UAE સહિત 5 દેશોની મુલાકાતથી ઊર્જા, વેપાર અને રાજદ્વારી સંબંધોને મળશે નવી દિશા
ભારતના પ્રધાનમંત્રી Narendra Modi આજથી 6 દિવસના અત્યંત મહત્વપૂર્ણ વિદેશ પ્રવાસે રવાના થયા છે. આ પ્રવાસ દરમિયાન તેઓ કુલ પાંચ દેશોની મુલાકાત લેશે, જેમાં United Arab Emirates, Netherlands, Sweden, Norway અને Italyનો સમાવેશ થાય છે. વૈશ્વિક રાજકીય અને આર્થિક પરિસ્થિતિઓ વચ્ચે યોજાઈ રહેલો આ પ્રવાસ ભારત માટે વ્યૂહાત્મક રીતે અત્યંત મહત્વપૂર્ણ માનવામાં આવી રહ્યો છે. ખાસ કરીને ઊર્જા સંકટ, વધતા ક્રૂડ ઓઇલના ભાવ અને વૈશ્વિક વેપારના બદલાતા સમીકરણો વચ્ચે પીએમ મોદીની આ મુલાકાતો પર સમગ્ર વિશ્વની નજર ટકેલી છે.
પ્રધાનમંત્રી મોદીના પ્રવાસની શરૂઆત UAEથી થશે, જેને આ સમગ્ર પ્રવાસનો સૌથી મહત્વપૂર્ણ અને વ્યૂહાત્મક તબક્કો માનવામાં આવી રહ્યો છે. હાલ વિશ્વભરમાં ઊર્જા સુરક્ષા સૌથી મોટો મુદ્દો બની ગયો છે. મધ્યપૂર્વમાં વધતા તણાવ અને આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં ક્રૂડ ઓઇલના ભાવમાં ઉછાળા વચ્ચે ભારત માટે વિશ્વસનીય ઊર્જા ભાગીદારો સાથેના સંબંધો વધુ મજબૂત બનાવવાની જરૂરિયાત ઉભી થઈ છે. UAE ભારત માટે માત્ર મિત્ર દેશ જ નહીં પરંતુ ઊર્જા સુરક્ષાનો એક મજબૂત આધારસ્તંભ પણ છે.
આંકડાઓ મુજબ UAE ભારતની કુલ ક્રૂડ ઓઇલ જરૂરિયાતનો અંદાજે 11 ટકા હિસ્સો પૂરો પાડે છે, જ્યારે LPG પુરવઠામાં તેનો ફાળો આશરે 40 ટકા સુધી પહોંચે છે. એટલે કે ભારતના કરોડો ઘરોમાં ઉપયોગમાં લેવાતો રસોઈ ગેસ મોટા પ્રમાણમાં UAEમાંથી આવે છે. આવી સ્થિતિમાં પ્રધાનમંત્રી મોદી અને UAEના રાષ્ટ્રપતિ વચ્ચે થનારી બેઠકને અત્યંત મહત્વપૂર્ણ માનવામાં આવી રહી છે. સૂત્રોના જણાવ્યા અનુસાર આ બેઠક દરમિયાન LPG સપ્લાય, પેટ્રોલિયમ સ્ટોરેજ, ઊર્જા સુરક્ષા અને લાંબા ગાળાના તેલ પુરવઠા સંબંધિત મહત્વપૂર્ણ કરારો થઈ શકે છે.
વિશેષજ્ઞોનું માનવું છે કે જો ભારત અને UAE વચ્ચે ઊર્જા સહકારને લઈને નવા કરારો થશે તો તેનો સીધો ફાયદો ભારતીય અર્થવ્યવસ્થાને થઈ શકે છે. હાલમાં વૈશ્વિક સ્તરે ચાલી રહેલા ઈંધણ સંકટ વચ્ચે ભારત સ્થિર અને લાંબા ગાળાની ઊર્જા વ્યવસ્થા ઊભી કરવા માંગે છે. UAE સાથેના સંબંધો મજબૂત બનવાથી ભારતને ઇંધણ પુરવઠાની અનિશ્ચિતતા સામે રાહત મળી શકે છે.
પ્રધાનમંત્રી મોદી UAE બાદ નેધરલેન્ડની મુલાકાત લેશે. નેધરલેન્ડ યુરોપમાં કૃષિ ટેક્નોલોજી, પાણી વ્યવસ્થાપન અને લોજિસ્ટિક્સ ક્ષેત્રમાં વિશ્વના અગ્રણી દેશોમાં ગણાય છે. ભારત અને નેધરલેન્ડ વચ્ચે છેલ્લા કેટલાક વર્ષોમાં વેપાર અને રોકાણના સંબંધો ઝડપથી મજબૂત બન્યા છે. પીએમ મોદી આ મુલાકાત દરમિયાન ડચ નેતૃત્વ સાથે કૃષિ આધુનિકીકરણ, ગ્રીન એનર્જી અને ટેક્નોલોજી ટ્રાન્સફર જેવા મુદ્દાઓ પર ચર્ચા કરે તેવી શક્યતા છે.
ભારત માટે ખાસ કરીને પાણી વ્યવસ્થાપન ક્ષેત્રમાં નેધરલેન્ડનો અનુભવ ખૂબ મહત્વનો માનવામાં આવે છે. ગુજરાત સહિત ભારતના અનેક રાજ્યોમાં પાણી સંકટ અને પૂર જેવી સમસ્યાઓ વચ્ચે ડચ ટેક્નોલોજી અને નિષ્ણાતી ઉપયોગી સાબિત થઈ શકે છે. સાથે જ વેપાર અને સ્ટાર્ટઅપ ક્ષેત્રમાં બંને દેશો વચ્ચે સહયોગ વધારવા અંગે પણ ચર્ચા થવાની સંભાવના વ્યક્ત કરવામાં આવી રહી છે.
તે બાદ પ્રધાનમંત્રી મોદી સ્વીડનની મુલાકાત લેશે. Sweden વિશ્વભરમાં નવીનતા, ગ્રીન ટેક્નોલોજી અને ટકાઉ વિકાસ માટે જાણીતો દેશ છે. ભારત હાલમાં ‘ગ્રીન એનર્જી’ અને ‘મેક ઇન ઈન્ડિયા’ જેવા અભિયાનોને પ્રોત્સાહન આપી રહ્યું છે. આવી સ્થિતિમાં સ્વીડન સાથે ક્લીન એનર્જી, ઇલેક્ટ્રિક વાહન, ડિજિટલ ટેક્નોલોજી અને ડિફેન્સ મેન્યુફેક્ચરિંગ જેવા ક્ષેત્રોમાં સહકાર વધે તેવી અપેક્ષા છે.
સ્વીડન બાદ પીએમ મોદી નોર્વેની મુલાકાત લેશે. Norway ઊર્જા, દરિયાઈ અર્થતંત્ર અને પર્યાવરણ સંરક્ષણ ક્ષેત્રે મહત્વપૂર્ણ દેશ તરીકે ઓળખાય છે. ભારત અને નોર્વે વચ્ચે બ્લૂ ઇકોનોમી, સમુદ્રી સુરક્ષા અને રિન્યુએબલ એનર્જી ક્ષેત્રમાં સહયોગ વધારવા માટે ચર્ચાઓ થવાની સંભાવના છે. ખાસ કરીને દરિયાઈ વેપાર અને ગ્રીન શિપિંગ ટેક્નોલોજી ક્ષેત્રે બંને દેશો વચ્ચે નવા અવસર ઉભા થઈ શકે છે.
પ્રવાસના અંતિમ તબક્કામાં પ્રધાનમંત્રી મોદી ઈટલીની મુલાકાત લેશે. Italy યુરોપના મહત્વપૂર્ણ ઔદ્યોગિક અને વેપારી દેશોમાંનો એક છે. ભારત અને ઈટલી વચ્ચે મેન્યુફેક્ચરિંગ, ફૂડ પ્રોસેસિંગ, ઓટોમોબાઇલ, ફેશન અને ડિફેન્સ ક્ષેત્રે સહયોગ વધારવા અંગે ચર્ચા થવાની શક્યતા છે. છેલ્લા કેટલાક વર્ષોમાં ભારત અને ઈટલી વચ્ચેના રાજદ્વારી સંબંધોમાં સુધારો જોવા મળ્યો છે અને હવે બંને દેશો વેપાર અને રોકાણના નવા દ્વાર ખોલવા માંગે છે.
આ સમગ્ર પ્રવાસ દરમિયાન પ્રધાનમંત્રી મોદી વિવિધ દેશોના રાષ્ટ્રપ્રમુખો, વડાપ્રધાનો અને ઉદ્યોગ જગતના પ્રતિનિધિઓ સાથે પણ મુલાકાત કરશે. વૈશ્વિક આર્થિક મંદી, ઊર્જા સંકટ અને ભૂરાજકીય તણાવ વચ્ચે ભારત પોતાને વિશ્વના વિશ્વસનીય અને સ્થિર ભાગીદાર તરીકે રજૂ કરવાની કોશિશ કરી રહ્યું છે.
વિદેશ નીતિના નિષ્ણાતોનું માનવું છે કે આ પ્રવાસ ભારતની ‘મલ્ટી-અલાઇનમેન્ટ’ નીતિને વધુ મજબૂત બનાવશે. ભારત હાલ એક તરફ પશ્ચિમ દેશો સાથે સંબંધો મજબૂત કરી રહ્યું છે, તો બીજી તરફ મધ્યપૂર્વ અને એશિયાઈ દેશો સાથે પણ વ્યૂહાત્મક ભાગીદારી વધારી રહ્યું છે. પીએમ મોદીની આ મુલાકાતો ભારતના વૈશ્વિક પ્રભાવને વધુ મજબૂત બનાવવાના પ્રયાસનો મહત્વપૂર્ણ ભાગ માનવામાં આવી રહી છે.
આ પ્રવાસ દરમિયાન વેપાર, રોકાણ, ટેક્નોલોજી, ઊર્જા સુરક્ષા, ડિફેન્સ સહકાર અને ગ્રીન એનર્જી જેવા મુદ્દાઓ મુખ્ય કેન્દ્રમાં રહેશે. ખાસ કરીને હાલ ચાલી રહેલા વૈશ્વિક ઇંધણ સંકટ વચ્ચે UAE સાથેના કરારોને સૌથી વધુ મહત્વ આપવામાં આવી રહ્યું છે. જો ભારતને લાંબા ગાળાની LPG અને ક્રૂડ ઓઇલ સપ્લાય અંગે મજબૂત ખાતરી મળશે તો તે દેશની ઊર્જા સુરક્ષા માટે મોટું પગલું સાબિત થઈ શકે છે.
દેશની અંદર પણ આ પ્રવાસને લઈને ભારે રસ જોવા મળી રહ્યો છે. કારણ કે છેલ્લા કેટલાક સમયથી પેટ્રોલ-ડીઝલ અને ગેસના વધતા ભાવને કારણે સામાન્ય નાગરિકો પર આર્થિક બોજ વધ્યો છે. આવી સ્થિતિમાં લોકોની અપેક્ષા છે કે પ્રધાનમંત્રી મોદીની આ મુલાકાતો દ્વારા ભારતને ઊર્જા ક્ષેત્રે સ્થિરતા અને આર્થિક રાહત મળી શકે.
વિશ્વ રાજકારણમાં ઝડપથી બદલાતા સમીકરણો વચ્ચે પ્રધાનમંત્રી મોદીની આ 6 દિવસીય વિદેશ યાત્રા માત્ર રાજદ્વારી મુલાકાત નહીં પરંતુ ભારતના આર્થિક, વ્યૂહાત્મક અને ઊર્જા ભવિષ્યને નવી દિશા આપનાર મહત્વપૂર્ણ પહેલ તરીકે જોવામાં આવી રહી છે.
5
