રાણીબાગના સંગીતસભર ફ્લાવર શોમાં નક્કી આંટો મારી આવજો : જ્યાં ફૂલો સંગીત બોલે છે અને પ્રકૃતિ મનને થોભાવે છે

ઝડપભર્યા જીવન, ટ્રાફિકના શોર, મોબાઈલ સ્ક્રીન અને દોડધામથી ભરેલા મુંબઈ શહેરમાં જો કોઈ સ્થળ ત્રણ કલાક માટે તમને સમયની સમજ ભૂલાવી દે, તો એ છે ભાયખલાનો રાણીબાગ. વસંતઋતુની મધુર હવામાં, રંગબેરંગી ફૂલોની સુગંધ અને કલાત્મક સજાવટ સાથે યોજાતો રાણીબાગનો ફ્લાવર શો માત્ર એક પ્રદર્શન નથી, પરંતુ એ પ્રકૃતિ સાથે સંવાદ કરવાનો અનુભવ છે. દર વર્ષની જેમ આ વર્ષે પણ રાણીબાગમાં આયોજિત ૨૯મો મુંબઈ પુષ્પોત્સવ શહેરી જીવનમાં એક સુખદ વિરામ લઈને આવ્યો છે.

જો તમે શનિ-રવિની રજામાં ક્યાંક જવાનું વિચારી રહ્યા હો, તો આ ફ્લાવર શોને તમારી લિસ્ટમાં સૌથી ઉપર રાખજો. કારણ કે અહીં ફક્ત ફૂલો જ નથી, પરંતુ કલા, સંગીત, વિજ્ઞાન, પર્યાવરણ, આરોગ્ય અને જીવનશૈલી—બધું જ એકસાથે જોવા અને સમજવા મળે છે.

વસંતઋતુમાં રાણીબાગ : પ્રકૃતિનું જીવંત સંગીત

વસંત એ ઋતુ છે જ્યારે પ્રકૃતિ પોતાની સર્વોચ્ચ સુંદરતા દર્શાવે છે. મુંબઈ જેવા મહાનગરમાં, જ્યાં વૃક્ષોની છાંયામાં થોભવાનો સમય ભાગ્યે જ મળે છે, ત્યાં રાણીબાગનો ફ્લાવર શો આપણને થોભવા અને પ્રકૃતિના લયને સાંભળવા મજબૂર કરે છે.

દર વર્ષની જેમ આ વર્ષે પણ ફેબ્રુઆરીના પહેલા અઠવાડિયે વીરમાતા જીજાભાઈ ભોસલે વનસ્પતિ ઉદ્યાન અને પ્રાણી સંગ્રહાલય, એટલે કે રાણીબાગમાં આ ભવ્ય પુષ્પોત્સવનું આયોજન કરવામાં આવ્યું છે. આ ફ્લાવર શો મુંબઈ મહાનગરપાલિકા (BMC) અને ટ્રી ઑથોરિટીના સંયુક્ત ઉપક્રમે યોજાયો છે, જેના મુખ્ય ઉદ્દેશમાં શહેરી નાગરિકોને ફળ, ફૂલ, શાકભાજી, મસાલા અને ઔષધીય વનસ્પતિઓની વિવિધ પ્રજાતિઓ વિશે જાણકારી આપવી અને પર્યાવરણના જતન માટે પ્રેરણા આપવી છે.

મુખ્ય વિગતો એક નજરે

• તારીખ: ૬ ફેબ્રુઆરીથી ૮ ફેબ્રુઆરી

• સ્થળ: વીરમાતા જીજાભાઈ ભોસલે વનસ્પતિ ઉદ્યાન અને પ્રાણી સંગ્રહાલય (રાણીબાગ), ભાયખલા ઈસ્ટ

• સમય: સવારે ૮ વાગ્યાથી રાત્રે ૮ વાગ્યા સુધી

• એન્ટ્રી ફી: સંપૂર્ણપણે નિઃશુલ્ક

• વિશેષ આકર્ષણ: મ્યુઝિકલ ઇન્સ્ટ્રુમેન્ટ થીમ, ફૂલોથી બનેલી કલાકૃતિઓ, દુર્લભ વનસ્પતિઓનું એક્ઝિબિશન, ગાર્ડનિંગ અને ઑર્ગેનિક પ્રોડક્ટ્સના સ્ટૉલ્સ

આ વર્ષની થીમ : જ્યારે ફૂલો સંગીત બની જાય

દર વર્ષે રાણીબાગનો ફ્લાવર શો કોઈ અનોખી થીમ સાથે યોજાય છે, અને આ વર્ષે એની થીમ છે—મ્યુઝિકલ ઇન્સ્ટ્રુમેન્ટ્સ. જેમ સંગીતના અલગ-અલગ સૂર મળીને એક મધુર રચના બનાવે છે, તેમ અહીં પ્રકૃતિના રંગો અને ફૂલો ભેગાં મળીને દૃશ્ય સંગીત સર્જે છે.

આ વર્ષે ફ્લાવર શોમાં તમને ફૂલોથી કલાત્મક રીતે બનાવેલા—

• તબલા

• શરણાઈ

• ઢોલ

• મંજીરા

• વીણા

• હાર્મોનિયમ

• ગિટાર

જેવાં અનેક ભારતીય અને પશ્ચિમી સંગીતનાં વાદ્યો જોવા મળશે. દરેક વાદ્ય એટલી બારીક કારીગરીથી ફૂલોથી કંડારવામાં આવ્યું છે કે દૂરથી જોતા એ સાચાં લાગે અને નજીક જઈને સમજાય કે આ તો ફૂલોની જાદુઈ રચના છે.

લતા મંગેશકર અને ઝાકિર હુસેનને ફૂલોથી શ્રદ્ધાંજલિ

આ ફ્લાવર શોનું એક ખાસ આકર્ષણ છે—સ્વરસમ્રાજ્ઞી લતા મંગેશકર અને તબલાવાદક ઉસ્તાદ ઝાકિર હુસેનને આપવામાં આવેલ વિશેષ ટ્રિબ્યુટ. ફૂલોથી તૈયાર કરાયેલા તેમના વિશાળ પોર્ટ્રેટ્સ અહીં જોવા મળે છે, જે માત્ર કલાકૃતિ નથી, પરંતુ સંગીત અને સંસ્કૃતિ પ્રત્યેની શ્રદ્ધાનું પ્રતિક છે.

ફૂલો અને સંગીતનો આ સંગમ અહીં ઉભા રહેલા દરેક વ્યક્તિને થોડી ક્ષણો માટે મૌન થઈ જવા મજબૂર કરે છે.

ફૂલો અને પતંગિયાં : કુદરતનું સ્વપ્નીલ દૃશ્ય

ફૂલો હોય ત્યાં પતંગિયાંઓ તો હોવાનાં જ. આ વાતને સાકાર કરતાં, ફ્લાવર શોમાં સંગીતનાં વાદ્યોની સાથે એક વિશાળ પતંગિયાનું ફૂલોથી સજાવેલું મોડેલ પણ બનાવવામાં આવ્યું છે. રંગબેરંગી ફૂલો વડે તૈયાર કરાયેલું આ પતંગિયું બાળકો માટે તો આકર્ષણનું કેન્દ્ર છે જ, પણ મોટેરાઓ પણ એની પાસે ફોટા પડાવ્યા વગર રહી શકતા નથી.

ફળ-ફૂલ-શાકભાજી અને ઔષધીય વનસ્પતિઓનું વિશ્વ

ફ્લાવર શો ફક્ત આંખોને આનંદ આપવા પૂરતો નથી, પરંતુ જ્ઞાનનો ખજાનો છે. અહીં ફળ, ફૂલ, શાકભાજી, મસાલા અને ઔષધીય વનસ્પતિઓના એટલાબધા પ્લાન્ટ્સ પ્રદર્શિત કરવામાં આવ્યા છે કે શું જોવું અને શું ન જોવું—એ પ્રશ્ન ઊભો થાય.

ફૂલોની વૈવિધ્યતા

અહીં તમને સૂર્યમુખી, ગુલાબ, અપરાજિતા, પાનફૂટી, ગોકર્ણા, જાસૂદ, ગલગોટા, ગેલાર્ડિયા, ગોમ્ફ્રેના, પેટુનિયા, ઝીનિયા, ડાયન્થસ, ક્લિઓમ જેવા અનેક દેશી-વિદેશી ફૂલો જોવા મળશે. હારબંધ રાખેલા રંગબેરંગી ફૂલો આંખોને જે ઠંડક આપે છે, એ અનુભવ શબ્દોમાં વર્ણવવો મુશ્કેલ છે.

ઔષધીય વનસ્પતિઓ : કુદરતની ફાર્મસી

આ ફ્લાવર શોમાં ઔષધીય વનસ્પતિઓનું વિશેષ પ્રદર્શન છે. અહીં—

• ઇન્સ્યુલિન પ્લાન્ટ

• અક્કલકરો

• શતાવરી

• નાગકેસર

• મધુનાશિની

• ગૂગળ

• બ્રાહ્મી

• કૃષ્ણકમળ

જેમના પ્લાન્ટ્સ સાથે એમના ઉપયોગ વિશેની માહિતી પણ આપવામાં આવે છે. જેમ કે અક્કલકરો દાંતના દુખાવા માટે, મધુનાશિની ડાયાબિટીસ માટે, કૃષ્ણકમળ સ્ટ્રેસ અને ઍન્ગ્ઝાયટી માટે ઉપયોગી છે.

શહેરમાં રહેતા લોકો તરત દવાઓ તરફ વળે છે, પરંતુ અહીં સમજાય છે કે કુદરત પાસે કેટલા ઉપચાર છુપાયેલા છે.

શાકભાજી, ફળો અને મસાલાઓ : ખેતરથી થાળી સુધી

અહીં તમે ટમેટાં, રીંગણાં, કોબી, દૂધી, તૂરિયાં, મૂળા, બીટ, ઝુકિની, લેટસ જેવી શાકભાજી, અનાનસ, ફણસ, સીતાફળ જેવા ફળો અને લવિંગ, તજ જેવા મસાલાઓના પ્લાન્ટ્સ જોઈ શકો છો. રોજ માર્કેટમાંથી ખરીદાતી વસ્તુઓ કયા ઝાડ કે વેલ પર ઊગે છે—એ જોવા મળે એ પોતે જ એક શિક્ષણ છે, ખાસ કરીને બાળકો માટે.

તૈયારીઓ પાછળની ત્રણ મહિનાની મહેનત

આપણે માટે ફ્લાવર શો ત્રણ દિવસનો ઉત્સવ છે, પરંતુ એની પાછળ ત્રણ મહિનાની સતત મહેનત છુપાયેલી છે. MCGMના સુપરિન્ટેન્ડન્ટ ઑફ ગાર્ડન્સ ઍન્ડ ટ્રી ઑફિસર જિતેન્દ્ર પરદેશી જણાવે છે કે, મુંબઈના તમામ ૨૪ વૉર્ડને આ પ્રદર્શનમાં સામેલ કરવામાં આવે છે. દરેક વૉર્ડમાં ચોક્કસ પ્રકારના પ્લાન્ટ્સ ઉગાડવામાં આવે છે અને BMCની વિવિધ નર્સરીઓમાં ૨૦૦થી વધુ વરાઇટીના આશરે પાંચ હજાર પ્લાન્ટ્સ તૈયાર કરવામાં આવે છે.

આકૃતિઓ બનાવવામાં વેલ્ડર્સ, કાર્પેન્ટર્સ અને માળીઓની ટીમ મળીને કામ કરે છે. પ્રદર્શનના બે દિવસ પહેલાં ખરો જંગ શરૂ થાય છે—તાજાં ફૂલોને કલાકૃતિઓ પર ગોઠવવાનો. આ બધું એટલી કુશળતાથી થાય છે કે ત્રણ દિવસ સુધી ફૂલોની તાજગી અકબંધ રહે.

શૉપિંગ અને ગાર્ડનિંગનો આનંદ

ફ્લાવર શોમાં ફરતા ફરતા જો તમને ઘરે પણ કંઈક ઉગાડવાનું મન થાય, તો અહીં ગાર્ડનિંગના અનેક સ્ટૉલ્સ ઉપલબ્ધ છે. ઇન્ડોર પ્લાન્ટ્સ, બૉન્સાઇ, એક્ઝૉટિક પ્લાન્ટ્સ, આર્ટિસ્ટિક પૉટ્સ, માટી, બીજ, ખાતર અને ટૂલ્સ અહીંથી ખરીદી શકાય છે.

એ સિવાય ઑર્ગેનિક પ્રોડક્ટ્સના સ્ટૉલ્સમાં હર્બલ પાઉડર, ઇમ્યુનિટી વધારતા કઢા, હેર-સ્કિન કૅર પ્રોડક્ટ્સ અને હર્બલ ટી જેવી અનેક વસ્તુઓ મળે છે.

શા માટે ચોક્કસ જવું જોઈએ?

• ફૂલોથી બનેલી અદ્ભુત કલાકૃતિઓ જોવા

• બાળકોને પ્રકૃતિ સાથે જોડવાનો અનોખો અનુભવ આપવા

• દુર્લભ પ્લાન્ટ્સ અને ઔષધીય વનસ્પતિઓ વિશે શીખવા

• ફોટોગ્રાફી અને સેલ્ફી માટે અદ્ભુત લોકેશન

• શહેરી જીવનની દોડધામમાંથી શાંતિભર્યો વિરામ લેવા

અંતમાં

રાણીબાગનો ફ્લાવર શો એ ફક્ત પ્રદર્શન નથી, એ એક અનુભવ છે—જેમાં આંખો રંગોથી, નાક સુગંધથી અને મન શાંતિથી ભરાઈ જાય છે. એટલે જ કહીએ છીએ—

રાણીબાગના સંગીતસભર ફ્લાવર શોમાં નક્કી આંટો મારી આવજો, કારણ કે અહીં ફૂલો માત્ર ખીલે નથી… એ તમને જીવવાનું શીખવે છે.