ભારત-UAE સંબંધોમાં ઐતિહાસિક પ્રગતિ UAE દ્વારા ૫ અબજ ડોલરના રોકાણની જાહેરાત, ઊર્જા સુરક્ષા અને વેપાર સહકારને મળશે નવી ગતિ.

ભારત અને યુનાઇટેડ આરબ અમીરાત એટલે કે UAE વચ્ચેના વ્યૂહાત્મક અને આર્થિક સંબંધોને વધુ મજબૂત બનાવતા એક મહત્વપૂર્ણ વિકાસ તરીકે UAEએ ભારતીય માળખાગત સુવિધાઓ, બેંકિંગ અને નાણાકીય ક્ષેત્રમાં ૫ અબજ ડોલરના વિશાળ રોકાણની જાહેરાત કરી છે. વડાપ્રધાન Narendra Modi અને UAEના રાષ્ટ્રપતિ Mohamed bin Zayed Al Nahyan વચ્ચે યોજાયેલી ઉચ્ચસ્તરીય બેઠક દરમિયાન આ મહત્વપૂર્ણ જાહેરાત કરવામાં આવી હતી. આ રોકાણમાં ભારતીય ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર પ્રોજેક્ટ્સ ઉપરાંત RBL Bank અને Sanman Capital જેવા નાણાકીય ક્ષેત્ર સાથે જોડાયેલા ક્ષેત્રોમાં પણ મોટા રોકાણનો સમાવેશ થાય છે. બંને નેતાઓએ બેઠક દરમિયાન ઊર્જા સુરક્ષા, વેપાર, રોકાણ, મેરિટાઈમ સહકાર, ટેક્નોલોજી અને પશ્ચિમ એશિયામાં ઉભી થયેલી જીઓપોલિટિકલ પરિસ્થિતિઓ અંગે પણ વિસ્તૃત ચર્ચા કરી હતી. આ બેઠકને ભારત-UAE સંબંધોમાં એક નવા અધ્યાય તરીકે જોવામાં આવી રહી છે અને આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે પણ તેને વિશેષ મહત્વ આપવામાં આવી રહ્યું છે.

ભારત અને UAE વચ્ચે છેલ્લા કેટલાક વર્ષોમાં સંબંધો ઝડપથી ગાઢ બન્યા છે. બંને દેશો વચ્ચે વેપાર, ઊર્જા, રોકાણ, રક્ષા, ટેક્નોલોજી અને માનવ સંસાધન ક્ષેત્રે સતત સહકાર વધતો રહ્યો છે. હવે UAE દ્વારા ૫ અબજ ડોલરના રોકાણની જાહેરાતથી બંને દેશો વચ્ચેની આર્થિક ભાગીદારી વધુ મજબૂત બનશે તેવી આશા વ્યક્ત થઈ રહી છે. આ રોકાણ ખાસ કરીને ભારતના વિકાસશીલ ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર ક્ષેત્ર માટે અત્યંત મહત્વપૂર્ણ માનવામાં આવી રહ્યું છે, કારણ કે ભારત આગામી દાયકાઓમાં વિશ્વની સૌથી મોટી અર્થવ્યવસ્થાઓમાં સ્થાન મેળવવા માટે ઝડપી ગતિએ ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર વિકાસ તરફ આગળ વધી રહ્યું છે.

વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીએ બેઠક દરમિયાન જણાવ્યું હતું કે ભારત અને UAE વચ્ચેનો સંબંધ માત્ર વેપાર પૂરતો મર્યાદિત નથી, પરંતુ વિશ્વાસ, મિત્રતા અને લાંબા ગાળાની વ્યૂહાત્મક ભાગીદારી પર આધારિત છે. તેમણે ભારપૂર્વક જણાવ્યું હતું કે બંને દેશો વૈશ્વિક અર્થતંત્રમાં સ્થિરતા અને વિકાસ માટે મહત્વપૂર્ણ ભૂમિકા ભજવી શકે છે. તેમણે UAEના રોકાણને ભારતના વિકાસ માટે અત્યંત મહત્વપૂર્ણ ગણાવ્યું હતું અને કહ્યું હતું કે ભારત વિદેશી રોકાણકારો માટે વિશ્વાસપાત્ર અને ઝડપી વિકાસશીલ બજાર બની રહ્યું છે.

UAEના રાષ્ટ્રપતિ મોહમ્મદ બિન જાયેદ અલ નહિયાનએ પણ ભારત સાથેના સંબંધોને વિશેષ મહત્વ આપ્યું હતું. તેમણે જણાવ્યું હતું કે ભારત અને UAE વચ્ચેનો સહકાર ભવિષ્યમાં વધુ મજબૂત બનશે અને બંને દેશો સાથે મળીને ઊર્જા, ટેક્નોલોજી, વેપાર અને ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર ક્ષેત્રે નવા અવસર ઉભા કરશે. તેમણે ભારતના ઝડપી વિકાસ, ડિજિટલ પ્રગતિ અને મજબૂત અર્થવ્યવસ્થાની પ્રશંસા કરી હતી. UAEના નેતૃત્વનું માનવું છે કે ભારત આગામી વર્ષોમાં વૈશ્વિક અર્થતંત્રનું મુખ્ય કેન્દ્ર બની શકે છે અને તેથી લાંબા ગાળાના રોકાણ માટે ભારત સૌથી મહત્વપૂર્ણ દેશોમાંનું એક છે.

૫ અબજ ડોલરના રોકાણની જાહેરાતમાં ખાસ કરીને ભારતીય માળખાગત સુવિધાઓ એટલે કે ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર ક્ષેત્રને પ્રાથમિકતા આપવામાં આવી છે. ભારત હાલમાં રસ્તા, રેલવે, બંદરો, એરપોર્ટ, સ્માર્ટ સિટી, ઊર્જા અને લોજિસ્ટિક્સ જેવા અનેક મોટા પ્રોજેક્ટ્સ પર કામ કરી રહ્યું છે. સરકાર “ગતિ શક્તિ”, “મેક ઇન ઇન્ડિયા” અને “વિકસિત ભારત” જેવા વિઝન હેઠળ ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર ક્ષેત્રમાં ભારે રોકાણ કરી રહી છે. UAEનું આ રોકાણ ભારતના આ અભિયાનને વધુ ગતિ આપી શકે છે.

નાણાકીય ક્ષેત્રમાં RBL Bank અને Sanman Capitalમાં રોકાણની જાહેરાતને પણ મહત્વપૂર્ણ માનવામાં આવી રહી છે. બેંકિંગ અને નાણાકીય સેવાઓનું ક્ષેત્ર કોઈપણ અર્થતંત્ર માટે મહત્વપૂર્ણ ગણાય છે અને વિદેશી રોકાણકારોનો વિશ્વાસ વધે તે અર્થતંત્રની મજબૂતીનો સંકેત માનવામાં આવે છે. બજાર નિષ્ણાતોનું કહેવું છે કે UAEનું આ રોકાણ ભારતીય નાણાકીય ક્ષેત્ર માટે સકારાત્મક સંદેશ આપી શકે છે અને અન્ય વૈશ્વિક રોકાણકારોને પણ ભારત તરફ આકર્ષી શકે છે.

ઊર્જા સુરક્ષા બેઠકનો સૌથી મહત્વપૂર્ણ મુદ્દો રહ્યો હતો. ભારત વિશ્વના સૌથી મોટા ઊર્જા વપરાશકાર દેશોમાંનું એક છે અને તેની ઊર્જા જરૂરિયાતો સતત વધી રહી છે. બીજી તરફ UAE વિશ્વના મહત્વપૂર્ણ તેલ અને ગેસ ઉત્પાદક દેશોમાંનું એક છે. બંને દેશો વચ્ચે ઊર્જા ક્ષેત્રે લાંબા ગાળાનો સહકાર ભારત માટે અત્યંત વ્યૂહાત્મક માનવામાં આવે છે. બેઠક દરમિયાન ક્રૂડ ઓઇલ સપ્લાય, LPG, LNG અને નવીનીકરણીય ઊર્જા ક્ષેત્રે સહકાર વધારવા અંગે ચર્ચા થઈ હતી. ઊર્જા નિષ્ણાતોનું કહેવું છે કે વૈશ્વિક રાજકીય અનિશ્ચિતતા વચ્ચે ભારત માટે વિશ્વસનીય ઊર્જા ભાગીદારો સાથે મજબૂત સંબંધો જાળવવા ખૂબ જરૂરી છે.

વેપાર ક્ષેત્રે પણ બંને દેશો વચ્ચે નોંધપાત્ર વૃદ્ધિ જોવા મળી રહી છે. Comprehensive Economic Partnership Agreement એટલે કે CEPA બાદ ભારત અને UAE વચ્ચેનો વેપાર ઝડપથી વધ્યો છે. ભારતમાંથી ટેક્સટાઇલ્સ, ખાદ્યપદાર્થો, દવાઓ, એન્જિનિયરિંગ માલ અને રત્ન-ઝવેરાતની નિકાસમાં વધારો થયો છે, જ્યારે UAE તરફથી ઊર્જા, રોકાણ અને લોજિસ્ટિક્સ સહકાર વધ્યો છે. બંને દેશો આગામી વર્ષોમાં દ્વિપક્ષીય વેપારને નવા ઉચ્ચ સ્તરે પહોંચાડવાનું લક્ષ્ય ધરાવે છે.

બેઠક દરમિયાન પશ્ચિમ એશિયામાં ઉભી થયેલી પરિસ્થિતિઓ અંગે પણ ચર્ચા થઈ હતી. છેલ્લા કેટલાક સમયથી મધ્યપૂર્વ વિસ્તારમાં જીઓપોલિટિકલ તણાવ, યુદ્ધની સ્થિતિ અને સુરક્ષા પડકારો વધતા રહ્યા છે. બંને નેતાઓએ ક્ષેત્રમાં શાંતિ, સ્થિરતા અને સંવાદના મહત્વ પર ભાર મૂક્યો હતો. ભારત માટે પશ્ચિમ એશિયા અત્યંત મહત્વપૂર્ણ વિસ્તાર ગણાય છે, કારણ કે ત્યાં લાખો ભારતીયો કામ કરે છે અને ભારતની ઊર્જા જરૂરિયાતોનો મોટો હિસ્સો આ વિસ્તારમાંથી પૂરો થાય છે.

ભારતીય મૂળના લોકો UAEના વિકાસમાં મહત્વપૂર્ણ યોગદાન આપી રહ્યા છે. લાખો ભારતીયો UAEમાં વિવિધ ક્ષેત્રોમાં કાર્યરત છે અને બંને દેશો વચ્ચે માનવ સંસાધનના મજબૂત સંબંધો છે. બંને દેશોના નેતાઓએ ભારતીય સમુદાયની ભૂમિકાની પ્રશંસા કરી હતી અને ભવિષ્યમાં લોકો-થી-લોકો વચ્ચેના સંબંધોને વધુ મજબૂત બનાવવાની વાત કરી હતી.

આ બેઠક દરમિયાન મેરિટાઈમ, લોજિસ્ટિક્સ અને બંદર વિકાસ ક્ષેત્રે પણ સહકાર વધારવાની ચર્ચા થઈ હતી. ભારત પોતાના બંદરો અને દરિયાઈ વેપારને વૈશ્વિક સ્તરે વધુ મજબૂત બનાવવા પ્રયત્નશીલ છે. UAE પાસે વિશ્વસ્તરીય બંદર વ્યવસ્થાપન અને લોજિસ્ટિક્સનો વિશાળ અનુભવ છે. બંને દેશો વચ્ચેનો સહકાર ભારતના મેરિટાઈમ ક્ષેત્રને નવી દિશા આપી શકે છે.

રોકાણ નિષ્ણાતોનું કહેવું છે કે UAE દ્વારા થયેલી ૫ અબજ ડોલરની જાહેરાત વૈશ્વિક રોકાણકારોમાં ભારત પ્રત્યે વધતા વિશ્વાસનો સંકેત છે. છેલ્લા કેટલાક વર્ષોમાં ભારતે ઈઝ ઓફ ડુઇંગ બિઝનેસ, ડિજિટલ ગવર્નન્સ, ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર વિકાસ અને ઉત્પાદન ક્ષેત્રે નોંધપાત્ર પ્રગતિ કરી છે. તેના કારણે વૈશ્વિક રોકાણકારો હવે ભારતને લાંબા ગાળાના રોકાણ માટે શ્રેષ્ઠ બજાર તરીકે જોઈ રહ્યા છે.

ભારતના શેરબજાર અને નાણાકીય ક્ષેત્રમાં પણ આ જાહેરાતની સકારાત્મક અસર જોવા મળી હતી. રોકાણકારોમાં આશાવાદી માહોલ જોવા મળ્યો હતો અને કેટલાક નિષ્ણાતોએ કહ્યું હતું કે મોટા વિદેશી રોકાણોથી ભારતીય અર્થતંત્રને લાંબા ગાળે મજબૂતી મળી શકે છે. ખાસ કરીને બેંકિંગ અને ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર ક્ષેત્ર માટે આ જાહેરાતને સકારાત્મક માનવામાં આવી રહી છે.

ગુજરાત સહિત ભારતના અનેક રાજ્યો માટે પણ આ રોકાણ મહત્વપૂર્ણ બની શકે છે. બંદરો, ઉદ્યોગો, લોજિસ્ટિક્સ હબ અને સ્માર્ટ સિટી પ્રોજેક્ટ્સમાં UAEની કંપનીઓ ભાગીદારી કરી શકે તેવી ચર્ચા ચાલી રહી છે. ગુજરાત પહેલેથી જ ઔદ્યોગિક વિકાસમાં આગળ છે અને UAE સાથેના વધતા સંબંધોથી રાજ્યને વધુ ફાયદો મળી શકે છે.

વિદેશ નીતિના નિષ્ણાતોનું કહેવું છે કે વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીના કાર્યકાળ દરમિયાન ભારતે મધ્યપૂર્વ દેશો સાથેના સંબંધોને નવી ઊંચાઈ આપી છે. UAE, સાઉદી અરેબિયા, કતાર અને અન્ય ગલ્ફ દેશો સાથે ભારતના સંબંધો હવે માત્ર ઊર્જા સુધી મર્યાદિત રહ્યા નથી, પરંતુ રોકાણ, ટેક્નોલોજી, રક્ષા અને વૈશ્વિક વ્યૂહાત્મક સહકાર સુધી વિસ્તર્યા છે.

ભારત અને UAE વચ્ચે વધતો સહકાર વૈશ્વિક અર્થતંત્ર માટે પણ મહત્વપૂર્ણ માનવામાં આવી રહ્યો છે. બંને દેશો વિશ્વ વેપાર, ઊર્જા અને મેરિટાઈમ ક્ષેત્રે મહત્વપૂર્ણ ભૂમિકા ભજવે છે. ભવિષ્યમાં આ ભાગીદારી વધુ મજબૂત બનશે અને બંને દેશોને આર્થિક તેમજ વ્યૂહાત્મક રીતે વધુ નજીક લાવશે તેવી શક્યતા વ્યક્ત થઈ રહી છે.

આ બેઠક અને રોકાણ જાહેરાત બાદ હવે સૌની નજર આગામી અમલીકરણ પર ટકેલી છે. ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર, ઊર્જા, બેંકિંગ અને વેપાર ક્ષેત્રે થનારા પ્રોજેક્ટ્સ કેવી રીતે આગળ વધે છે તે મહત્વપૂર્ણ રહેશે. જોકે એક વાત સ્પષ્ટ બની ગઈ છે કે ભારત અને UAE વચ્ચેનો સંબંધ હવે માત્ર મિત્રતાથી આગળ વધીને વૈશ્વિક સ્તરે એક મજબૂત વ્યૂહાત્મક ભાગીદારીમાં પરિવર્તિત થઈ રહ્યો છે.