ભારતના વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદી દ્વારા ઇઝરાયલની સત્તાવાર મુલાકાત દરમિયાન ઇઝરાયલની સંસદ **નેસેટ**માં કરાયેલું સંબોધન ભારત-ઇઝરાયલ સંબંધોના ઇતિહાસમાં એક ઐતિહાસિક પળ તરીકે નોંધાયું છે. ભારતના વડાપ્રધાન તરીકે બીજી વખત ઇઝરાયલ પહોંચેલા મોદીએ પોતાના ભાષણમાં ઐતિહાસિક સંદર્ભો, વર્તમાન વૈશ્વિક પરિસ્થિતિ, આતંકવાદ સામેની સંયુક્ત લડત, ટેક્નોલોજીકલ સહયોગ અને કૃષિ વિકાસ જેવા અનેક મુદ્દાઓ પર વ્યાપક રીતે પ્રકાશ પાડ્યો હતો.

ભાષણ દરમિયાન મોદીએ કહ્યું કે, “હું એ દિવસે જન્મ્યો હતો જે દિવસે ભારતે ઇઝરાયલને માન્યતા આપી હતી,” – આ વાક્ય સાથે તેમણે બંને દેશોના સંબંધો વચ્ચેનો વ્યક્તિગત અને ઐતિહાસિક સંબંધ દર્શાવ્યો હતો. નેસેટના સભ્યોએ તાળીઓના ગડગડાટ સાથે આ નિવેદનનું સ્વાગત કર્યું હતું.

ઐતિહાસિક પૃષ્ઠભૂમિ અને ભાવનાત્મક જોડાણ

ભારતે ઇઝરાયલને સત્તાવાર રીતે 1992માં માન્યતા આપી અને ત્યારથી બંને દેશો વચ્ચે રાજનૈતિક સંબંધો મજબૂત બનતા ગયા. જોકે બંને દેશો વચ્ચેના લોકો-લોકો વચ્ચેના સંબંધો તેની પહેલાથી જ હતા. વડાપ્રધાન મોદીએ પોતાના ભાષણમાં આ ઇતિહાસને યાદ કરતા કહ્યું કે ભારત અને ઇઝરાયલ વચ્ચેનો સંબંધ માત્ર રાજકીય નથી પરંતુ માનવતા, લોકશાહી અને સાંસ્કૃતિક મૂલ્યો પર આધારિત છે.

મોદીએ ઇઝરાયલને “સ્ટાર્ટઅપ નેશન” ગણાવ્યું અને કહ્યું કે નાનકડા દેશે સંશોધન, નવપ્રવર્તન અને ટેક્નોલોજી ક્ષેત્રે વિશ્વમાં આગવું સ્થાન મેળવ્યું છે. તેમણે કહ્યું કે ભારત માટે ઇઝરાયલ પ્રેરણાસ્રોત છે.

7 ઓક્ટોબર 2023ના આતંકી હુમલાનો ઉલ્લેખ

ભાષણ દરમિયાન મોદીએ હમાસ દ્વારા 7 ઓક્ટોબર 2023ના રોજ ઇઝરાયલ પર કરવામાં આવેલા હુમલાનો ઉલ્લેખ કર્યો અને ભારતના લોકો વતી ઇઝરાયલના લોકો પ્રત્યે સંવેદના વ્યક્ત કરી.

તેમણે કહ્યું:

“આ હુમલામાં જેમના પરિવાર તૂટી ગયા, જેમની દુનિયા ભાંગી પડી, તેમના દુઃખમાં ભારત સહભાગી છે. ભારત આજે પણ અને ભવિષ્યમાં પણ ઇઝરાયલ સાથે મજબૂતીથી ઉભું રહેશે.”

મોદીના આ શબ્દો પછી નેસેટના સભ્યો ઊભા રહી તાળીઓ પાડી રહ્યા હતા. આ દૃશ્ય બંને દેશો વચ્ચેના મજબૂત રાજકીય અને ભાવનાત્મક સંબંધનું પ્રતિક હતું.

આતંકવાદ સામે ‘ઝીરો ટોલરન્સ’ની નીતિ

મોદીએ પોતાના સંબોધનમાં મુંબઈમાં થયેલા **26/11 મુંબઈ હુમલો**ને યાદ કર્યો અને કહ્યું કે આ હુમલામાં ઇઝરાયલી નાગરિકો સહિત અનેક નિર્દોષ લોકોના જીવ ગયા હતા.

તેમણે ભારપૂર્વક જણાવ્યું કે ભારત અને ઇઝરાયલ બંને દેશો આતંકવાદ સામે “ઝીરો ટોલરન્સ”ની નીતિ અપનાવે છે અને આતંકવાદ સામે કોઈ બેવડા ધોરણો હોવા જોઈએ નહીં.

તેમણે ઉમેર્યું:

“આતંકવાદ માનવતાનો શત્રુ છે. માનવતા માટે ઉભા રહેતા દેશોએ એક થઈને તેનો સામનો કરવો પડશે.”

સુરક્ષા અને સંરક્ષણ સહયોગ

ભારત અને ઇઝરાયલ વચ્ચેનો સૌથી મજબૂત ક્ષેત્ર સંરક્ષણ સહયોગ રહ્યો છે. મોદીએ જણાવ્યું કે બંને દેશો વિશ્વસનીય સુરક્ષા ભાગીદારો છે.

ઇઝરાયલ ભારતને આધુનિક રક્ષા ટેક્નોલોજી, મિસાઈલ સિસ્ટમ, ડ્રોન ટેક્નોલોજી અને સરહદી સુરક્ષા સાધનો પૂરા પાડે છે. મોદીએ કહ્યું કે વૈશ્વિક અસ્થિરતા વચ્ચે ભારત અને ઇઝરાયલ વચ્ચેનો સંરક્ષણ સહયોગ પ્રાદેશિક અને વૈશ્વિક સ્થિરતા માટે મહત્વપૂર્ણ છે.

તેમણે ઉમેર્યું કે બંને દેશો વચ્ચે માહિતી વહેંચણી, સાયબર સુરક્ષા અને આંતરિક સુરક્ષા ક્ષેત્રે સહયોગ વધશે.

કૃષિ ક્ષેત્રે ક્રાંતિરૂપ સહયોગ

મોદીએ પોતાના ભાષણમાં ખાસ કરીને ઇઝરાયલના કૃષિ મોડેલની પ્રશંસા કરી. તેમણે કહ્યું કે પાણીની અછત ધરાવતા દેશમાં ઇઝરાયલે કૃષિ ક્ષેત્રે અદભૂત વિકાસ કર્યો છે.

ઇઝરાયલના સહયોગથી ભારતમાં કૃષિ ઉત્તમતા કેન્દ્રો (Centers of Excellence) સ્થાપિત કરવામાં આવ્યા છે જ્યાં ભારતીય ખેડૂતોને ડ્રિપ સિંચાઈ, માઇક્રો ઈરિગેશન, ગ્રીનહાઉસ ટેક્નોલોજી અને આધુનિક ખેતીની તાલીમ આપવામાં આવે છે.

મોદીએ જણાવ્યું કે આ સહયોગથી ભારતીય ખેડૂતોની આવક વધારવામાં મદદ મળી છે અને પાણીના સંરક્ષણમાં પણ મહત્વપૂર્ણ યોગદાન મળ્યું છે.

ટેક્નોલોજી, સ્ટાર્ટઅપ અને નવીનતા

મોદીએ ઇઝરાયલને સ્ટાર્ટઅપ અને નવીનતાનું વૈશ્વિક કેન્દ્ર ગણાવ્યું. તેમણે કહ્યું કે ભારતના યુવાનો અને ઇઝરાયલના સ્ટાર્ટઅપ ઇકોસિસ્ટમ વચ્ચે સહયોગ માટે વિશાળ તકો છે.

બન્ને દેશો આર્ટિફિશિયલ ઈન્ટેલિજન્સ, સાયબર ટેક્નોલોજી, ડિફેન્સ ઇનોવેશન, હેલ્થ ટેક અને ફિનટેક જેવા ક્ષેત્રોમાં સાથે મળીને કામ કરી શકે છે.

મોદીએ કહ્યું કે ભારતના “સ્ટાર્ટઅપ ઈન્ડિયા” મિશન અને ઇઝરાયલના ઇનોવેશન મોડેલ વચ્ચે ભાગીદારીથી વૈશ્વિક સ્તરે નવી તક ઊભી થશે.

આર્થિક સહયોગ અને વેપાર

મોદીએ જણાવ્યું કે ભારત અને ઇઝરાયલ વચ્ચે વેપાર સતત વધી રહ્યો છે. બંને દેશો વચ્ચે મુક્ત વેપાર કરાર (FTA) માટે ચર્ચાઓ ચાલી રહી છે.

ઇઝરાયલના રોકાણકારો ભારતના ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર, ટેક્નોલોજી અને મેન્યુફેક્ચરિંગ ક્ષેત્રોમાં રોકાણ કરી રહ્યા છે. ભારત પણ ઇઝરાયલમાં સંશોધન અને ટેક્નોલોજી ક્ષેત્રે સહયોગ વધારી રહ્યું છે.

પાણી વ્યવસ્થાપન અને નવીનતા

ઇઝરાયલ પાણી સંરક્ષણ અને પુનઃપ્રયોગમાં વિશ્વમાં અગ્રણી છે. મોદીએ જણાવ્યું કે ભારતના પાણી સંકટ ધરાવતા વિસ્તારોમાં ઇઝરાયલની ટેક્નોલોજી ખૂબ ઉપયોગી સાબિત થઈ રહી છે.

ડિસેલિનેશન, વોટર રિસાયક્લિંગ અને સ્માર્ટ ઈરિગેશન સિસ્ટમ જેવા ક્ષેત્રોમાં સહયોગથી ભારતને મોટો લાભ મળી રહ્યો છે.

સંસ્કૃતિ અને લોકો વચ્ચેનો સંબંધ

મોદીએ પોતાના ભાષણમાં ભારતીય યહૂદી સમુદાયના યોગદાનને યાદ કર્યું અને કહ્યું કે બંને દેશો વચ્ચેનો સાંસ્કૃતિક સંબંધ ખૂબ જ ગાઢ છે.

દર વર્ષે હજારો ઇઝરાયલી યુવાનો ભારતની મુલાકાત લે છે અને ભારતીય સંસ્કૃતિનો અનુભવ કરે છે. બીજી તરફ ભારતીય પ્રવાસીઓ માટે ઇઝરાયલ એક મહત્વપૂર્ણ ધાર્મિક અને ઐતિહાસિક સ્થળ છે.

શાંતિ માટે ભારતનો સંદેશ

મોદીએ કહ્યું કે શાંતિનો માર્ગ મુશ્કેલ હોય છે પરંતુ ભારત હંમેશા સંવાદ, રાજનૈતિક ઉકેલ અને સ્થિરતાનો સમર્થક રહ્યો છે.

તેમણે ઉમેર્યું કે મધ્યપૂર્વમાં શાંતિ અને સ્થિરતા માટે ભારત ઇઝરાયલ સાથે સહયોગ કરશે અને પ્રદેશમાં વિકાસ અને માનવતા માટે કામ કરશે.

વૈશ્વિક રાજનીતિમાં ભારત-ઇઝરાયલની ભૂમિકા

મોદીએ જણાવ્યું કે બદલાતી વૈશ્વિક પરિસ્થિતિમાં વિશ્વસનીય ભાગીદારોની જરૂર છે. ભારત અને ઇઝરાયલ બંને લોકશાહી મૂલ્યો ધરાવતા દેશો છે અને બંને દેશો વિશ્વમાં સ્થિરતા અને વિકાસ માટે મહત્વપૂર્ણ ભૂમિકા ભજવી શકે છે.

તેમણે કહ્યું કે બંને દેશો મળીને નવી ટેક્નોલોજી, સુરક્ષા અને વિકાસના ક્ષેત્રે વિશ્વ માટે મોડેલ બની શકે છે.

ભાવનાત્મક સમાપન

ભાષણના અંતમાં મોદીએ હિબ્રુ ભાષામાં “તોદા રબા” કહીને ઇઝરાયલના લોકોનો આભાર વ્યક્ત કર્યો.

તેમણે કહ્યું:

“ભારત અને ઇઝરાયલ વચ્ચેની મિત્રતા સમયની કસોટી પર ખરી ઉતરી છે. આ મિત્રતા વિશ્વાસ, લોકશાહી અને માનવતા પર આધારિત છે.”

નેસેટમાં મોદીના ભાષણ બાદ સભ્યો ઊભા રહીને લાંબા સમય સુધી તાળીઓ પાડી રહ્યા હતા, જે બંને દેશો વચ્ચેના મજબૂત સંબંધનું પ્રતિબિંબ હતું.

નિષ્કર્ષ

વડાપ્રધાન મોદીએ નેસેટમાં કરેલું સંબોધન માત્ર રાજનૈતિક ભાષણ નહોતું પરંતુ ભારત-ઇઝરાયલ વચ્ચેની વ્યૂહાત્મક ભાગીદારી, આતંકવાદ સામેની સંયુક્ત લડત, કૃષિ અને ટેક્નોલોજી સહયોગ, પાણી સંરક્ષણ, સ્ટાર્ટઅપ ઇનોવેશન અને વૈશ્વિક શાંતિ માટેના સંદેશનો વ્યાપક દસ્તાવેજ હતું.

આ ભાષણથી સ્પષ્ટ થયું કે ભારત અને ઇઝરાયલ વચ્ચેનો સંબંધ હવે માત્ર રાજદ્વારી સુધી મર્યાદિત નથી રહ્યો પરંતુ સુરક્ષા, આર્થિક વિકાસ, ટેક્નોલોજી અને માનવતા જેવા અનેક ક્ષેત્રોમાં વિસ્તરી રહ્યો છે.

ભારત અને ઇઝરાયલની મિત્રતા આગામી સમયમાં વૈશ્વિક રાજનીતિમાં વધુ મજબૂત બનશે અને બંને દેશો મળીને વિકાસ, નવીનતા અને શાંતિ માટે કામ કરશે – એ વિશ્વાસ મોદીના આ ઐતિહાસિક સંબોધનમાં સ્પષ્ટ જોવા મળ્યો.