૩ વર્ષ, ૧૧ મહિના, ૫ દિવસ પછી BMCમાં લોકશાહીનું પુનરાગમન: ઐતિહાસિક વહીવટી-શાસનનો અંત, રિતુ તાવડે મુંબઈની ૭૮મી મેયર તરીકે ચૂંટાઈ

૩ વર્ષ, ૧૧ મહિના, ૫ દિવસ પછી BMCમાં લોકશાહીનું પુનરાગમન: ઐતિહાસિક વહીવટી-શાસનનો અંત, રિતુ તાવડે મુંબઈની ૭૮મી મેયર તરીકે ચૂંટાઈ

મુંબઈ મહાનગરપાલિકા તરીકે ઓળખાતી બૃહન્મુંબઈ મ્યુનિસિપલ કૉર્પોરેશન (BMC)ના ઈતિહાસમાં એક અનોખું અને ઐતિહાસિક પ્રકરણ બુધવારે પૂર્ણ થયું. લગભગ ૩ વર્ષ, ૧૧ મહિના અને ૫ દિવસ સુધી ચાલેલા સૌથી લાંબા વહીવટી-શાસનનો અંત આવી ગયો અને નવી જનરલ બોડી અસ્તિત્વમાં આવી. મેયરની ચૂંટણી યોજાતા BMCમાં ફરીથી ચૂંટાયેલા પ્રતિનિધિઓ દ્વારા સંચાલિત લોકશાહી શાસન શરૂ થયું.

આ સમયગાળો BMCના ૧૩૮ વર્ષના ઈતિહાસમાં સૌથી લાંબો વહીવટી તબક્કો ગણાય છે. ૨૦૧૭માં ચૂંટાયેલા કૉર્પોરેટરોનો કાર્યકાળ ૭ માર્ચ, ૨૦૨૨એ પૂર્ણ થયો બાદ રાજ્ય સરકારે ઍડમિનિસ્ટ્રેટરની નિમણૂક કરી હતી. ત્યારથી લઈને હવે સુધી BMCનું સમગ્ર કામકાજ ઍડમિનિસ્ટ્રેટર દ્વારા સંચાલિત થતું રહ્યું.

૨૦૧૭થી ૨૦૨૨: ચૂંટણી બાદનો રાજકીય તબક્કો

૨૦૧૭માં યોજાયેલી BMCની ચૂંટણી બાદ કૉર્પોરેટરોનો પાંચ વર્ષનો કાર્યકાળ શરૂ થયો હતો. મુંબઈના ૨૨૭ વોર્ડમાંથી ચૂંટાયેલા પ્રતિનિધિઓએ મહાનગરના વિકાસ, નગરસેવાઓ અને નીતિગત નિર્ણયોમાં મહત્વપૂર્ણ ભૂમિકા ભજવી હતી.

પરંતુ ૭ માર્ચ, ૨૦૨૨એ તેમનો કાર્યકાળ પૂર્ણ થતાં રાજકીય પરિસ્થિતિ અને કાનૂની પ્રક્રિયાઓને કારણે તાત્કાલિક ચૂંટણી યોજાઈ શકી નહોતી. પરિણામે રાજ્ય સરકારે તત્કાલીન BMC કમિશનર ઇકબાલ સિંહ ચહલને ઍડમિનિસ્ટ્રેટર તરીકે નિયુક્ત કર્યા.

આ નિર્ણયથી BMCમાં ચૂંટાયેલા પ્રતિનિધિઓના સ્થાને વહીવટી શાસન શરૂ થયું.

ઍડમિનિસ્ટ્રેટરનો સમયગાળો: ઇકબાલ સિંહ ચહલથી ભૂષણ ગગરાણી સુધી

માર્ચ ૨૦૨૨થી BMCનું શાસન ઍડમિનિસ્ટ્રેટર મારફતે ચલાવવામાં આવ્યું. ઇકબાલ સિંહ ચહલના કાર્યકાળ દરમિયાન નગરપાલિકાના અનેક મહત્વપૂર્ણ પ્રોજેક્ટ્સ, બજેટ, ટેન્ડર પ્રક્રિયા અને નીતિગત નિર્ણયો લેવામાં આવ્યા.

ચહલની બદલી બાદ વર્તમાન મ્યુનિસિપલ કમિશનર ભૂષણ ગગરાણીએ ઍડમિનિસ્ટ્રેટર તરીકે ચાર્જ સંભાળ્યો અને BMCનું કામકાજ આગળ વધાર્યું.

આ સમયગાળા દરમિયાન:

• મહાનગરપાલિકાનો બજેટ ઍડમિનિસ્ટ્રેટર દ્વારા મંજૂર થયો

• ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર પ્રોજેક્ટ્સ ચાલુ રહ્યા

• સ્વચ્છતા અને આરોગ્ય સેવાઓનો વિસ્તાર થયો

• ડિજિટલ ગવર્નન્સને પ્રોત્સાહન મળ્યું

પરંતુ રાજકીય પક્ષો દ્વારા વારંવાર લોકશાહી પદ્ધતિથી ચૂંટાયેલા પ્રતિનિધિઓની ગેરહાજરી અંગે પ્રશ્નો ઉઠાવવામાં આવ્યા.

૩ વર્ષ, ૧૧ મહિના અને ૫ દિવસ: ઐતિહાસિક રેકોર્ડ

BMCના ઈતિહાસમાં આટલા લાંબા સમય સુધી વહીવટી-શાસન ક્યારેય રહ્યું નથી. અગાઉ ૧૯૮૪માં રાજ્ય સરકારે ઍડમિનિસ્ટ્રેટરની નિમણૂક કરી હતી, પરંતુ તે સમયગાળો એક વર્ષથી થોડો વધુ જ રહ્યો હતો અને ૧૦ મે, ૧૯૮૫એ પૂર્ણ થયો હતો.

આ વખતે લગભગ ચાર વર્ષ સુધી ચૂંટાયેલા પ્રતિનિધિઓ વગરનું શાસન રહ્યું – જે લોકશાહી દ્રષ્ટિએ મહત્વપૂર્ણ અને ચર્ચાસ્પદ સમયગાળો રહ્યો.

નવી જનરલ બોડીનું ગઠન: ૨૨૭ સભ્યોનું હાઉસ

બુધવારે બપોરે BMCનું ૨૨૭ સભ્યોનું નવું હાઉસ સત્તાવાર રીતે અસ્તિત્વમાં આવ્યું. ચૂંટણી પ્રક્રિયા BMCના કમિટી હૉલમાં યોજાઈ અને કમિશનર ભૂષણ ગગરાણીએ પ્રિસાઇડિંગ ઓફિસર તરીકે કામગીરી સંભાળી.

આ પ્રસંગે રાજ્યના મુખ્ય પ્રધાન દેવેન્દ્ર ફડણવીસ અને નાયબ મુખ્ય પ્રધાન એકનાથ શિંદે હાજર રહ્યા.

૪૪ વર્ષ બાદ BJPનો મેયર

મુંબઈના ૭૮મા મેયર તરીકે BJPના કૉર્પોરેટર રિતુ તાવડે બિનહરીફ ચૂંટાયા. આ સાથે ૪૪ વર્ષ બાદ BMCમાં BJPના મેયરની વરણી થઈ.

ડેપ્યુટી મેયર તરીકે શિવસેનાના સંજય ઘાડી બિનહરીફ ચૂંટાયા.

રિતુ તાવડે વૉર્ડ-નંબર ૧૩૨માંથી ચૂંટાયેલા છે, જ્યારે સંજય ઘાડી વૉર્ડ-નંબર ૫માંથી કૉર્પોરેટર તરીકે આવ્યા છે.

મેયર રિતુ તાવડેનું પ્રથમ ભાષણ: “પ્રથમ નાગરિક નહીં, પ્રથમ સેવક”

શપથ લીધા બાદ પોતાના પ્રથમ ભાષણમાં રિતુ તાવડેએ જણાવ્યું:

“આદરણીય વડા પ્રધાન નરેન્દ્રજી મોદીના મંત્ર અનુસાર હું પ્રથમ નાગરિક તરીકે નહીં, પરંતુ પ્રથમ સેવક તરીકે કામ કરીશ.”

તેમણે છત્રપતિ શિવાજી મહારાજ અને ડૉ. બાબાસાહેબ આંબેડકરને શ્રદ્ધાંજલિ આપી ભાષણની શરૂઆત કરી.

તેમણે પોતાના ભાષણમાં નીચેના મુદ્દાઓને પ્રાથમિકતા આપવાની જાહેરાત કરી:

• પારદર્શક અને સિટિઝન-સેન્ટ્રિક ગવર્નન્સ

• સ્વચ્છ અને સુરક્ષિત મુંબઈ

• મહિલા સશક્તીકરણ

• યુવાનો માટે રોજગાર

• વરિષ્ઠ નાગરિકોની સંભાળ

• ડિજિટલ અને AI આધારિત વહીવટ

તેમણે જણાવ્યું કે દેવેન્દ્ર ફડણવીસે મુંબઈને મરાઠી મેયર આપવાનું વચન પૂરું કર્યું છે અને આજે હું આ ઐતિહાસિક હૉલમાં મરાઠી મેયર તરીકે ઊભી છું – તે ગૌરવની વાત છે.

રાજકીય ઉપસ્થિતિ અને ઐતિહાસિક ક્ષણ

શપથવિધિ સમારોહ દરમિયાન મુખ્ય પ્રધાન દેવેન્દ્ર ફડણવીસ, નાયબ મુખ્ય પ્રધાન એકનાથ શિંદે, તેમજ BJP અને શિવસેનાના વરિષ્ઠ નેતાઓ હાજર રહ્યા હતા.

મેયર અને ડેપ્યુટી મેયર તરીકે ચૂંટાયેલા પ્રતિનિધિઓએ હુતાત્મા ચોક ખાતે શહીદોને પુષ્પાંજલિ અર્પણ કરી પછી BMC હેડક્વાર્ટર પહોંચ્યા – જે એક પ્રતીકાત્મક સંદેશ હતો.

વહીવટી-શાસન દરમિયાનના મહત્વપૂર્ણ મુદ્દા

આ લાંબા વહીવટી તબક્કા દરમિયાન કેટલાક મુદ્દાઓ ચર્ચામાં રહ્યા:

• બજેટ પ્રક્રિયામાં ચૂંટાયેલા પ્રતિનિધિઓની ગેરહાજરી

• ટેન્ડર મંજૂરીમાં પારદર્શિતાના પ્રશ્નો

• વિકાસ પ્રોજેક્ટ્સની ગતિ

• રાજકીય પક્ષો દ્વારા લોકશાહી પુનઃસ્થાપન માટે દબાણ

મુંબઈ માટે આગામી પડકારો

નવી જનરલ બોડી સામે અનેક પડકારો છે:

1. ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર વિકાસ

2. મોન્સૂન દરમિયાન પૂર નિયંત્રણ

3. સ્વચ્છતા અને ઘન કચરો વ્યવસ્થાપન

4. ટ્રાફિક અને પરિવહન સમસ્યા

5. આરોગ્ય અને શિક્ષણ સેવાઓ

મેયર રિતુ તાવડેએ AI આધારિત વહીવટ અને ડિજિટલ સિસ્ટમ પર ભાર મૂક્યો છે, જે મુંબઈને સ્માર્ટ સિટી દિશામાં આગળ ધપાવશે.

લોકશાહીનો વિજય

લગભગ ચાર વર્ષ બાદ BMCમાં ફરીથી ચૂંટાયેલા પ્રતિનિધિઓનું શાસન શરૂ થવું લોકશાહી માટે મહત્વપૂર્ણ ક્ષણ ગણાય છે.

લોકો હવે અપેક્ષા રાખે છે કે:

• નિર્ણય પ્રક્રિયામાં પારદર્શિતા વધે

• નાગરિકોની ભાગીદારી મજબૂત બને

• શહેરના વિકાસમાં ગતિ આવે

સમાપન

૩ વર્ષ, ૧૧ મહિના અને ૫ દિવસ સુધી ચાલેલા BMCના ઐતિહાસિક વહીવટી-શાસનનો અંત આવી ગયો છે. નવી જનરલ બોડી અને ૭૮મા મેયર તરીકે રિતુ તાવડેએ શપથ લીધા બાદ મુંબઈમાં લોકશાહી શાસનનું પુનરાગમન થયું છે.

આગામી સમયમાં મુંબઈ માટે વિકાસ, પારદર્શિતા અને નાગરિક કેન્દ્રિત વહીવટના નવા અધ્યાયની શરૂઆત થશે – તેવી આશા સાથે મુંબઈવાસીઓ નવા નેતૃત્વ તરફ નજર રાખી રહ્યા છે.

મુંબઈના રાજકીય અને વહીવટી ઈતિહાસમાં આ દિવસ એક મહત્વપૂર્ણ મીલનો પથ્થર સાબિત થશે.