દેવભૂમિ દ્વારકા જિલ્લાના દરિયાઈ વ્યવસાય માટે જાણીતા સલાયા શહેરમાં ગમગીનીનો માહોલ છવાઈ ગયો છે. મધ્ય પૂર્વના અત્યંત સંવેદનશીલ અને વ્યૂહાત્મક સમુદ્રી માર્ગ ગણાતા સ્ટ્રેટ ઓફ હોર્મુઝમાં ઇરાન અને અમેરિકા વચ્ચે વધેલા સૈન્ય તણાવ વચ્ચે એક ગંભીર ઘટના સામે આવી છે. સલાયાનું એમએસવી “અલ ફૈઝે નૂર સુલેમાની-1” નામનું માલવાહક જહાજ ક્રોસ ફાયરિંગની ઝપટમાં આવી જતાં ડૂબી ગયું હોવાનું સામે આવ્યું છે. આ દુર્ઘટનામાં સલાયાના યુવાન ખલાસી અલ્તાફ તાલબ કેરનું કરુણ મોત થયું છે, જ્યારે ટંડેલ સહિત કુલ 17 ખલાસીઓનો અન્ય જહાજ દ્વારા બચાવ કરવામાં આવ્યો છે.
આ સમગ્ર ઘટના માત્ર સલાયા કે દેવભૂમિ દ્વારકા માટે નહીં, પરંતુ ભારતના સમુદ્રી વ્યવસાય સાથે જોડાયેલા હજારો પરિવારો માટે ચિંતા ઊભી કરનારી બની છે. આંતરરાષ્ટ્રીય રાજકીય તણાવ અને યુદ્ધ જેવી સ્થિતિમાં સામાન્ય નૌકાચાલકો કેવી રીતે ભોગ બને છે તેનો આ એક જીવંત દાખલો માનવામાં આવી રહ્યો છે.
દુબઈથી યમન જતાં જહાજ પર તૂટી પડ્યો વિનાશ
પ્રાપ્ત વિગતો મુજબ સલાયાનું એમએસવી “અલ ફૈઝે નૂર સુલેમાની-1” નામનું માલવાહક જહાજ 7 મેના રોજ દુબઈ બંદરેથી જનરલ કાર્ગો લઈને યમનના મુકાલા બંદર તરફ જવા રવાના થયું હતું. જહાજમાં ભારતીય ખલાસીઓ સહિત કુલ 18 લોકો સવાર હતાં. જહાજ સ્ટ્રેટ ઓફ હોર્મુઝ નજીક પહોંચ્યું ત્યારે અચાનક ઇરાન અને અમેરિકાના નૌકાદળ વચ્ચે ભારે તણાવ સર્જાયો હતો.
સૂત્રોના જણાવ્યા મુજબ બંને દેશોના નૌકાદળ વચ્ચે ડ્રોન, રોકેટ અને અન્ય હથિયારો વડે સામસામે ફાયરિંગ શરૂ થયું હતું. આ દરમિયાન એક ડ્રોન અથવા વિસ્ફોટક સાધન સીધું જ જહાજના કેબિન વિસ્તારમાં પડતાં ભયંકર વિસ્ફોટ થયો હતો. વિસ્ફોટ એટલો પ્રચંડ હતો કે જહાજના એન્જિન રૂમમાં આગ ફાટી નીકળી હતી અને થોડા જ સમયમાં પાણી ભરાવા લાગ્યું હતું.
એન્જિન રૂમમાં ફરજ બજાવતા અલ્તાફ તાલબ કેરનું મોત
આ દુર્ઘટનામાં સલાયાના યુવાન ખલાસી અલ્તાફ તાલબ કેર ગંભીર રીતે ઇજાગ્રસ્ત થયા હતાં. તેઓ જહાજના એન્જિન રૂમમાં ડ્રાઈવર તરીકે ફરજ બજાવી રહ્યા હતાં. વિસ્ફોટ પછી એન્જિન વિભાગમાં ભારે આગ અને ધુમાડો ફેલાઈ ગયો હતો. બચાવ કામગીરી દરમિયાન અલ્તાફને બહાર કાઢવાના પ્રયાસો થયા હતા, પરંતુ ગંભીર દાઝા અને ઈજાઓને કારણે તેમનું ઘટનાસ્થળે જ મોત નીપજ્યું હતું.
અલ્તાફના નિધનની ખબર સલાયામાં પહોંચતાં સમગ્ર શહેરમાં શોકની લાગણી વ્યાપી ગઈ હતી. દરિયાઈ વ્યવસાય સાથે જોડાયેલા પરિવારોમાં ભારે ચિંતા અને દુઃખનો માહોલ જોવા મળ્યો હતો.
17 ખલાસીઓએ મોતને આંખે જોયું
ડ્રોન હુમલા બાદ જહાજ ધીમે ધીમે ડૂબવા લાગ્યું હતું. જહાજમાં હાજર અન્ય ખલાસીઓ અને ટંડેલે જીવ બચાવવા માટે તાત્કાલિક પ્રયાસો શરૂ કર્યા હતાં. ભારે ધુમાડા, આગ અને દરિયાની વચ્ચે ગભરાટનો માહોલ સર્જાયો હતો.
ખલાસીઓએ લાઈફ જેકેટ પહેરીને બહાર નીકળવાનો પ્રયાસ કર્યો હતો. ઘણા ખલાસીઓને કાચના ટુકડા, આગ અને વિસ્ફોટના કારણે ઈજાઓ પહોંચી હતી. કેટલાક ખલાસીઓ દાઝી ગયા હતાં, જ્યારે એક ખલાસીના ચહેરા પર કેબિનનો કાચ તૂટી પડતાં ગંભીર ઈજા પહોંચી હતી.
જોકે સદનસીબે નજીકથી પસાર થઈ રહેલા એક અન્ય વેપારી જહાજે મદદ માટે સંકેતો મળતાં તાત્કાલિક બચાવ કામગીરી હાથ ધરી હતી. તમામ 17 ખલાસીઓને સુરક્ષિત રીતે બહાર કાઢવામાં આવ્યા હતા અને તેમને દુબઈ તરફ ખસેડવામાં આવ્યા હતા.
દુબઈ પોર્ટ પર પહોંચ્યા બચાવાયેલા ખલાસીઓ
બચાવાયેલા ખલાસીઓને 8 મેના રોજ દુબઈ પોર્ટ પર લાવવામાં આવ્યા હતાં. જ્યાં તેમની પ્રાથમિક સારવાર કરવામાં આવી હતી. કેટલાક ખલાસીઓ હજુ પણ માનસિક આઘાતમાં હોવાનું જાણવા મળ્યું છે. દરિયાની વચ્ચે થયેલા હુમલા અને મોતના દ્રશ્યોને કારણે ઘણા ખલાસીઓ ડરી ગયેલા જોવા મળ્યા હતા.
સૂત્રો અનુસાર ભારતીય દૂતાવાસ અને સંબંધિત એજન્સીઓ પણ આ મામલે સક્રિય બની છે અને તમામ ખલાસીઓને સુરક્ષિત રીતે ભારત પરત લાવવા માટે કાર્યવાહી હાથ ધરાઈ રહી છે.
સલાયામાં ગમગીનીનો માહોલ
સલાયા શહેરમાં આ ઘટનાની જાણ થતાં જ લોકો મૃતક અલ્તાફ તાલબ કેરના ઘરે ઉમટી પડ્યા હતાં. પરિવાર પર આભ તૂટી પડ્યું હોય તેવી સ્થિતિ સર્જાઈ હતી. અલ્તાફ સામાન્ય આર્થિક સ્થિતિ ધરાવતા પરિવારનો આધારસ્તંભ હતા.
મૃતક અલ્તાફના પરિવારમાં પત્ની, એક પુત્ર અને એક પુત્રી છે. તેમનો પુત્ર તાજેતરમાં જ એસએસસી બોર્ડની પરીક્ષા સારા ગુણ સાથે પાસ થયો હોવાનું જાણવા મળ્યું છે. પિતાના મોતની ખબર મળતાં પરિવારજનો રડી પડ્યા હતાં.
સ્થાનિક લોકોએ જણાવ્યું હતું કે અલ્તાફ ખૂબ મહેનતુ અને શાંત સ્વભાવના વ્યક્તિ હતાં. પરિવારનું ભરણપોષણ કરવા માટે તેઓ દરિયામાં લાંબી મુસાફરીઓ કરતા હતાં.
ISVAએ સરકાર સમક્ષ કરી માંગણીઓ
આ સમગ્ર ઘટનાને લઈને ઇન્ડિયન સેલિંગ વેસલ્સ એસોસિયેશન (ISVA) પણ સક્રિય બન્યું છે. એસોસિયેશનના જનરલ સેક્રેટરી આદમભાઈએ સરકાર અને સંબંધિત તંત્રને સમગ્ર ઘટનાની જાણ કરી છે.
તેમણે મૃતકના પાર્થિવ દેહને ભારત લાવવા, ડેથ સર્ટિફિકેટ સહિતની કાનૂની કાર્યવાહી ઝડપથી પૂર્ણ કરવા અને બચાવાયેલા ખલાસીઓને સુરક્ષિત રીતે વતન પરત લાવવા માટે માંગ કરી છે.
તેમણે જણાવ્યું હતું કે મધ્ય પૂર્વ વિસ્તારમાં વધતા સૈન્ય તણાવને કારણે ભારતીય ખલાસીઓ અને વેપારી જહાજો માટે જોખમ વધી રહ્યું છે. આવા સમયે ભારત સરકારે ખાસ સુરક્ષા અને માર્ગદર્શન આપવું જરૂરી બની ગયું છે.
હોર્મુઝ સમુદ્ર માર્ગ કેમ મહત્વનો?
સ્ટ્રેટ ઓફ હોર્મુઝ વિશ્વનો સૌથી મહત્વપૂર્ણ સમુદ્રી વેપાર માર્ગ માનવામાં આવે છે. મધ્ય પૂર્વના તેલ ઉત્પાદક દેશોમાંથી વિશ્વભરમાં જતાં મોટા ભાગના તેલ ટેન્કરો આ માર્ગ પરથી પસાર થાય છે.
દરરોજ લાખો બેરલ ક્રૂડ ઓઇલ અને વેપારી સામાન આ માર્ગ મારફતે દુનિયાના વિવિધ દેશોમાં પહોંચે છે. જેના કારણે આ વિસ્તાર હંમેશા આંતરરાષ્ટ્રીય રાજકીય અને સૈન્ય દ્રષ્ટિએ અત્યંત સંવેદનશીલ રહ્યો છે.
ઇરાન અને અમેરિકા વચ્ચે વર્ષોથી તણાવ ચાલતો આવ્યો છે. છેલ્લા કેટલાક સમયથી બંને દેશો વચ્ચે સમુદ્રમાં ડ્રોન દેખરેખ, નૌકાદળોની તૈનાતી અને સૈન્ય કવાયતોમાં વધારો થયો છે. જેના કારણે વેપારી જહાજો માટે જોખમ વધી રહ્યું છે.
દરિયાઈ વ્યવસાય સાથે જોડાયેલા ગુજરાતના પરિવારોમાં ચિંતા
સલાયા, ઓખા, જામનગર, પોરબંદર અને કચ્છ વિસ્તારના હજારો લોકો વર્ષોથી દરિયાઈ વ્યવસાય સાથે જોડાયેલા છે. મધ્ય પૂર્વ, આફ્રિકા અને અન્ય દેશોમાં જતાં વેપારી જહાજોમાં ગુજરાતના મોટી સંખ્યામાં ખલાસીઓ કામ કરે છે.
હોર્મુઝ જેવી સંવેદનશીલ જગ્યાએ બનેલી આ ઘટનાએ ગુજરાતના ખલાસી પરિવારોમાં ભારે ચિંતા ઊભી કરી છે. ઘણા પરિવારો પોતાના સ્વજનો સાથે સતત સંપર્કમાં રહેવાનો પ્રયાસ કરી રહ્યા છે.
સ્થાનિક વેપારીઓ અને ખલાસી સંગઠનોનું કહેવું છે કે આંતરરાષ્ટ્રીય તણાવના સમયમાં વેપારી જહાજોને વધુ સુરક્ષા આપવામાં આવે અને ભારતીય ખલાસીઓ માટે વિશેષ સુરક્ષા વ્યવસ્થા ગોઠવવામાં આવે.
યુદ્ધ જેવી પરિસ્થિતિમાં સામાન્ય લોકોનો ભોગ
આ સમગ્ર ઘટના એ વાતને ફરી સાબિત કરે છે કે આંતરરાષ્ટ્રીય રાજકીય અને સૈન્ય સંઘર્ષમાં સામાન્ય નાગરિકો અને કામદારો સૌથી મોટો ભોગ બને છે. વેપાર માટે દરિયામાં નીકળેલા ખલાસીઓ અચાનક યુદ્ધ જેવી સ્થિતિમાં ફસાઈ જાય છે.
અલ્તાફ તાલબ કેર જેવા યુવાનો પરિવારનું ભરણપોષણ કરવા માટે હજારો કિલોમીટર દૂર દરિયામાં કામ કરવા જાય છે, પરંતુ રાજકીય તણાવ અને યુદ્ધના કારણે તેઓ પોતાના જીવ ગુમાવે છે.
સરકાર પાસેથી સહાયની માંગ
સ્થાનિક લોકો અને ખલાસી સંગઠનો દ્વારા મૃતકના પરિવારને વળતર, સરકારી સહાય અને બાળકોના ભવિષ્ય માટે વિશેષ સહાય પેકેજની માંગ કરવામાં આવી છે.
લોકોએ કહ્યું હતું કે અલ્તાફના પરિવારને તાત્કાલિક આર્થિક મદદ અને બાળકોના શિક્ષણ માટે સહાય આપવામાં આવે. ઉપરાંત બચાવાયેલા ખલાસીઓને માનસિક અને શારીરિક સારવાર પણ ઉપલબ્ધ કરાવવી જોઈએ.
સલાયા માટે કાળો દિવસ
સલાયા શહેર માટે આ ઘટના કાળા દિવસ સમાન બની છે. દરિયાઈ વેપાર માટે જાણીતા આ શહેરે અનેક ખલાસીઓને ગુમાવ્યા છે, પરંતુ હોર્મુઝમાં બનેલી આ ઘટના લોકોના દિલને ઝંઝોળી ગઈ છે.
દરિયામાં કમાણી કરવા ગયેલા યુવાનો ક્યારેક પાછા ફરશે કે નહીં – તેવો ભય હવે પરિવારોમાં જોવા મળી રહ્યો છે. અલ્તાફ તાલબ કેરનું મોત માત્ર એક વ્યક્તિનું મોત નથી, પરંતુ તે સમગ્ર ખલાસી સમાજ માટે ચેતવણીરૂપ ઘટના બની છે.
આ ઘટનાએ ફરી એકવાર આંતરરાષ્ટ્રીય તણાવ વચ્ચે વેપારી જહાજોની સુરક્ષા અને ખલાસીઓના જીવનની સુરક્ષાનો પ્રશ્ન ગંભીર રીતે ઉભો કર્યો છે.
