હવે સોશ્યલ મીડિયામાં નહીં દેખાય ‘ખાકી સ્વૅગ’ યુનિફૉર્મમાં રીલ્સ-વ્લૉગ્સ પર મુંબઈ પોલીસનો કડક પ્રતિબંધ, ૫૧ હજાર કર્મચારીઓને તાત્કાલિક અમલના આદેશ.

મુંબઈ શહેરની સુરક્ષા અને ગુપ્તતા જાળવવાના હેતુથી મુંબઈ પોલીસે એક મહત્વપૂર્ણ અને કડક નિર્ણય લીધો છે. પોલીસ દળના લગભગ ૫૧,૦૦૦ અધિકારીઓ અને કર્મચારીઓને હવે યુનિફૉર્મમાં રહીને રીલ્સ, મિની વ્લૉગ્સ કે અન્ય કોઈ પણ પ્રકારના સોશ્યલ મીડિયા વિડિયો બનાવવા અથવા પોસ્ટ કરવા પર સંપૂર્ણ પ્રતિબંધ મુકવામાં આવ્યો છે. આ આદેશ તાત્કાલિક અસરથી અમલમાં આવ્યો હોવાનું પોલીસ સૂત્રોએ જણાવ્યું છે.

‘ખાકી સ્વૅગ’ વીડિયોની વધતી ટ્રેન્ડથી નિર્ણય

તાજેતરના સમયમાં સોશ્યલ મીડિયા પ્લૅટફૉર્મ્સ પર પોલીસ કર્મચારીઓ દ્વારા બનાવવામાં આવતા ‘ખાકી સ્વૅગ’ વીડિયોની સંખ્યા સતત વધી રહી હતી.
આ વીડિયોમાં પોલીસ કર્મચારીઓ:

• ડાન્સ કરતા

• ફિટનેસ રૂટીન બતાવતા

• ડ્યૂટી દરમિયાનના હળવા પળો શેર કરતા

• સરકારી ઓફિસ કે પોલીસ સ્ટેશનના પરિસરમાં રીલ્સ બનાવતા

આ પ્રકારની સામગ્રી યુવાનોમાં લોકપ્રિય બની રહી હતી, પરંતુ વરિષ્ઠ અધિકારીઓએ સુરક્ષા દૃષ્ટિએ ગંભીર ચિંતા વ્યક્ત કરી હતી.

ગુપ્ત માહિતી લીક થવાનો ભય

પોલીસ વિભાગે નોંધ્યું કે આવા વીડિયોમાં ઘણીવાર અજાણતાં:

• પોલીસ સ્ટેશનનો આંતરિક ભાગ

• સરકારી વાહનો

• વાયરલેસ સેટ અને સત્તાવાર સાધનો

• ઑપરેશનલ પ્લાનિંગ સંબંધિત સ્થળો

દેખાઈ જતા હતા.
આથી ગોપનીયતા ભંગ થવાનો અને સંવેદનશીલ માહિતી બહાર જવાની શક્યતા વધતી હતી.

પોલીસ અધિકારીઓના મત મુજબ નાનકડો વિડિયો પણ ગુનેગારો માટે ઉપયોગી માહિતી આપી શકે છે.

ડીસીપી સ્પેશ્યલ બ્રાન્ચનો સર્ક્યુલર

આ અંગે ડેપ્યુટી કમિશનર ઑફ પોલીસ (સ્પેશ્યલ બ્રાન્ચ) દત્તાત્રેય કાંબળેએ તા. ૨૦ ફેબ્રુઆરીએ સર્ક્યુલર જાહેર કર્યો હતો.
સર્ક્યુલરમાં સ્પષ્ટ જણાવાયું હતું કે:

પોલીસ કર્મચારીઓ યુનિફૉર્મમાં રહીને સોશ્યલ મીડિયા પર કોઈપણ પ્રકારના વિડિયો બનાવશે નહીં કે પોસ્ટ કરશે નહીં.

આ આદેશનું ઉલ્લંઘન કરનાર સામે કડક શિસ્તભંગની કાર્યવાહી કરવામાં આવશે.

ડિજિટલ મોનિટરિંગ માટે ખાસ ટીમ

આ નિર્ણયને અમલમાં લાવવા માટે પોલીસ વિભાગે પોતાની સોશ્યલ મીડિયા લૅબને ખાસ જવાબદારી સોંપી છે.
આ ટીમ:

• વિવિધ પ્લૅટફૉર્મ પર નજર રાખશે

• પોલીસ યુનિફૉર્મમાં બનાવેલા વિડિયો શોધશે

• નિયમભંગના કેસ નોંધશે

ડિજિટલ મોનિટરિંગ દ્વારા કડક અમલની વ્યવસ્થા કરવામાં આવી છે.

અગાઉ ગાઇડલાઇન્સ હતી, હવે સ્પષ્ટ પ્રતિબંધ

પોલીસ વિભાગે અગાઉ જવાબદાર સોશ્યલ મીડિયા ઉપયોગ અંગે માર્ગદર્શિકા બહાર પાડી હતી.
પરંતુ નવા આદેશમાં પહેલી વાર સ્પષ્ટ શબ્દોમાં યુનિફૉર્મમાં વિડિયો બનાવવા પર સંપૂર્ણ પ્રતિબંધ મૂકવામાં આવ્યો છે.

આથી હવે કોઈપણ પ્રકારની ઢીલાશ રાખવામાં નહીં આવે.

વ્યક્તિગત અકાઉન્ટ્સ પર પ્રતિબંધ નહીં

પોલીસ કર્મચારીઓ તેમના વ્યક્તિગત સોશ્યલ મીડિયા અકાઉન્ટ્સ ચાલુ રાખી શકે છે.
પરંતુ નીચેના નિયમોનું પાલન કરવું પડશે:

• યુનિફૉર્મમાં ફોટો કે વિડિયો પોસ્ટ નહીં કરવો

• ડ્યૂટી સંબંધિત માહિતી શેર નહીં કરવી

• પોલીસ સ્ટેશન કે ઑપરેશનલ સ્થળ બતાવવું નહીં

• વિભાગની શિસ્તને નુકસાન થાય તેવી સામગ્રી નહીં મૂકવી

આ નિયમોનો ભંગ કરનાર સામે વિભાગીય કાર્યવાહી થશે.

શિસ્ત અને વ્યાવસાયિકતા જાળવવાનો પ્રયાસ

વરિષ્ઠ અધિકારીઓનું માનવું છે કે પોલીસની છબી:

• શિસ્તબદ્ધ

• ગંભીર

• વ્યાવસાયિક

હોવી જોઈએ.
સોશ્યલ મીડિયા પર હળવી કે મનોરંજનાત્મક સામગ્રી પોલીસની છબી પર અસર કરે છે.

આથી આ નિર્ણય પોલીસ દળની પ્રતિષ્ઠા જાળવવા માટે પણ મહત્વપૂર્ણ ગણાયો છે.

સુરક્ષા દૃષ્ટિએ જરૂરી પગલું

સુરક્ષા નિષ્ણાતોના મત મુજબ:

• પોલીસ સ્ટેશનની આંતરિક રચના

• સુરક્ષા વ્યવસ્થાઓ

• ડ્યૂટી પેટર્ન

જાહેર થઈ જાય તો ગુનેગારો તેનો લાભ લઈ શકે છે.
આથી સોશિયલ મીડિયા પર કડક નિયંત્રણ જરૂરી હતું.

પોલીસ દળમાં મિશ્ર પ્રતિક્રિયા

આ નિર્ણયને લઈને પોલીસ દળમાં મિશ્ર પ્રતિસાદ જોવા મળ્યો છે.
કેટલાક કર્મચારીઓએ કહ્યું કે:

• સોશિયલ મીડિયા પર પ્રેરણાત્મક વિડિયો બનાવવાથી લોકોમાં પોલીસ પ્રત્યે સકારાત્મક છબી ઉભી થતી હતી

જ્યારે વરિષ્ઠ અધિકારીઓનું કહેવું છે કે:

• સુરક્ષા અને શિસ્ત પહેલા આવે છે

• લોકપ્રિયતા કરતાં ગોપનીયતા વધુ મહત્વપૂર્ણ છે

અન્ય રાજ્યોમાં પણ લાગુ થઈ શકે મોડેલ

મુંબઈ પોલીસના આ નિર્ણયને અન્ય રાજ્યોના પોલીસ વિભાગો પણ અનુસરવાની શક્યતા છે.
સોશિયલ મીડિયા યુગમાં ગોપનીયતા જાળવવા માટે આ પ્રકારના પગલાં જરૂરી ગણાઈ રહ્યા છે.

પોલીસ-જનતા સંબંધ પર અસર?

વિશ્લેષકો માને છે કે:

• સોશિયલ મીડિયા દ્વારા પોલીસ અને જનતા વચ્ચે સંવાદ વધતો હતો

• હવે સત્તાવાર અકાઉન્ટ્સ દ્વારા માહિતી આપવામાં આવશે

આથી અનૌપચારિક સામગ્રી ઘટશે પરંતુ સત્તાવાર સંચાર વધુ મજબૂત બનશે.

શિસ્તભંગ સામે કડક કાર્યવાહી

સર્ક્યુલર મુજબ નિયમભંગ કરનાર કર્મચારીઓ સામે:

• વિભાગીય તપાસ

• સસ્પેન્શન

• અન્ય શિસ્તાત્મક પગલાં

લેવામાં આવશે.

આથી પોલીસ દળમાં આદેશનું પાલન કડક રીતે કરાવવામાં આવશે.

નિષ્કર્ષ

મુંબઈ પોલીસનો યુનિફૉર્મમાં રીલ્સ અને વ્લૉગ્સ પર પ્રતિબંધનો નિર્ણય સુરક્ષા, ગોપનીયતા અને શિસ્ત જાળવવા માટે લેવામાં આવેલ મહત્વપૂર્ણ પગલું ગણાય છે. ‘ખાકી સ્વૅગ’ જેવી લોકપ્રિય ટ્રેન્ડ હવે સમાપ્ત થવાની શક્યતા છે.

પોલીસ કર્મચારીઓ વ્યક્તિગત રીતે સોશિયલ મીડિયા પર સક્રિય રહી શકે છે, પરંતુ તેઓએ વિભાગના નિયમો અને ગોપનીયતાનું કડક પાલન કરવું પડશે.

આ નિર્ણયથી પોલીસ દળની વ્યાવસાયિક છબી મજબૂત બનશે અને સંવેદનશીલ માહિતી બહાર જવાની શક્યતા ઘટાડાશે એવી અપેક્ષા વ્યક્ત કરવામાં આવી રહી છે.