રાજ્યના સૌથી મોટાં હોસ્પિટલ કૌભાંડના આરોપીઓ જામીન પર છૂટતા જનક્ષેત્રમાં રોષ, જામનગરના JCC હાર્ટ ઈન્સ્ટીટયૂટ અને ઓશવાળ આયુષ કાંડની તપાસ પર પણ શંકાના વાદળો
રાજ્યમાં આરોગ્ય સેવાઓને વધુ મજબૂત બનાવવા અને ગરીબ-મધ્યમવર્ગના દર્દીઓને સારવારની સુવિધા સરળતાથી મળી રહે તે હેતુથી प्रधानमंत्री જન આરોગ્ય યોજના (PM-JAY – આયુષ્માન ભારત) વર્ષો પહેલા અમલી કરવામાં આવી. પરંતુ, આ જ યોજનામાંથી કરોડો રૂપિયા ગેરરીતે ખેંચવા માટે કેટલાક હોસ્પિટલો દ્વારા દર્દીઓને અનાવશ્યક રીતે ચીરી નાખવાના, સર્જરી બતાવવાના અને નકલી બીલો બનાવી સરકારની તિજોરીને સતત લૂંટવાના જે કૌભાંડો બહાર આવ્યા છે તે ગુજરાતના આરોગ્યતંત્રને હચમચાવી મૂકનાર છે.
આ સમગ્ર કૌભાંડમાં રાજ્યની જાણીતી અનેક હોસ્પિટલો卷નું નામ આવ્યું હતું અને વર્ષોથી ચાલી રહેલી તપાસમાં મુખ્ય સૂત્રધારો સહિતના ડઝનો આરોપીઓને گرفتار કરવામાં આવ્યા હતા. પરંતુ તાજેતરમાં અદાલતે મોટાભાગના આરોપીઓને જામીન પર મુક્ત કરી દીધા છે, જેના પગલે લોકોમાં ભારે નારાજગી, ગુસ્સો અને અવિશ્વાસ ફેલાયો છે.
રાજ્યના સૌથી ચકચારી હોસ્પિટલ કૌભાંડમાં મોટાભાગના આરોપીઓ જામીન પર છૂટતા – લોકોમાં આક્ષેપ : ‘આખરે બધું પાણી પાણી?’
તપાસ એજન્સીઓએ PM-JAY યોજનામાં થયેલા ગેરવપરાશને લઈને જે આંકડા જાહેર કર્યા હતા તે ચોંકાવનારા હતા.
– હજારો દર્દીઓના નામે ફેક સર્જરી,
– ઘણા દર્દીઓને જરૂર ન હોવા છતાં ઓપરેશન થવા દીધેલા,
– મેડિકલ રેકોર્ડમાં ફેક સગ્નેચર,
– અને હોસ્પિટલ મેનેજમેન્ટ દ્વારા વધારે બિલિંગ કરીને કરોડો કમાવવાના મામલાઓ બહાર આવ્યા હતા.
આપેલા પુરાવાઓના આધારે પોલીસે અનેક સ્થળે દરોડા, દસ્તાવેજોની જપ્તી અને ડૉક્ટરોથી લઈને એડમિનિસ્ટ્રેશન સુધી ઘણા જવાબદાર સામે કેસનો દીવો પ્રગટાવ્યો હતો.
પરંતુ, હવે મોટાભાગના આરોપીઓ જામીન પર મુક્ત થઈ ગયા છે, જેના પગલે સામાજિક સંગઠનો, નાગરિકો અને આરોગ્ય ક્ષેત્રના નિષ્ણાતો વચ્ચે તીવ્ર પ્રતિક્રિયા જોવા મળી રહી છે.
લોકોમાં એક જ પ્રશ્ન –
“આટલા મોટા કૌભાંડમાં આરોપીઓ જો આવી રીતે છૂટતા જાય તો તપાસની નિષ્પક્ષતા ઉપર કેવી રીતે વિશ્વાસ રાખી શકાય?”
દર્દીઓને ચીરી નાખવાના આક્ષેપ – ‘વારતા રે વારતા…!!!’
આ સમગ્ર ઘટનાએ લોકોના હદયમાં એક જ વાક્ય ઉતરી ગયું છે –
“દર્દીઓને ચીરી નાંખવાના કૌભાંડ: વારતા રે વારતા!!”
કારણ કે, જે પરિવારજનોને પોતાની આંખે જોઈ શકાય છે કે દર્દી માત્ર સામાન્ય તકલીફ માટે હોસ્પિટલ ગ્યો હતો અને તેને પણ ‘એમર્જન્સી સર્જરી’ના નામે ઓપરેશન થવામાં આવ્યું, તે લોકોના અનુભવો હ્રદયદ્રાવક અને ગુસ્સાદાયક છે.
દર્દીઓની ફરિયાદો અનુસાર,
– ઘણા દર્દીઓ એવા હતા જેમને દવાઓથી જ સારું થઈ શકે તેવા કેસોમાં પણ જાણી-જોઈને ઓપરેશન કરી નાખવામાં આવ્યું,
– ઓપરેશન બાદ તેઓને ખબર પડી કે તેમને ‘સરકારી યોજનામાંથી લાભ મળ્યો છે’,
– પરંતુ હકીકતમાં તો યોજનાનો લાભ નથી, લાભ હોસ્પિટલને થયો હતો.
આવું એક-બે કેસમાં નહીં, પરંતુ સૈંકડો દર્દીઓએ અનુભવ્યું હોવાનો આક્ષેપ છે.
ગંભીર ચકચાર છતાં જામીન – ન્યાયવ્યવસ્થામાં વિલંબનો પ્રશ્ન ફરી ઉભો
કાનૂની નિષ્ણાતોના મતે, અદાલતનો નિર્ણય પુરાવાઓના અભાવે નહીં પરંતુ તપાસ એજન્સીઓ સમયસર ચાર્જશીટ પૂરું ન કરી શકવાને કારણે બન્યો હોવાનું અનુમાન કરી શકાય છે.
ગઈકાલે જે આરોપીઓ પર ‘રાજ્યનો સૌથી મોટો ગેરવહીવટ’નો કલંક હતો, તે આજે મુક્ત થઈ જતા લોકોમાં ભાવના ઉઠી છે કે:
“કેસની તપાસ એટલી ધીમી ચાલે છે કે આખરે તો આરોપીઓને જ ફાયદો થઈ જાય છે.”
આ વાતે હવે જામનગરના બે મોટા કૌભાંડો –
1. JCC હાર્ટ ઈન્સ્ટિટ્યૂટ કાંડ
2. ઓશવાળ આયુષ હોસ્પિટલ કાંડ
ની તપાસની ગતિ પર પણ ગંભીર પ્રશ્નચિહ્ન ખડું કરી દીધું છે.
જામનગરના JCC હાર્ટ ઈન્સ્ટિટ્યૂટ અને ઓશવાળ આયુષ હોસ્પિટલ કૌભાંડની તપાસ પણ ‘ઢીલી’ પડી શકે?
PM-JAY હેઠળ ગેરરીતે સર્જરી બતાવીને સરકાર પાસેથી કરોડો રૂપિયાની વસૂલાત કરવાનો આક્ષેપ જામનગરની અનેક હોસ્પિટલ ઉપર પણ વાગ્યો હતો.
જેઓમાં બે કૌભાંડો ખૂબ ચર્ચામાં રહ્યા:
1. JCC હાર્ટ ઈન્સ્ટિટ્યૂટ કાંડ
જ્યાં અનાવશ્યક સ્ટન્ટ નાખવાનો આક્ષેપ,
હાર્ટ સર્જરીના ખોટા રેકોર્ડ અને
દર્દીઓને ‘ભય’ બતાવીને ઓપરેશન માટે મજબૂર કરવા જેવા ગંભીર આરોપો સામે આવ્યા હતા.
2. ઓશવાળ આયુષ હોસ્પિટલ કાંડ
જ્યાં
– PM-JAY યોજનામાં અસ્તિત્વમાં જ ન હોય તેવા દર્દીઓના નામે ક્લેમ,
– ખોટા રેકોર્ડ,
– અને નકલી દાખલ-રજા ફોર્મનો ઉપયોગ
જવા કેસો સામે આવ્યા હતા.
નાગરિકોમાં હવે ભય છે કે જો રાજ્યના સૌથી મોટા PM-JAY કૌભાંડના આરોપીઓ સરળતાથી જામીન પર છૂટી શકે, તો જામનગરના આ કૌભાંડોનો અંતિમ પરિણામ પણ કદાચ ‘ઠંડા બસ્તામાં’ જ પૂરું થઈ શકે છે.
લોકોમાં સ્પષ્ટ સંદેશો છે:
“જ્યારે લાખો-કરોડો રૂપિયાના આરોગ્ય કૌભાંડમાં આરોપીઓને કાયદો સમયસર સજા આપી શકતો નથી, ત્યારે પ્રજા ન્યાય કેવી રીતે અપેક્ષે?”
સિસ્ટમમાં ખામી – યોજનાના હેતુને નુકસાન
PM-JAYનો મૂળ હેતુ હતો –
ગરીબ દર્દીઓને મફત પરંતુ ગુણવત્તાસભર સારવાર મળે.
પરંતુ, આ કૌભાંડો સાબિત કરે છે કે કેટલાક હોસ્પિટલો માટે આ યોજના ચિકિત્સા નહીં પરંતુ વ્યવસાય બની ગઈ છે.
ખામીઓ જે જાહેર થઈ છે તે મુજબ:
-
દર્દીઓની માહિતી લીક થવી
-
વેરિફિકેશન સિસ્ટમ નબળી
-
હોસ્પિટલની સત્તા વધારવી
-
સરકારના ચકાસણી તંત્રની ધીમી કામગીરી
-
હેલ્થ કાર્ડનો દુરુપયોગ
આ બધાએ મળીને PM-JAYની વિશ્વસનીયતા હચમચાવી દીધી છે.
જનરોષ – “દર્દીઓનું જીવન રમકડું નથી”
પીડિત દર્દીઓના પરિવાર, નાગરિક સંસ્થાઓ અને આરોગ્ય કાર્યકરો એક જ માંગ કરી રહ્યા છે:
-
કેસની ગતિ વધારવામાં આવે
-
દરેક હોસ્પિટલનું મેડિકલ ઓડિટ ફરજિયાત કરાય
-
ફેક સર્જરીના કેસોમાં દંડની કડકીત વધારવી જોઈએ
-
PM-JAYના તમામ ક્લેમ્સની ડિજિટલ તપાસ કરવી
-
નિર્દોષ દર્દીઓની જિંદગી સાથે રમનારાઓને ઉદાહરણરૂપ સજા આપવી
નાગરિકોમાં આભાવ છે કે જો આ કૌભાંડમાં પણ કોઈને સજા નહીં મળે, તો આગળ કોઈ હોસ્પિટલને કાયદાનો ડર નહીં રહે.
પરિણામ : વિશ્વાસનો પ્રશ્ન – આરોગ્ય સેવાઓની પારદર્શિતાને મોટો પડકાર
આ કેસ માત્ર એક હોસ્પિટલ કે એક શહેરનો મુદ્દો નથી — પરંતુ રાજ્યના હેલ્થ સિસ્ટમના પારદર્શિતા અને વિશ્વાસનો પ્રશ્ન છે.
દર્દીઓને ચીરી નાંખીને નફો કમાવવાની માનસિકતા એ મેડિકલ ઈથેક્સના સૌથી મોટા અપમાન જેવી છે.
જો તપાસ ઢીલી પડે,
જો આરોપીઓ છૂટતા જાય,
અને જો સરકાર પણ દૃઢ પગલાં ન ભરે,
તો PM-JAY જેવી યોજનાઓનો હેતુ ખોવાઈ જશે.
