દેવભૂમિ દ્વારકા જેવી ઐતિહાસિક અને ધાર્મિક મહત્ત્વ ધરાવતી નગરીમાં બિલ્ડિંગ મંજૂરી અને બાંધકામ પ્રક્રિયામાં ગંભીર ગેરરીતિઓના આક્ષેપો સામે આવતા હવે સમગ્ર મામલો પોલીસની કાર્યવાહી કે અકાર્યક્ષમતાને લઈ ચર્ચાના કેન્દ્રમાં આવી ગયો છે. બિલ્ડિંગ મંજૂરી બાબતે અધિકારીઓ સાથે છેતરપિંડી કરવાના ગંભીર આરોપો સાથે નોંધાવાની ફરિયાદ દ્વારકા પોલીસ સ્ટેશન દ્વારા એફ.આઈ.આર તરીકે નોંધવામાં ન આવતા, ફરિયાદીએ હવે ઉચ્ચ કક્ષાએ રજૂઆત કરી છે. આ ઘટનાએ એક તરફ વહીવટી પારદર્શિતાને લઈને પ્રશ્નો ઉભા કર્યા છે તો બીજી તરફ “પ્રજા માટે કાયદો અને પ્રભાવશાળાઓ માટે અલગ વ્યવસ્થા?” એવો માનસિક પ્રશ્ન પણ જનમાનસમાં ઉભો કર્યો છે.
પ્રાપ્ત વિગતો અનુસાર, દ્વારકાની પ્રખ્યાત દેવી ભુવન ધર્મશાળા સાથે સંકળાયેલા માલિક સોહનલાલ હજારીમલ, ડેવલોપર્સ રાયબહાદુર હજારીમલ અને રાજેશ નાથાણી દ્વારા વર્ષ ૨૦૧૭ દરમિયાન પોતાની મિલકતના રિ-કન્સ્ટ્રક્શન (પુનર્નિર્માણ) માટે દ્વારકા નગરપાલિકામાંથી મંજૂરી મેળવવામાં આવી હતી. આ મિલકત પુરાતત્વ વિભાગ દ્વારા નિર્ધારિત સંરક્ષિત વિસ્તાર (Protected Area)માં આવતી હોવાને કારણે, નિયમો અનુસાર ગાંધીનગર સ્થિત પુરાતત્વ વિભાગ પાસેથી વિશેષ મંજૂરી લેવી અનિવાર્ય હતી. ત્યારબાદ જ, જી.ડી.સી.આર (GDCR) મુજબ નગરપાલિકામાં બાંધકામની મંજૂરી મેળવી શકાતી હોય છે.
પરંતુ આ સમગ્ર પ્રક્રિયામાં ગંભીર અનિયમિતતા થઈ હોવાનો આક્ષેપ કરવામાં આવી રહ્યો છે. ફરિયાદ અનુસાર, ઉપરોક્ત માલિકો અને ડેવલોપર્સ દ્વારા પુરાતત્વ વિભાગના અધિકારીઓને અંધારામાં રાખીને સ્થાનિક સ્તરે મળેલ નગરપાલિકાની મંજૂરીનો પ્લાન છુપાવવામાં આવ્યો હતો. એટલું જ નહીં, ગાંધીનગર ખાતે અલગ રીતે, ડબલ બાંધકામ (વધારાનું અથવા જુદું બાંધકામ દર્શાવતો) પ્લાન રજૂ કરી મંજૂરી મેળવવામાં આવી હોવાનું આરોપ લગાવવામાં આવ્યો છે. આ રીતે બે અલગ અલગ સ્તરે જુદા જુદા પ્લાનો રજૂ કરી સરકારી તંત્રને ગેરમાર્ગે દોરી છેતરપિંડી આચરવામાં આવી હોવાનો ગંભીર આક્ષેપ ફરિયાદમાં કરવામાં આવ્યો છે.
આ સમગ્ર મામલે પત્રકાર ઉમેશભાઈ ઝાખરીયાએ જાહેર હિતને ધ્યાનમાં રાખીને ગત તા. ૧૦/૧૨/૨૦૨૫ ના રોજ દ્વારકા પોલીસ સ્ટેશનમાં દેવી ભુવન ધર્મશાળા ના માલિક અને સંબંધિત ડેવલોપર્સ વિરુદ્ધ ભારતીય દંડ સંહિતાની કલમ ૪૨૦ (છેતરપિંડી) અને કલમ ૧૨૦-બી (આપરાધિક કાવતરું) હેઠળ લેખિત ફરિયાદ નોંધાવી હતી. ફરિયાદમાં સ્પષ્ટ રીતે ઉલ્લેખ કરવામાં આવ્યો હતો કે સરકારી વિભાગોને ગેરમાર્ગે દોરી નિયમવિરોધી રીતે મંજૂરી મેળવવી એ ફક્ત વહીવટી ગેરરીતિ નથી, પરંતુ એક ગંભીર ફોજદારી ગુનો બને છે.
આટલા ગંભીર આરોપો અને દસ્તાવેજી આધાર હોવા છતાં, દ્વારકા પોલીસ સ્ટેશનના ઇન્ચાર્જ પી.આઈ. દ્વારા આજદિન સુધી એફ.આઈ.આર નોંધવામાં આવી નથી. ફરિયાદીએ અનેક વખત પોલીસ સ્ટેશનનો સંપર્ક કર્યો હોવા છતાં, કોઈ સ્પષ્ટ કારણ વિના ફરિયાદ લંબાવવામાં આવી રહી હોવાનું કહેવાય છે. આ પરિસ્થિતિએ હવે સ્થાનિક સ્તરે જ નહીં પરંતુ જિલ્લાસ્તર અને રાજ્યસ્તરે પણ ચર્ચા જગાવી છે.
દ્વારકા પોલીસ સ્ટેશનમાં ફરિયાદ નોંધવામાં નિષ્ફળ જતા, પત્રકાર ઉમેશભાઈ ઝાખરીયાએ હવે ઉચ્ચ કક્ષાએ રજૂઆત કરવાનો માર્ગ અપનાવ્યો છે. તેમણે રાજ્યના ગૃહમંત્રી ગાંધીનગર, રાજકોટ રેન્જના આઇ.જી., તકેદારી આયોગ ગાંધીનગર તેમજ દેવભૂમિ દ્વારકા જિલ્લાના પોલીસ વડા સમક્ષ લેખિત રજૂઆત કરી છે. રજૂઆતમાં તેમણે સ્પષ્ટ માંગ કરી છે કે, કાયદા મુજબ તરત જ એફ.આઈ.આર નોંધવામાં આવે, સમગ્ર મામલે સ્વતંત્ર અને નિષ્પક્ષ તપાસ હાથ ધરવામાં આવે અને જો કોઈ અધિકારીની બેદરકારી કે સંડોવણી બહાર આવે તો તેની સામે પણ કડક કાર્યવાહી કરવામાં આવે.
આ સમગ્ર ઘટનાએ “પ્રજાનું માનસ” નામના મુદ્દાને ફરી એકવાર ચર્ચામાં લાવી દીધો છે. સામાન્ય નાગરિકો માટે નાની ભૂલ પર તરત કાર્યવાહી થતી હોય છે, ત્યારે કરોડો રૂપિયાના બાંધકામ અને પુરાતત્વ જેવા સંવેદનશીલ વિષયમાં થયેલી કથિત છેતરપિંડી બાબતે પોલીસ કેમ ચૂપ છે? એવો સવાલ લોકો ખુલ્લેઆમ પુછી રહ્યા છે. જો આક્ષેપો સાચા સાબિત થાય તો, આ માત્ર એક બિલ્ડિંગનો મુદ્દો નહીં પરંતુ પુરાતત્વ વારસાની સુરક્ષા અને સરકારી તંત્રની વિશ્વસનીયતા સાથે જોડાયેલ ગંભીર પ્રશ્ન બની જાય છે.
પુરાતત્વ વિભાગના નિયમો મુજબ, સંરક્ષિત વિસ્તારોમાં કોઈપણ પ્રકારનું બાંધકામ કડક નિયમો અને મર્યાદાઓ હેઠળ જ મંજૂર થાય છે. આવા વિસ્તારોમાં બિનઅધિકૃત અથવા નિયમવિરોધી બાંધકામ ઐતિહાસિક વારસાને નુકસાન પહોંચાડે છે. આવી સ્થિતિમાં જો જાણબૂઝીને ખોટા પ્લાન રજૂ કરીને મંજૂરી લેવામાં આવી હોય તો તે દેશના સાંસ્કૃતિક વારસાની સાથે પણ છેતરપિંડી સમાન ગણાય.
કાનૂની નિષ્ણાતોનું માનવું છે કે, જો પોલીસ દ્વારા ફરિયાદ નોંધવામાં વિલંબ કરવામાં આવે તો ફરિયાદી પાસે ઉચ્ચ અધિકારીઓ, મેજિસ્ટ્રેટ કોર્ટ અથવા હાઈકોર્ટનો દરવાજો ખખડાવવાનો અધિકાર રહે છે. આ કેસમાં પણ જો સમયસર FIR નોંધાશે નહીં તો મામલો ન્યાયિક સ્તરે પહોંચે તેવી પૂરી શક્યતા છે. સાથે સાથે, પોલીસ અધિકારીઓની ભૂમિકા પણ તપાસના દાયરામાં આવી શકે છે.
હાલમાં સમગ્ર મામલો ઉચ્ચ સ્તરે રજૂઆત બાદ કયા વળાંક લે છે તે જોવાનું રહેશે. શું રાજ્ય સ્તરે આ બાબતે તાત્કાલિક દખલ કરવામાં આવશે? શું પુરાતત્વ વિભાગ અને નગરપાલિકાના રેકોર્ડની ફોરેન્સિક તપાસ થશે? અને સૌથી મહત્વનું, શું કાયદો બધાને માટે સમાન રીતે લાગુ પડશે? આવા અનેક પ્રશ્નો આજે દેવભૂમિ દ્વારકાના જનમાનસમાં ગુંજી રહ્યા છે.
આ ઘટના ફરી એકવાર એ વાતની યાદ અપાવે છે કે, વિકાસ અને બાંધકામની આંધળી દોડમાં કાયદા, નિયમો અને વારસાની અવગણના થવી કેટલા ગંભીર પરિણામો લાવી શકે છે. હવે જોવાનું એ રહેશે કે, પ્રશાસન અને પોલીસ તંત્ર આ મુદ્દે કેટલી ઝડપથી અને કેટલી નિષ્પક્ષતા સાથે કાર્યવાહી કરે છે, અને શું પ્રજાને એ વિશ્વાસ ફરી મળશે કે કાયદો ખરેખર સર્વે માટે સમાન છે.
