વિકાસની વીજલાઈન કે નેતાગીરીની આગ? ખેડૂતોના નામે થતો વિરોધ – હિતરક્ષક આંદોલન કે સ્વાર્થની રાજનીતિ?

ગુજરાત આજે વિકાસના એવા તબક્કે ઊભું છે જ્યાં ઊર્જા, ઉદ્યોગ અને કૃષિ – આ ત્રણેય ક્ષેત્રો પરસ્પર જોડાઈને રાજ્યને સમૃદ્ધિના નવા માર્ગે લઈ જઈ રહ્યા છે. સૌર ઊર્જા, પવન ઊર્જા અને પરંપરાગત ઊર્જા સ્ત્રોતોને એકસાથે જોડીને દેશભરના ગ્રીડને મજબૂત બનાવવાની કામગીરી ચાલી રહી છે. આ કામગીરીનો એક મહત્વપૂર્ણ ભાગ છે – ખેતરો અને ગ્રામ્ય વિસ્તારોમાંથી પસાર થતી ટ્રાન્સમિશન લાઈનો.

પરંતુ આ વિકાસયાત્રા વચ્ચે હવે એક મોટો સવાલ ઊભો થયો છે –
👉 શું ખરેખર ખેડૂતોના હિત માટે આંદોલન થઈ રહ્યું છે?
કે પછી કેટલાક નવા નેતાઓ પોતાની ઓળખ બનાવવા ખેડૂતોને આગળ ધરી રહ્યા છે?

આ પ્રશ્ન માત્ર કચ્છ પૂરતો સીમિત નથી, પરંતુ ગુજરાતના વિકાસ મોડલને સમજવા માટે અત્યંત મહત્વપૂર્ણ છે.

કચ્છથી શરૂ થયેલી ચર્ચા: ટ્રાન્સમિશન લાઈનો અને વિરોધ

તાજેતરમાં કચ્છ જિલ્લાના ભચાઉ, ભુજ, મુન્દ્રા સહિતના તાલુકાઓમાં સરકારી અને ખાનગી કંપનીઓ દ્વારા વીજ ટ્રાન્સમિશન લાઈન અને ટાવરોની કામગીરી શરૂ કરવામાં આવી. આ લાઈનોનો હેતુ સ્પષ્ટ છે –

• કચ્છમાં ઉત્પન્ન થતી સૌર અને પવન ઊર્જા

• ગુજરાત ઉપરાંત દેશના અન્ય રાજ્યો સુધી પહોંચાડવી

• રાષ્ટ્રીય ગ્રીડને મજબૂત બનાવવી

આ કામગીરી અવિરત ચાલવાની છે, કારણ કે આ માત્ર કોઈ એક કંપનીનો પ્રોજેક્ટ નહીં પરંતુ રાષ્ટ્રીય ઊર્જા સુરક્ષા સાથે જોડાયેલ મુદ્દો છે.

છતાં, કેટલાક ગામોમાં દિવસો સુધી

• ધરણાં

• રસ્તા રોકો

• કામ બંધ કરાવવાના પ્રયાસો

થયા. પરિણામે થોડા સમય માટે કામ અટક્યું પણ સરકારી નિયમો અને કાનૂની પ્રક્રિયા મુજબ કામગીરી ફરી શરૂ કરવામાં આવી.

ખેડૂતોના હિતનો દાવો: હકીકત શું કહે છે?

વિરોધ કરનારાઓ પોતાને ખેડૂતોના હિતરક્ષક તરીકે રજૂ કરે છે. પરંતુ અહીં કેટલીક ગંભીર હકીકતો પર વિચાર કરવો જરૂરી છે:

• જેમની જમીનમાંથી ટ્રાન્સમિશન લાઈન પસાર થવાની છે, એવા ખેડૂતોની હાજરી વિરોધમાં ખૂબ ઓછી જોવા મળે છે

• મોટા ભાગે વિરોધમાં એવા લોકો જોવા મળે છે

  • જેમની જમીનને કોઈ અસર નથી

  • અથવા જે માત્ર નેતાગીરીની લ્હાયમાં જોડાયા છે

આ સ્થિતિમાં સવાલ ઊભો થાય છે –
👉 ખરેખર ખેડૂત બોલી રહ્યો છે કે કોઈ બીજું તેના નામે બોલી રહ્યું છે?

વળતર અને નિયમો: જમીનમાલિકોને શું નુકસાન?

ટ્રાન્સમિશન લાઈન અને ટાવર નાખવાની કામગીરીમાં:

• જમીન કબજે લેવામાં આવતી નથી

• માત્ર હવાઈ લાઈન પસાર થાય છે

• ખેતી ચાલુ રાખી શકાય છે

સરકાર દ્વારા નક્કી કરાયેલા નિયમો મુજબ:

• ટાવર પડતા ભાગનું વળતર

• પાક નુકસાનનું વળતર

• કાયમી અસર માટે વળતર

ચૂકવવામાં આવે છે. આ વળતર કંપની નહીં, સરકાર નક્કી કરે છે. એટલે અહીં કોઈ ખાનગી કંપની મનમાની કરે છે એવો આક્ષેપ તથ્યથી દૂર લાગે છે.

ખાનગી કંપની સામે વિરોધ, સરકારી સામે મૌન – કેમ?

એક મહત્વપૂર્ણ સવાલ એ પણ છે કે:

• જ્યારે GETCO (જેટકો) જેવી સરકારી સંસ્થા ટ્રાન્સમિશન લાઈન નાખે છે

  • ત્યારે આવા નેતાઓ ક્યાં હોય છે?

• પરંતુ જ્યારે ખાનગી કંપનીઓ સરકારી મંજૂરી સાથે કામ કરે

  • ત્યારે અચાનક વિરોધ કેમ ઊભો થાય છે?

શું આ વિરોધનો મુદ્દો ખરેખર ખેડૂત છે
👉 કે પછી ખાનગી ક્ષેત્ર પ્રત્યેનો પૂર્વગ્રહ અને રાજકીય સ્વાર્થ?

ઊર્જા માત્ર ઉદ્યોગો માટે નહીં – ખેડૂતો માટે પણ

આ એક મોટું ગેરસમજ છે કે ટ્રાન્સમિશન લાઈનની વીજળી માત્ર ઉદ્યોગો વાપરે છે. હકીકતમાં:

• આ વીજળી રાષ્ટ્રીય ગ્રીડમાં જાય છે

• ત્યાંથી

  • ખેતી

  • ઘરેલુ ઉપયોગ

  • ઉદ્યોગ

  • જાહેર સેવાઓ

બધાને ભેદભાવ વિના મળે છે.

એક સમય હતો જ્યારે ખેડૂતોને:

• માત્ર 8 કલાક

• તે પણ અનિયમિત

• થ્રી ફેઝ વીજળી

મળતી હતી.

આજે:

• સૌર અને પવન ઊર્જાના કારણે

• કુદરતી ઉત્પાદન વધ્યું

• વીજળીનો પુરવઠો સ્થિર થયો

• ખેતી વધુ સુગમ બની

પર્યાવરણ અને ભાવિ પેઢી માટેની જવાબદારી

થર્મલ પાવર:

• મોંઘું

• પ્રદૂષણકારક

• પર્યાવરણ વિનાશક છે.

જ્યારે:

• સૌર ઊર્જા

• પવન ઊર્જા

👉 સ્વચ્છ, સસ્તી અને ટકાઉ છે.

આ ઊર્જા સ્ત્રોતોનો વિરોધ કરવો એટલે:

• પર્યાવરણના સંરક્ષણ સામે જવું

• ભાવિ પેઢીના હિત સામે જવું

શું આ ખેડૂતોના હિતમાં છે?

કચ્છ – બગાયતી ખેતીનું ઉદાહરણ

કચ્છ આજે:

• બગાયતી ખેતીમાં રાજ્યમાં અવ્વલ

• ઉદ્યોગીકરણથી રોજગારી

• સ્થાનિક ધંધાઓમાં વધારો

નું ઉત્તમ ઉદાહરણ છે.

આ વિકાસ પાછળ:

• વીજળી

• પાણી

• ઔદ્યોગિક માળખું

મુખ્ય ભૂમિકા ભજવે છે.

આવા સમયે ટ્રાન્સમિશન લાઈનનો વિરોધ કરવો એટલે
👉 પોતાની જ જમીન માટે પગે કુહાડો મારવો

ખેડૂતોના નામે દેશહિત સામે અવરોધ?

ટ્રાન્સમિશન લાઈનો:

• અમુક ખેડૂતોની જમીનમાંથી પસાર થાય છે

• પરંતુ તેનો લાભ સમગ્ર દેશને થાય છે

તો શું:

• થોડાક સ્વાર્થી તત્વોને

• દેશહિતના પ્રોજેક્ટ અટકાવવાનો અધિકાર છે?

જો વિરોધ કરવો જ હોય તો
👉 પહેલા પોતાના ઘરના વીજ કનેક્શન પરત કરો
અને પછી નેતાગીરીની વાત કરો – એવો સવાલ સામાન્ય નાગરિકો પૂછે છે.

જ્યોતિગ્રામથી ઊર્જાગ્રામ સુધી

આ એ જ સરકાર છે જેણે:

• જ્યોતિગ્રામ યોજનાથી

• ગામડાંના અંધારા દૂર કર્યા

આજે:

• ઉદ્યોગો સાથે મળીને

• ખેડૂતોને ઊર્જાવાન બનાવે છે એવા સમયે:

• વિકાસનો વિરોધ = અંધકાર

• સહયોગ = ઉજાસ

નિષ્કર્ષ: વિચારવાનો સમય

આજનો સમય ભાવુક આંદોલનોનો નહીં
👉 વિચારપૂર્વક નિર્ણય લેવાનો છે

ખેડૂતો અને ગ્રામજનોને વિચારવું પડશે:

• કોણ સાચું બોલી રહ્યું છે?

• કોણ પોતાના સ્વાર્થ માટે ભડકાવે છે?

• વિકાસ અટકશે તો નુકસાન કોને થશે?

વિકાસના દરવાજા એકવાર બંધ થયા
👉 તો ફરી ખૂલતા વર્ષો લાગી જાય છે.

આથી,
વિરોધ નહીં, સમજદારી અને સહયોગ
એ જ ગુજરાત અને દેશના ઉજ્જવળ ભવિષ્યની સાચી ચાવી છે.