ભાણવડ તાલુકાના પ્રગતિશીલ તરીકે ઓળખાતા સદેવરીયા ગામે શિક્ષણ ક્ષેત્રે લોકસહભાગિતાનું અનોખું ઉદાહરણ પૂરું પાડતું પ્રેરણાદાયી કાર્ય કરવામાં આવ્યું છે. ગામની સરકાર સંચાલિત પ્રાથમિક શાળામાં બાળકો માટે અત્યંત આવશ્યક એવા પ્રાર્થના ખંડનું નિર્માણ કોઈપણ પ્રકારની સરકારી ગ્રાન્ટ લીધા વિના માત્ર લોકફળા દ્વારા કરવામાં આવ્યું હતું. ગામજનોની એકતા, શિક્ષકોની પ્રતિબદ્ધતા અને યુવાનોની સેવાભાવના કારણે શક્ય બનેલ આ કાર્યનો લોકાર્પણ સમારોહ ભવ્ય રીતે યોજાયો હતો.
આ કાર્યક્રમમાં જીલ્લા પોલીસ વડા જયરાજસિંહ વાળા, ડી.વાય.એસ.પી. વિસ્મય માનસેતા, તાલુકા વિકાસ અધિકારી નિતીન બેડીયાવદરા, સચિવ એસ.જે.કુમરાણીયા, એલ.સી.બી.ના પી.આઈ. બી.જે.સરવૈયા, ભાણવડ પોલીસ સ્ટેશનના પી.આઈ. ચેતન દેસાઈ સહિત અનેક આગેવાનો, ગામજનો, વાલીઓ અને વિદ્યાર્થીઓ મોટી સંખ્યામાં ઉપસ્થિત રહ્યા હતા.
પ્રાર્થના ખંડની જરૂરિયાત અને વિચારથી કાર્ય સુધીનો સફર
સદેવરીયા ગામની પ્રાથમિક શાળામાં લાંબા સમયથી પ્રાર્થના, સાંસ્કૃતિક કાર્યક્રમો અને શૈક્ષણિક પ્રવૃત્તિઓ માટે યોગ્ય જગ્યા ન હોવાના કારણે મુશ્કેલીઓનો સામનો કરવો પડતો હતો. ખાસ કરીને ઉનાળામાં ખુલ્લી જગ્યા પર પ્રાર્થના યોજવી મુશ્કેલ બનતી હતી, જ્યારે ચોમાસામાં તો કાર્યક્રમો યોજવામાં પણ અડચણો આવતી હતી. આ પરિસ્થિતિને ધ્યાનમાં રાખીને શાળાના આચાર્ય **રાહુલભાઈ કંડોરિયા**એ ગામના સેવા ભાવિ યુવાનો અને શિક્ષકો સાથે વિચારવિમર્શ શરૂ કર્યો.
ગામના યુવાનો કમલેશભાઈ ગાજણોતર, હિતેશભાઈ બરોચીયા, રાજુભાઈ કણસાગરા અને શિક્ષક હેમંતભાઈ ઓળકીયા સાથે ચર્ચા બાદ સર્વાનુમતે નક્કી કરવામાં આવ્યું કે પ્રાર્થના ખંડનું નિર્માણ માત્ર લોકફળાથી જ કરવામાં આવશે. ગામજનોમાં આ વિચારને ભારે પ્રતિસાદ મળ્યો અને દરેકે પોતાની ક્ષમતા મુજબ દાન આપવાની તૈયારી દર્શાવી.
લોકફળાથી ભેગી થયેલી રકમથી ઝડપી કામગીરી
ગામમાં દાન એકત્ર કરવાની કામગીરી શરૂ થતાં જ નાના-મોટા દરેક વર્ગના લોકો જોડાયા. કોઈએ નાણાં આપ્યા તો કોઈએ સિમેન્ટ, રેતી, લોખંડ અને અન્ય બાંધકામ સામગ્રીનું દાન આપ્યું. કેટલાક લોકોએ મજૂરીરૂપે શ્રમદાન આપીને કાર્યને વધુ ગતિ આપી. લોકફળાથી ભેગી થયેલી રકમથી ટૂંકા ગાળામાં જ પ્રાર્થના ખંડનું બાંધકામ પૂર્ણ થયું.
ગામજનોના સહકારથી બનેલો આ પ્રાર્થના ખંડ માત્ર એક બાંધકામ નથી, પરંતુ સામૂહિક સંકલ્પ અને શિક્ષણ પ્રત્યેની પ્રતિબદ્ધતાનું પ્રતિક બની રહ્યો છે. બાળકો માટે હવે પ્રાર્થના, યોગ, સાંસ્કૃતિક કાર્યક્રમો, વાલિ મીટિંગ તેમજ વિવિધ શૈક્ષણિક પ્રવૃત્તિઓ માટે સજ્જ અને સુવિધાસભર જગ્યા ઉપલબ્ધ થઈ છે.
લોકાર્પણ સમારોહમાં શ્રમદાન કરનારાઓનો સન્માન
પ્રાર્થના ખંડ પૂર્ણ થતાં તેનો લોકાર્પણ સમારોહ ભવ્ય રીતે યોજાયો હતો. કાર્યક્રમની શરૂઆત દીપ પ્રાગટ્યથી કરવામાં આવી હતી. આ પ્રસંગે લોકફળા આપનાર દાતાઓ અને શ્રમદાન કરનારાઓનું શાલ ઓઢાડી અને પ્રમાણપત્ર આપી સન્માન કરવામાં આવ્યું. ગામજનોમાં ગૌરવ અને આનંદનો માહોલ જોવા મળ્યો.
જીલ્લા પોલીસ વડા જયરાજસિંહ વાળાએ પોતાના સંબોધનમાં જણાવ્યું હતું કે સમાજ અને શાળા વચ્ચેનું આવું સહયોગ મોડેલ સમગ્ર જિલ્લામાં પ્રેરણારૂપ છે. તેમણે બાળકોને સંબોધીને કહ્યું કે “આ પ્રાર્થના ખંડ માત્ર ઈંટ-સિમેન્ટથી નહીં પરંતુ ગામના પ્રેમ અને આશીર્વાદથી બનાવાયો છે. તમે અહીંથી સંસ્કાર, શિસ્ત અને શિક્ષણ સાથે આગળ વધો.”
ડી.વાય.એસ.પી. વિસ્મય માનસેતાએ ગ્રામ્ય વિસ્તારોમાં શિક્ષણના વિકાસ માટે લોકસહભાગિતાની મહત્વતા પર ભાર મૂક્યો. તાલુકા વિકાસ અધિકારી નિતીન બેડીયાવદરાએ જણાવ્યું કે આવી પહેલો ગ્રામ વિકાસ માટે અત્યંત જરૂરી છે અને શાળા વિકાસમાં ગામજનોની ભૂમિકા મહત્વપૂર્ણ છે.
બાળકોના સાંસ્કૃતિક કાર્યક્રમોથી મંત્રમુગ્ધ થયેલાં મહેમાનો
કાર્યક્રમ દરમિયાન શાળાના વિદ્યાર્થીઓએ દેશભક્તિ ગીતો, લોકનૃત્ય, વક્તૃત્વ અને નાટિકા જેવી વિવિધ સાંસ્કૃતિક રજૂઆતો કરી હતી. બાળકોના આત્મવિશ્વાસભર્યા પ્રદર્શનથી ઉપસ્થિત મહેમાનો મંત્રમુગ્ધ થઈ ગયા હતા. ખાસ કરીને “વૃક્ષ બચાવો”, “શિક્ષણનું મહત્વ” અને “સ્વચ્છતા અભિયાન” જેવા વિષયો પર રજૂ કરાયેલ નાટિકાઓએ સામાજિક સંદેશ આપ્યો.
સંગીત સંધ્યાનો પણ આયોજન કરવામાં આવ્યો હતો જેમાં ગામના યુવક-યુવતીઓએ લોકગીતો અને ભજનો રજૂ કર્યા. સમગ્ર કાર્યક્રમ દરમિયાન ઉત્સવમય વાતાવરણ જોવા મળ્યું.
શિક્ષણ પ્રત્યે ગામની પ્રતિબદ્ધતા
આચાર્ય રાહુલભાઈ કંડોરિયાએ જણાવ્યું કે શાળાના વિકાસ માટે ગામજનોનો મળેલો સહકાર અભૂતપૂર્વ છે. “સરકારી સહાય વિના માત્ર લોકફળાથી આ પ્રાર્થના ખંડ ઉભો થયો છે, જે બાળકોના સર્વાંગી વિકાસ માટે ખૂબ ઉપયોગી બનશે,” એમ તેમણે જણાવ્યું.
ગામના વાલીઓએ પણ શાળાના વિકાસ માટે સતત સહયોગ આપવાની ખાતરી આપી. તેઓએ જણાવ્યું કે આવનારા સમયમાં પણ પુસ્તકાલય, રમતગમત સાધનો અને ડિજિટલ શિક્ષણ માટે પણ લોકફળા દ્વારા કાર્ય કરવામાં આવશે.
ગ્રામ વિકાસનું મોડેલ બનતું સદેવરીયા
સદેવરીયા ગામે કરેલી આ પહેલ માત્ર શાળા પૂરતી મર્યાદિત નથી, પરંતુ સમગ્ર ગ્રામ્ય સમાજ માટે પ્રેરણારૂપ મોડેલ બની છે. સરકારી સહાયની રાહ જોવાને બદલે લોકસહભાગિતાથી વિકાસકાર્યો હાથ ધરવામાં આવે તો ટૂંકા ગાળામાં અસરકારક પરિણામ મળી શકે છે તે આ કાર્યથી સાબિત થયું છે.
ગામના આગેવાનોનું માનવું છે કે શિક્ષણ, સ્વચ્છતા, પાણી અને આરોગ્ય જેવા ક્ષેત્રોમાં પણ આવી જ રીતે લોકસહયોગથી વિકાસકાર્યો હાથ ધરવામાં આવશે.
અધિકારીઓએ વ્યક્ત કર્યો આનંદ
કાર્યક્રમના અંતે ઉપસ્થિત અધિકારીઓએ ગામજનોના એકતા ભાવને બિરદાવ્યો અને ભવિષ્યમાં પણ આવા લોકહિતના કાર્યો માટે સહકાર આપવાની ખાતરી આપી. પોલીસ વિભાગના અધિકારીઓએ પણ બાળકોને કાયદા પ્રત્યે જાગૃત રહેવા, ટ્રાફિક નિયમોનું પાલન કરવા અને નશાબંધી અંગે સંદેશ આપ્યો.
સમાપન
પ્રાર્થના ખંડના લોકાર્પણ સાથે સદેવરીયા ગામે શિક્ષણ ક્ષેત્રે એક નવી દિશા નિર્ધારિત કરી છે. ગામજનોની એકતા, શિક્ષકોની મહેનત અને યુવાનોની સેવાભાવના મળીને કેવી રીતે એક મોટું કાર્ય સિદ્ધ કરી શકે તેનું આ જીવંત ઉદાહરણ છે. આ પહેલ અન્ય ગામો માટે પણ પ્રેરણાસ્ત્રોત બની રહેશે.
લોકફળાની શક્તિ, શિક્ષણ પ્રત્યેની લાગણી અને સામૂહિક સંકલ્પનું પ્રતિક બનેલો આ પ્રાર્થના ખંડ હવે બાળકોના સંસ્કાર અને જ્ઞાનના કેન્દ્ર તરીકે કામ કરશે.
