, આતંકવાદી પ્રવૃત્તિઓમાં દરિયાઈ માર્ગનો ઉપયોગ થવાનો ભય હંમેશા રહે છે. તેથી:
-
નિયમિત પેટ્રોલિંગ
-
ઇન્ટેલિજન્સ ઇનપુટ પર કામ
-
કોસ્ટલ પોલીસ, મરીન ટાસ્ક ફોર્સ અને સ્થાનિક તંત્ર વચ્ચે સંકલન
આ બધું અત્યંત જરૂરી છે.

ટેકનોલોજી અને માનવબળનું સંકલન
મરીન ટાસ્ક ફોર્સ દ્વારા આધુનિક સાધનો સાથે માનવબળનો સંયુક્ત ઉપયોગ કરવામાં આવી રહ્યો છે.
-
હાઈ-સ્પીડ બોટ
-
કોમ્યુનિકેશન સિસ્ટમ
-
GPS આધારિત મોનિટરિંગ
-
ફૂટ પેટ્રોલિંગ
આ ચારેય તત્વો મળીને દરિયાઈ સુરક્ષાને વધુ મજબૂત બનાવે છે.
સતત અભિયાનની જરૂર
સુરક્ષા એક દિવસની કામગીરી નથી પરંતુ સતત ચાલતી પ્રક્રિયા છે. અધિકારીઓએ જણાવ્યું કે આવું સઘન કોસ્ટલ પેટ્રોલિંગ આવનાર સમયમાં પણ સમયાંતરે ચાલુ રાખવામાં આવશે.
જનજાગૃતિ પર ભાર
સ્થાનિક લોકો, માછીમારો, જેટી કામદારો અને બોટ માલિકોને સુરક્ષા અંગે જાગૃત કરવું પણ આ અભિયાનનો મહત્વનો ભાગ હતો.
-
શંકાસ્પદ પ્રવૃત્તિની માહિતી આપવાની હેલ્પલાઇન
-
ઓળખપત્ર ફરજિયાત
-
બોટ રજીસ્ટ્રેશન નિયમો
નિષ્કર્ષ
જામનગર મરીન ટાસ્ક ફોર્સ દ્વારા હાથ ધરાયેલ સઘન કોસ્ટલ પેટ્રોલિંગ દરિયાઈ સુરક્ષા મજબૂત બનાવવા માટે મહત્વપૂર્ણ પગલું સાબિત થયું છે. ખીજડીયા થી સચાણા જેટી સુધીના વિસ્તારમાં ફૂટ પેટ્રોલિંગ દ્વારા શંકાસ્પદ હલચલ પર નજર રાખવામાં આવી, માછીમારોને જાગૃત કરવામાં આવ્યા અને સંવેદનશીલ વિસ્તારોની ઓળખ કરવામાં આવી.
આ પ્રકારની પૂર્વ તૈયારી અને સતત દેખરેખથી સંભવિત ખતરાઓને પહેલા જ અટકાવી શકાય છે, જે રાષ્ટ્રીય સુરક્ષા માટે અત્યંત જરૂરી છે.








