દરિયે મોતને આમંત્રણ આપતી કમાણી! બેટ દ્વારકામાં ગેરકાયદે ડોલ્ફિન વોચ અને વોટર સ્પોર્ટ્સ પર તંત્રનું મૌન તૂટ્યું, પરંતુ ફરિયાદોમાં હજુ પણ કેમ ઘૂમટો?

બેટ દ્વારકા—ગુજરાતની ધાર્મિક, પર્યટન અને સાંસ્કૃતિક અસ્મિતાનું પ્રતીક. દર વર્ષે લાખો શ્રદ્ધાળુઓ અને પ્રવાસીઓ અહીં દરિયાઈ સફર અને આધ્યાત્મિક શાંતિ માટે આવે છે. પરંતુ આ પવિત્ર ધરતી પર છેલ્લા કેટલાક સમયથી પ્રવાસીઓના જીવનને જોખમમાં મૂકતી ગેરકાયદે દરિયાઈ પ્રવૃત્તિઓ બેફામ બની ગઈ હતી—અને તે બધું તંત્રની આંખ સામે!

તાજેતરમાં ‘ગુજરાતની અસ્મિતા’ દ્વારા પ્રકાશિત થયેલા અહેવાલ બાદ તંત્રએ ત્વરિત કાર્યવાહી કરી બેટ દ્વારકામાં ચાલતી બધી અનધિકૃત વોટર સ્પોર્ટ્સ અને દરિયાઈ પ્રવૃત્તિઓ બંધ કરાવી છે. કાર્યવાહીથી પ્રવાસીઓ અને સ્થાનિકોમાં રાહતની લાગણી ફેલાઈ છે, પરંતુ સાથે જ એક ગંભીર પ્રશ્ન ઊભો થયો છે—આવી જીવલેણ ગેરરીતિઓને અત્યાર સુધી કેમ અવગણવામાં આવી? અને સૌથી મહત્વનું—ગેરકાયદે પ્રવાસીઓને દરિયાઈ મુસાફરી કરાવનારાઓ સામે પોલીસ ફરિયાદ કરવામાં તંત્ર કેમ ઘૂમટો તાણી રહ્યું છે?

ડોલ્ફિન વોચ અને પેરા સેલિંગ: આનંદ કે જીવલેણ જોખમ?

બેટ દ્વારકાના દરિયાકાંઠે છેલ્લા ઘણા સમયથી ડોલ્ફિન વોચ, પેરા સેલિંગ, સ્પીડ બોટ રાઈડ, અનધિકૃત ફેરી સર્વિસ જેવી પ્રવૃત્તિઓ ધમધમતી હતી. આ તમામ પ્રવૃત્તિઓમાં:

• કોઈ માન્ય પરવાનગી નહોતી

• કોઈ લાઈફ જેકેટ કે સલામતી સાધનો નહોતા

• બોટ ચલાવનારાઓ પાસે જરૂરી લાઈસન્સ નહોતું

• દરિયાની હવામાન સ્થિતિનું કોઈ મૂલ્યાંકન નહોતું

છતાં પણ, માત્ર વ્યાપારી લાભ માટે પ્રવાસીઓને દરિયામાં લઈ જવાતા હતા, જાણે તેમની જિંદગીની કિંમત શૂન્ય હોય!

ગેરકાયદે દરિયાઈ મુસાફરી: કાયદા સામે ખુલ્લો પડકાર

નિયમો મુજબ દરિયાઈ પ્રવાસન માટે:

• મેરિટાઈમ બોર્ડની મંજૂરી

• પોલીસ અને કોસ્ટ ગાર્ડની NOC

• બોટનું રજિસ્ટ્રેશન

• ઈન્શ્યોરન્સ કવર

• પ્રશિક્ષિત સ્ટાફ

અનિવાર્ય છે. પરંતુ બેટ દ્વારકામાં ચાલતી પ્રવૃત્તિઓમાં આમાંથી એકપણ માપદંડ પૂરો થતો નહોતો. છતાં પણ વર્ષો સુધી આ ગેરકાયદે વ્યવસાય ફૂલતો રહ્યો—અને તે પણ ખુલ્લેઆમ!

અહેવાલ પછી જ તંત્ર જાગ્યું!

‘ગુજરાતની અસ્મિતા’ દ્વારા આ ગેરરીતિઓ અંગે અહેવાલ પ્રકાશિત થતા જ તંત્ર હરકતમાં આવ્યું. તાત્કાલિક રીતે:

• તમામ અનધિકૃત વોટર સ્પોર્ટ્સ બંધ કરાવ્યા

• દરિયાઈ પ્રવૃત્તિઓ પર પ્રતિબંધ મૂકાયો

• કેટલાક સ્થળોએ બોટ્સ જપ્ત કરવાની કાર્યવાહી થઈ

આ કાર્યવાહીથી એક તરફ પ્રવાસીઓ અને સ્થાનિકોમાં રાહતની લાગણી ફેલાઈ, પરંતુ બીજી તરફ લોકોના મનમાં એક પ્રશ્ન ગુંજી રહ્યો છે—જો મીડિયા અહેવાલ ન આવતો, તો શું તંત્ર હજી પણ આંખ મીંચી બેસેલું રહેત?

ફરિયાદોમાં કેમ સંકોચ? ‘ઘૂમટો’ કેમ?

અત્યંત ચોંકાવનારી વાત એ છે કે, ગેરકાયદે દરિયાઈ મુસાફરી કરાવનારાઓ સામે પોલીસ ફરિયાદ નોંધવામાં તંત્ર હજુ પણ સંકોચ દાખવી રહ્યું છે. પ્રવૃત્તિઓ બંધ કરાવી દેવામાં આવી, પરંતુ:

• FIR કેમ નથી નોંધાઈ?

• કોને છાવરવામાં આવી રહ્યું છે?

• આ ગેરકાયદે ધંધાને વર્ષો સુધી કોણે સહારો આપ્યો?

આ સવાલોના જવાબ આજે પણ અધૂરા છે.

સ્થાનિકોનું કહેવું છે કે કેટલાક અધિકારીઓની મૌન સંમતિથી આ ધંધો ચાલતો હતો, અને હવે ઉપરથી દબાણ આવતા તાત્કાલિક કાર્યવાહી તો કરી, પરંતુ જવાબદારી નક્કી કરવાથી બચવાનો પ્રયાસ થઈ રહ્યો છે.

સ્થાનિકો અને પ્રવાસીઓમાં રોષ

બેટ દ્વારકાના સ્થાનિક રહેવાસીઓ અને પ્રવાસીઓ બંનેમાં આ મુદ્દે ભારે રોષ જોવા મળી રહ્યો છે. લોકો કહે છે:

“જો કોઈ દુર્ઘટના થઈ હોત, તો જવાબદાર કોણ બનત?”

“પ્રવાસીઓના જીવ સાથે ખેલ રમાય ત્યારે તંત્ર ક્યાં હતું?”

કેટલાક સ્થાનિકોએ તો ખુલ્લેઆમ માગ કરી છે કે માત્ર ધંધો બંધ કરવો પૂરતું નથી, પરંતુ ગેરકાયદે પ્રવૃત્તિ કરનારાઓ અને તેમને છાવરનારા અધિકારીઓ સામે પણ શિક્ષાત્મક કાર્યવાહી થવી જોઈએ.

કોસ્ટ ગાર્ડ અને મેરિટાઈમ સુરક્ષા પર સવાલ

બેટ દ્વારકા દરિયાઈ વિસ્તાર કોસ્ટ ગાર્ડ અને મેરિટાઈમ સુરક્ષાની દ્રષ્ટિએ અતિ સંવેદનશીલ ગણાય છે. આવા વિસ્તારમાં:

• અનધિકૃત બોટ્સનું સંચાલન

• પ્રવાસીઓની બેફામ અવરજવર

• સુરક્ષા ચેક વિના દરિયામાં પ્રવેશ

માત્ર પ્રવાસન જ નહીં, પરંતુ રાષ્ટ્રીય સુરક્ષા માટે પણ ગંભીર ખતરો ઊભો કરે છે.

તો પછી, આ બધું વર્ષો સુધી કેવી રીતે ચાલતું રહ્યું?

તંત્રની જવાબદારી નક્કી થવી જોઈએ

આ સમગ્ર ઘટનાએ સાબિત કરી દીધું છે કે:

• નિયમો તો છે, પરંતુ અમલ નબળો છે

• તપાસ થાય છે, પરંતુ દોષિતો સુધી પહોંચતી નથી

• કાર્યવાહી થાય છે, પરંતુ દંડાત્મક નથી

જો આજે મીડિયા અહેવાલના કારણે કાર્યવાહી થઈ છે, તો આવતીકાલે ફરીથી આવી ગેરરીતિઓ ન થાય તેની ખાતરી કોણ આપશે?

માગણી બુલંદ: ‘ફરિયાદ કરો, જવાબદારી નક્કી કરો’

હવે સ્થાનિકો, સામાજિક કાર્યકરો અને જાગૃત નાગરિકો એકસ્વરે માગ કરી રહ્યા છે કે:

• ગેરકાયદે દરિયાઈ પ્રવૃત્તિ કરનારાઓ સામે FIR નોંધાય

• પ્રવાસીઓના જીવનને જોખમમાં મૂકવા બદલ કડક કલમો લાગુ પડે

• આ ધંધાને છાવરનારા અધિકારીઓ સામે પણ તપાસ થાય

• ભવિષ્યમાં પારદર્શક અને નિયમિત દરિયાઈ પ્રવાસન નીતિ અમલમાં આવે

નિષ્કર્ષ: કાર્યવાહી નહીં, જવાબદારી જરૂરી

બેટ દ્વારકામાં થયેલી તાજેતરની કાર્યવાહી સ્વાગતયોગ્ય છે, પરંતુ આ માત્ર પ્રથમ પગલું છે. જો ગેરકાયદે પ્રવૃત્તિ કરનારાઓ સામે કાયદેસરની કાર્યવાહી નહીં થાય અને જવાબદારી નક્કી નહીં થાય, તો આ બધું ફરીથી શરૂ થવામાં સમય નહીં લાગે.

પ્રવાસીઓનો જીવ મનોરંજન માટે જોખમમાં મૂકવો એ કોઈપણ રીતે સ્વીકાર્ય નથી.
આથી હવે સમય આવી ગયો છે કે તંત્ર માત્ર “બંધ” નહીં, પરંતુ “દંડ અને દાખલો” સ્થાપિત કરે—તેથી ગુજરાતની અસ્મિતા, પ્રવાસીઓની સુરક્ષા અને કાયદાનું શાસન સાચવાઈ શકે.