ભારતને ટેક્નોલોજી અને ચિપ મેન્યુફેક્ચરિંગ ક્ષેત્રે આત્મનિર્ભર બનાવવા માટે વડાપ્રધાન શ્રી નરેન્દ્ર મોદીના નેતૃત્વમાં કેન્દ્ર સરકાર સતત મોટા નિર્ણયો લઈ રહી છે. હવે ગુજરાતને વધુ એક ઐતિહાસિક સિદ્ધિ મળી છે. કેન્દ્રીય કેબિનેટ દ્વારા ‘ઇન્ડિયા સેમિકન્ડક્ટર મિશન’ હેઠળ ગુજરાતમાં બે નવા અત્યાધુનિક સેમિકન્ડક્ટર પ્રોજેક્ટ્સને મંજૂરી આપવામાં આવી છે. ધોલેરા અને સુરતમાં સ્થાપિત થનારા આ પ્રોજેક્ટ્સ માટે કુલ રૂ. ૩,૯૩૬ કરોડનું રોકાણ કરવામાં આવશે.

આ નિર્ણય માત્ર ગુજરાત માટે જ નહીં, પરંતુ સમગ્ર ભારત માટે ટેક્નોલોજી ક્ષેત્રે આત્મનિર્ભરતાની દિશામાં એક વિશાળ પગલું માનવામાં આવી રહ્યું છે. હવે ગુજરાત ધીમે ધીમે ‘સિલિકોન સ્ટેટ’ તરીકે પોતાની નવી ઓળખ બનાવી રહ્યું છે. ધોલેરા, સાણંદ અને હવે સુરત પણ વૈશ્વિક ચિપ મેન્યુફેક્ચરિંગ નકશા પર ઝડપથી ઉભરતા શહેરો બની રહ્યા છે.

ગુજરાતને મળ્યા બે નવા હાઈ-ટેક પ્રોજેક્ટ્સ

કેન્દ્રીય કેબિનેટે મંજૂર કરેલા બે નવા પ્રોજેક્ટ્સમાં ધોલેરા સ્પેશિયલ ઇન્વેસ્ટમેન્ટ રીજન (SIR) ખાતે ક્રિસ્ટલ મેટ્રિક્સ લિમિટેડ દ્વારા રૂ. ૩,૦૬૮ કરોડનું રોકાણ કરવામાં આવશે, જ્યારે સુરતમાં સુચી સેમિકોન પ્રાઈવેટ લિમિટેડ (SSPL) દ્વારા રૂ. ૮૬૮ કરોડનું રોકાણ કરવામાં આવશે.

આ બંને પ્રોજેક્ટ્સ ગુજરાતને ભારતના સૌથી મોટા સેમિકન્ડક્ટર હબ તરીકે વિકસાવવામાં મહત્ત્વની ભૂમિકા ભજવશે. વિજ્ઞાન અને પ્રૌદ્યોગિકી મંત્રી શ્રી અર્જુનભાઈ મોઢવાડીયાએ જણાવ્યું હતું કે, “ગુજરાત હવે માત્ર ઔદ્યોગિક રાજ્ય નહીં, પરંતુ ટેક્નોલોજી અને ઇલેક્ટ્રોનિક્સ ઉત્પાદન ક્ષેત્રે દેશનું નેતૃત્વ કરતું રાજ્ય બની રહ્યું છે.”

શું છે સેમિકન્ડક્ટર અને કેમ છે એટલું મહત્વપૂર્ણ?

આધુનિક દુનિયામાં સેમિકન્ડક્ટર એટલે ટેક્નોલોજીનું હૃદય. મોબાઇલ ફોનથી લઈને કમ્પ્યુટર, ટીવી, કાર, મેડિકલ ઉપકરણો, ડિફેન્સ સિસ્ટમ્સ, આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ, સેટેલાઇટ્સ અને ઇલેક્ટ્રિક વાહનો સુધી દરેક ક્ષેત્રમાં ચિપ્સનો ઉપયોગ થાય છે.

એક નાની સેમિકન્ડક્ટર ચિપ આજના ડિજિટલ યુગનું સૌથી શક્તિશાળી સાધન બની ગઈ છે. વિશ્વમાં અમેરિકા, તાઇવાન, દક્ષિણ કોરિયા અને ચીન જેવા દેશો આ ક્ષેત્રમાં આગળ છે. પરંતુ છેલ્લા કેટલાક વર્ષોમાં વૈશ્વિક ચિપ સંકટ પછી ભારતે પણ આ ક્ષેત્રે આત્મનિર્ભર બનવાનો સંકલ્પ લીધો છે.

વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીએ શરૂ કરેલા “ઇન્ડિયા સેમિકન્ડક્ટર મિશન” હેઠળ દેશભરમાં સેમિકન્ડક્ટર ઉત્પાદનને પ્રોત્સાહન આપવામાં આવી રહ્યું છે અને તેમાં ગુજરાત સૌથી આગળ નીકળ્યું છે.

ગુજરાત કેમ બન્યું સેમિકન્ડક્ટર માટે પ્રથમ પસંદગી?

ગુજરાત પાસે ઉત્તમ ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર, ઔદ્યોગિક નીતિઓ, વીજળી, પાણી, રોડ-રેલ કનેક્ટિવિટી અને ઝડપી વહીવટી પ્રક્રિયાઓ જેવી સુવિધાઓ ઉપલબ્ધ છે.

મુખ્યમંત્રી શ્રી ભૂપેન્દ્ર પટેલ અને રાજ્ય સરકાર દ્વારા સેમિકન્ડક્ટર ક્ષેત્ર માટે ખાસ નીતિ જાહેર કરવામાં આવી હતી. “ગુજરાત સ્ટેટ ઇલેક્ટ્રોનિક્સ મિશન” (GSEM) દ્વારા રોકાણકારોને સિંગલ વિન્ડો સિસ્ટમ હેઠળ ઝડપથી મંજૂરી અને સુવિધાઓ આપવામાં આવે છે.

આ જ કારણ છે કે દેશના કુલ ૧૨ સેમિકન્ડક્ટર પ્રોજેક્ટ્સમાંથી ૬ પ્રોજેક્ટ્સ ગુજરાતમાં આવ્યા છે. આ રાજ્ય માટે ઐતિહાસિક સિદ્ધિ ગણાઈ રહી છે.

ધોલેરા બનશે વૈશ્વિક ચિપ મેન્યુફેક્ચરિંગ હબ

ધોલેરા SIRને ભવિષ્યનું સ્માર્ટ ઔદ્યોગિક શહેર માનવામાં આવે છે. હવે અહીં દેશની પ્રથમ “કમ્પાઉન્ડ સેમિકન્ડક્ટર ફેબ્રિકેશન સુવિધા” સ્થાપિત થવા જઈ રહી છે.

ક્રિસ્ટલ મેટ્રિક્સ લિમિટેડ દ્વારા રૂ. ૩,૦૬૮ કરોડના રોકાણ સાથે ગેલિયમ નાઇટ્રાઇડ (GaN) ટેક્નોલોજી આધારિત અત્યાધુનિક પ્લાન્ટ ઉભો કરવામાં આવશે.

આ પ્લાન્ટમાં મિની અને માઇક્રો LED ડિસ્પ્લેનું ઉત્પાદન થશે. અત્યાર સુધી ભારત આ પ્રકારની ટેક્નોલોજી માટે વિદેશો પર નિર્ભર હતું, પરંતુ હવે “મેડ ઇન ગુજરાત” ડિસ્પ્લે વૈશ્વિક બજારમાં પહોંચશે.

શું હશે આ પ્લાન્ટની ખાસિયતો?

ક્રિસ્ટલ મેટ્રિક્સનો પ્લાન્ટ અત્યંત આધુનિક ટેક્નોલોજીથી સજ્જ હશે. અહીં દર વર્ષે:

• ૭૨,૦૦૦ ચોરસ મીટર ડિસ્પ્લે પેનલ્સ
• ૨૪,૦૦૦ સેટ RGB વેફર્સ

નું ઉત્પાદન થશે.

આ ચિપ્સ અને ડિસ્પ્લેનો ઉપયોગ સ્માર્ટફોન, સ્માર્ટ ટીવી, ઓટોમોબાઇલ ડેશબોર્ડ, મેડિકલ ઉપકરણો અને ડિફેન્સ સિસ્ટમ્સમાં થશે.

નિષ્ણાતો માને છે કે આ પ્રોજેક્ટથી ભારત ઇલેક્ટ્રોનિક્સ ઉત્પાદન ક્ષેત્રે વૈશ્વિક સ્તરે વધુ મજબૂત બનશે.

સુરત હવે માત્ર હીરા અને ટેક્સટાઇલ પૂરતું નહીં

સુરત શહેર અત્યાર સુધી હીરા અને ટેક્સટાઇલ ઉદ્યોગ માટે વિશ્વપ્રસિદ્ધ રહ્યું છે. હવે સુરત હાઈ-ટેક સેમિકન્ડક્ટર મેન્યુફેક્ચરિંગ ક્ષેત્રે પણ નવી ઓળખ બનાવશે.

સુચી સેમિકોન પ્રાઈવેટ લિમિટેડ દ્વારા રૂ. ૮૬૮ કરોડના ખર્ચે OSAT (Outsourced Semiconductor Assembly and Test) સુવિધા સ્થાપિત કરવામાં આવશે.

આ પ્લાન્ટમાં દર વર્ષે ૧૦૩ કરોડથી વધુ ચિપ્સનું ઉત્પાદન થશે. ખાસ કરીને ઓટોમોબાઇલ અને ઇન્ડસ્ટ્રિયલ ઓટોમેશન ક્ષેત્ર માટે આ ચિપ્સ અત્યંત ઉપયોગી સાબિત થશે.

યુવાનો માટે રોજગારીની નવી ક્રાંતિ

આ બંને પ્રોજેક્ટ્સથી સીધી રીતે ૨,૨૩૦થી વધુ હાઈ-ટેક રોજગારીની તકો ઉભી થશે. ઉપરાંત હજારો પરોક્ષ રોજગારી પણ સર્જાશે.

ગુજરાતના યુવાનો માટે હવે રાજ્યમાં જ વિશ્વસ્તરીય ટેક્નોલોજી ક્ષેત્રે કારકિર્દી બનાવવાનો માર્ગ ખુલશે.

એન્જિનિયરિંગ, ઇલેક્ટ્રોનિક્સ, આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ, ઓટોમેશન અને ચિપ ડિઝાઇનિંગ જેવા ક્ષેત્રોમાં અભ્યાસ કરતા વિદ્યાર્થીઓને વિશાળ તકો મળશે.

‘મેક ઇન ઇન્ડિયા’ને મળશે નવી ગતિ

આ પ્રોજેક્ટ્સ વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીના “મેક ઇન ઇન્ડિયા” અને “આત્મનિર્ભર ભારત” અભિયાનને વધુ મજબૂત બનાવશે.

હાલ વિશ્વમાં ચિપ્સ માટે ભારે માંગ છે. ભારત જો સેમિકન્ડક્ટર ક્ષેત્રે આત્મનિર્ભર બનશે તો વિદેશી આયાત પરની નિર્ભરતા ઘટશે અને દેશની આર્થિક શક્તિ વધશે.

ગુજરાતમાં પહેલાથી ચાલી રહેલા મોટા પ્રોજેક્ટ્સ

ગુજરાતમાં પહેલેથી જ અનેક મોટા સેમિકન્ડક્ટર પ્રોજેક્ટ્સ પર કામ ચાલી રહ્યું છે. સાણંદ, ધોલેરા અને અન્ય વિસ્તારોમાં મોટા ઉદ્યોગ જૂથો રોકાણ કરી રહ્યા છે.

રાજ્ય સરકારે અંદાજે રૂ. ૧.૨૪ લાખ કરોડના રોકાણવાળા ચાર મોટા પ્રોજેક્ટ્સને પ્રોત્સાહન આપ્યું છે. હવે નવા બે પ્રોજેક્ટ્સ ઉમેરાતા ગુજરાત દેશનું સૌથી મોટું સેમિકન્ડક્ટર ઇકોસિસ્ટમ ધરાવતું રાજ્ય બની રહ્યું છે.

ભારતની ડિજિટલ અર્થવ્યવસ્થાને મળશે બળ

ભારત ઝડપથી ડિજિટલ અર્થવ્યવસ્થા તરફ આગળ વધી રહ્યું છે. 5G, AI, ઇલેક્ટ્રિક વાહનો, સ્માર્ટ ડિવાઇસીસ અને ઇન્ડસ્ટ્રી 4.0 જેવી ટેક્નોલોજી માટે ચિપ્સની માંગ સતત વધી રહી છે.

ગુજરાતમાં ઉભા થઈ રહેલા આ પ્લાન્ટ્સ દેશની ટેક્નોલોજી જરૂરિયાતોને પૂરી કરવામાં મહત્વપૂર્ણ સાબિત થશે.

વૈશ્વિક રોકાણકારોનું ગુજરાત તરફ આકર્ષણ

ગુજરાતની ઉદ્યોગમૈત્રી નીતિઓ અને ઝડપી નિર્ણયો કારણે વૈશ્વિક રોકાણકારો રાજ્ય તરફ આકર્ષાઈ રહ્યા છે. “વાઇબ્રન્ટ ગુજરાત” સમિટ પછી રાજ્યમાં ટેક્નોલોજી ક્ષેત્રે રોકાણનો નવો યુગ શરૂ થયો છે.

વિશ્વની મોટી ટેક કંપનીઓ હવે ગુજરાતને વિશ્વસનીય ઉત્પાદન કેન્દ્ર તરીકે જોઈ રહી છે.

ધોલેરા : ભવિષ્યનું સ્માર્ટ શહેર

ધોલેરા SIR ભારતના સૌથી મોટા સ્માર્ટ સિટી પ્રોજેક્ટ્સમાંનો એક છે. અહીં હાઈ-સ્પીડ ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર, આધુનિક રોડ નેટવર્ક, ડિજિટલ સુવિધાઓ અને ગ્રીન એનર્જી આધારિત વિકાસ થઈ રહ્યો છે.

હવે સેમિકન્ડક્ટર પ્લાન્ટ્સ ઉમેરાતા ધોલેરા માત્ર ઔદ્યોગિક શહેર નહીં પરંતુ વૈશ્વિક ટેક્નોલોજી કેન્દ્ર તરીકે ઉભરશે.

પર્યાવરણ અને ગ્રીન ટેક્નોલોજી પર ભાર

રાજ્ય સરકાર સેમિકન્ડક્ટર ઉદ્યોગોમાં ગ્રીન એનર્જી અને પર્યાવરણમૈત્રી ટેક્નોલોજીને પ્રોત્સાહન આપી રહી છે. પાણીનો યોગ્ય ઉપયોગ, વેસ્ટ મેનેજમેન્ટ અને સોલાર એનર્જી જેવા ક્ષેત્રોમાં પણ ધ્યાન આપવામાં આવી રહ્યું છે.

ગુજરાતના વિકાસમાં નવું સીમાચિહ્ન

વિજ્ઞાન અને પ્રૌદ્યોગિકી મંત્રી શ્રી અર્જુનભાઈ મોઢવાડીયાએ જણાવ્યું હતું કે, “આ પ્રોજેક્ટ્સ માત્ર ઉદ્યોગ વિકાસ પૂરતા નથી. આ ગુજરાતના યુવાઓ, ટેક્નોલોજી, શિક્ષણ અને ભવિષ્યના વિકાસ માટે ગેમ ચેન્જર સાબિત થશે.”

તેમણે વધુમાં ઉમેર્યું હતું કે, “ગુજરાત હવે માત્ર વેપાર અને ઉદ્યોગનું નહીં પરંતુ ઇનોવેશન અને હાઈ-ટેક મેન્યુફેક્ચરિંગનું કેન્દ્ર બની રહ્યું છે.”

‘સિલિકોન સ્ટેટ’ બનવાની દિશામાં ગુજરાત

એક સમય હતો જ્યારે ભારત સોફ્ટવેર ક્ષેત્રે વિશ્વમાં નામના મેળવી રહ્યું હતું. હવે સમય છે હાર્ડવેર અને ચિપ મેન્યુફેક્ચરિંગ ક્ષેત્રે વિશ્વમાં આગેવાની લેવાનો.

ગુજરાતે આ દિશામાં સૌથી ઝડપી પગલાં ભર્યા છે. ધોલેરા, સાણંદ અને સુરતમાં ઉભા થઈ રહેલા સેમિકન્ડક્ટર પ્રોજેક્ટ્સ ભવિષ્યમાં લાખો લોકોના જીવનમાં પરિવર્તન લાવી શકે છે.

ટેક્નોલોજી યુગમાં ગુજરાતની નવી ઓળખ

આજનો યુગ ડિજિટલ અને ટેક્નોલોજીનો છે. જે રાજ્ય ટેક્નોલોજીમાં આગળ રહેશે તે જ ભવિષ્યમાં આર્થિક રીતે સૌથી મજબૂત બનશે.

ગુજરાત હવે પરંપરાગત ઉદ્યોગોથી આગળ વધીને હાઈ-ટેક મેન્યુફેક્ચરિંગ અને વૈશ્વિક ઇનોવેશનના કેન્દ્ર તરીકે પોતાની નવી ઓળખ બનાવી રહ્યું છે.

કેન્દ્રીય કેબિનેટ દ્વારા મળેલી આ મંજૂરી માત્ર એક પ્રોજેક્ટ નથી, પરંતુ ગુજરાતને “ભારતનું સિલિકોન સ્ટેટ” બનાવવાની દિશામાં એક ઐતિહાસિક પગલું છે.