લીપણ આર્ટ દ્વારા જામનગરની ભૂમિબેન ટાંકનો સ્વરોજગારનો સફળ પ્રયાસ
જામનગર
રાજ્ય સરકાર દ્વારા મહિલાઓને આત્મનિર્ભર બનાવવા અને સ્વરોજગાર તરફ પ્રોત્સાહિત કરવા માટે આયોજિત “સશક્ત નારી મેળા” આજે અનેક મહિલાઓ માટે આશાનો કિરણ સાબિત થઈ રહ્યો છે. જામનગર ખાતે યોજાયેલા સશક્ત નારી મેળામાં પરંપરાગત લોકકળા લીપણ આર્ટ અને મડવર્ક દ્વારા પોતાની અલગ ઓળખ ઉભી કરનાર ભૂમિબેન ટાંક એ તેનું જીવંત ઉદાહરણ છે.
સરકાર દ્વારા મેળામાં નિઃશુલ્ક સ્ટોલ ફાળવવામાં આવતા ભૂમિબેને કોઈપણ આર્થિક બોજ વગર પોતાની કળાનું પ્રદર્શન અને વેચાણ કર્યું હતું. આ મેળા થકી તેમને માત્ર આવક જ નહીં પરંતુ સમાજમાં નવી ઓળખ, આત્મવિશ્વાસ અને ભવિષ્ય માટે મજબૂત આધાર મળ્યો છે.
સશક્ત નારી મેળો: મહિલાઓ માટે સંભાવનાઓનું મંચ
જામનગર સહિત રાજ્યના વિવિધ જિલ્લાઓમાં સરકાર દ્વારા આયોજિત સશક્ત નારી મેળાનો મુખ્ય ઉદ્દેશ મહિલાઓને સ્વરોજગાર, ગૃહઉદ્યોગ, હસ્તકલા અને પરંપરાગત કળાઓ સાથે જોડવાનો છે. આ મેળામાં મહિલાઓને પોતાના ઉત્પાદનો રજૂ કરવાની, વેચાણ કરવાની તેમજ સીધી આવક મેળવવાની તક મળે છે.
વિશેષ વાત એ છે કે સરકાર દ્વારા મહિલાઓને વિનામુલ્યે સ્ટોલ ફાળવવામાં આવે છે, જેથી નાના સ્તરે કાર્યરત મહિલાઓને આર્થિક જોખમ વગર બજાર સુધી પહોંચવાની તક મળે. આ પહેલ મહિલાઓને માત્ર વેચાણ પૂરતી સીમિત ન રાખી, તેમને વ્યવસાયિક દૃષ્ટિકોણ પણ વિકસાવવામાં મદદરૂપ થાય છે.
લીપણ આર્ટ અને મડવર્કથી આકર્ષણનું કેન્દ્ર બની ભૂમિબેન ટાંક
જામનગરની ભૂમિબેન ટાંકએ સશક્ત નારી મેળામાં પરંપરાગત લીપણ આર્ટ અને કચ્છના મડવર્કના અવનવા અને આકર્ષક નમૂનાઓ રજૂ કરીને મુલાકાતીઓનું ધ્યાન ખેંચ્યું હતું. તેમના સ્ટોલ પર વોલફ્રેમ, દીવડા, રંગોળી, નેમપ્લેટ, ફોટોફ્રેમ, શોભાવસ્તુઓ અને ગિફ્ટ આઇટમ્સ જોવા મળી હતી.
આ તમામ વસ્તુઓ સંપૂર્ણપણે હેન્ડમેડ અને ઇકોફ્રેન્ડલી હોવાથી લોકોમાં ખાસ આકર્ષણનું કેન્દ્ર બની હતી. પરંપરાગત કળાને આધુનિક ડિઝાઇન સાથે જોડીને ભૂમિબેને બજારની માંગને સમજતા પોતાના ઉત્પાદનો તૈયાર કર્યા છે.
“પરંપરાગત કળા આજે ટ્રેન્ડમાં છે” – ભૂમિબેન ટાંક
ભૂમિબેન ટાંક જણાવે છે કે,
“હું લીપણ આર્ટ અને કચ્છના મડવર્કમાંથી અવનવી સુશોભનની વસ્તુઓ બનાવું છું. આ કળા બહુ જૂની હોવા છતાં આજના સમયમાં ફરી ટ્રેન્ડમાં આવી છે. લોકો હવે ઇકોફ્રેન્ડલી અને હેન્ડમેડ વસ્તુઓ તરફ વધુ આકર્ષાય છે.”
તેઓ વધુમાં જણાવે છે કે,
“બર્થડે, એનિર્વસરી કે અન્ય પ્રસંગો માટે હું કસ્ટમાઇઝ ગિફ્ટ પણ તૈયાર કરી આપું છું. લોકો પોતાની પસંદ મુજબ ડિઝાઇન માંગે છે, જેના કારણે કામ પણ વધે છે. સાથે સાથે જે લોકોને આ કળા શીખવી હોય તેમના માટે હું ક્લાસિસ પણ ચલાવું છું.”
નિઃશુલ્ક સ્ટોલથી મળી નવી ઓળખ અને આવક
સશક્ત નારી મેળામાં સરકાર દ્વારા વિનામુલ્યે સ્ટોલ ફાળવવામાં આવતા ભૂમિબેનને કોઈ આર્થિક ચિંતા કર્યા વગર પોતાની કળા રજૂ કરવાની તક મળી. તેઓ કહે છે કે,
“સરકારે સશક્ત નારી મેળામાં નિઃશુલ્ક સ્ટોલ આપ્યો તે બદલ હું સરકારનો દિલથી આભાર માનું છું. આવા મેળાઓથી મહિલાઓને ઘરબેઠાં રોજગારી મળી રહે છે અને પોતાની કળાને ઓળખ મળે છે.”
મેળા દરમિયાન તેમના ઉત્પાદનોનું વેચાણ થતા આવકમાં વધારો થયો હતો, સાથે સાથે નવા ગ્રાહકો અને ઓર્ડરો પણ મળ્યા છે. આથી તેમની આર્થિક સ્થિતિમાં સુધારો થવાની સાથે આત્મવિશ્વાસ પણ દ્રઢ બન્યો છે.
લીપણ આર્ટ: ગુજરાતની પરંપરાગત લોકકળાની શાન
ઉલ્લેખનીય છે કે લીપણ આર્ટ ગુજરાતની એક અતિ પ્રાચીન લોકકળા છે, જે ખાસ કરીને કચ્છ વિસ્તારમાં પ્રચલિત છે. આ કળામાં માટી, ગાયના છાણ અને કુદરતી રંગોનો ઉપયોગ કરીને દિવાલો તથા શોભાવસ્તુઓ પર નકશાકામ કરવામાં આવે છે.
લીપણ આર્ટ માત્ર સૌંદર્ય પૂરતું સીમિત નથી, પરંતુ તે પર્યાવરણમિત્ર, ટકાઉ અને સ્વદેશી વિચારધારાનું પ્રતિબિંબ છે. આજના સમયમાં જ્યારે લોકો ઇકોફ્રેન્ડલી પ્રોડક્ટ્સ તરફ વળી રહ્યા છે, ત્યારે આ કળાને ફરીથી નવી માંગ મળી રહી છે.
સરકારી પહેલોથી મહિલાઓ બનતી આત્મનિર્ભર
રાજ્ય સરકાર દ્વારા સશક્ત નારી મેળા જેવા કાર્યક્રમો થકી પરંપરાગત કળાઓને નવી ઓળખ મળી રહી છે. આ સાથે મહિલાઓને આર્થિક રીતે સશક્ત બનવાની તક મળી રહી છે. આવી પહેલો માત્ર રોજગારી પૂરતી સીમિત નથી, પરંતુ મહિલાઓના આત્મસન્માન, સ્વાવલંબન અને સામાજિક સશક્તિકરણ તરફ પણ મહત્વપૂર્ણ પગલું છે.
નિષ્કર્ષ
જામનગરની ભૂમિબેન ટાંક જેવી મહિલાઓ સાબિત કરે છે કે જો યોગ્ય મંચ અને સહકાર મળે, તો પરંપરાગત કળા પણ રોજગારી અને આત્મનિર્ભરતાનું મજબૂત સાધન બની શકે છે. “સશક્ત નારી મેળા” માત્ર એક કાર્યક્રમ નથી, પરંતુ મહિલાઓના સ્વપ્નોને સાકાર કરવાની દિશામાં સરકારનું સશક્ત પગલું છે.
