ભારતના વડાપ્રધાન Narendra Modi હાલમાં પાંચ દેશોના મહત્વપૂર્ણ વિદેશ પ્રવાસે છે અને આ પ્રવાસ દરમિયાન તેમણે The Hague ખાતે ભારતીય સમુદાયને સંબોધન કરીને વૈશ્વિક રાજનીતિ, ભારતની વધતી ભૂમિકા અને વિશ્વ સમક્ષ ઉભા પડકારો અંગે મહત્વપૂર્ણ સંદેશ આપ્યો હતો. “સિટી ઓફ પીસ” તરીકે વિશ્વભરમાં ઓળખાતા હેગ શહેરમાં યોજાયેલા આ ભવ્ય કાર્યક્રમમાં મોટી સંખ્યામાં ભારતીય મૂળના લોકો ઉપસ્થિત રહ્યા હતા. કાર્યક્રમ દરમિયાન ભારતીય સમુદાયનો ઉમળકાભર્યો પ્રેમ અને ઉત્સાહ જોઈને વડાપ્રધાન ભાવુક બની ગયા હતા અને તેમણે કહ્યું હતું કે થોડા સમય માટે તેઓ એ ભૂલી ગયા હતા કે તેઓ વિદેશમાં છે. તેમને એવું લાગી રહ્યું હતું જાણે ભારતના કોઈ ઉત્સવમાં હાજર હોય. પીએમ મોદીના આ સંબોધને માત્ર ભારતીય સમુદાયમાં જ નહીં પરંતુ આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે પણ વિશેષ ચર્ચા જગાવી છે, કારણ કે તેમણે વૈશ્વિક સંકટો, સપ્લાય ચેઈન, શાંતિ, વિકાસ અને ભારત-નેધરલેન્ડ્સ ભાગીદારી અંગે મહત્વપૂર્ણ વિચારો વ્યક્ત કર્યા હતા.
નેધરલેન્ડ્સનું હેગ શહેર આંતરરાષ્ટ્રીય ન્યાય, શાંતિ અને રાજદ્વારી પ્રવૃત્તિઓ માટે વિશ્વવિખ્યાત છે. અહીં અનેક આંતરરાષ્ટ્રીય સંસ્થાઓ કાર્યરત છે અને વિશ્વભરના કૂટ નિર્ણયો માટે આ શહેરને મહત્વપૂર્ણ કેન્દ્ર માનવામાં આવે છે. આવા શહેરમાં ભારતીય સમુદાયના કાર્યક્રમમાં વડાપ્રધાન મોદીએ આપેલું ભાષણ વૈશ્વિક સંદેશ સમાન માનવામાં આવી રહ્યું છે. કાર્યક્રમ દરમિયાન ભારતીય તિરંગા, સાંસ્કૃતિક રજૂઆતો અને દેશભક્તિના સૂત્રોથી સમગ્ર માહોલ ભારતીય રંગમાં રંગાઈ ગયો હતો. મોટી સંખ્યામાં લોકો “ભારત માતા કી જય” અને “વંદે માતરમ”ના નારા લગાવતા જોવા મળ્યા હતા.
પીએમ મોદીએ પોતાના સંબોધનની શરૂઆત ભારતીય સમુદાયનો આભાર વ્યક્ત કરીને કરી હતી. તેમણે કહ્યું કે દુનિયાના કોઈપણ ખૂણે ભારતીયો જાય, ત્યાં ભારતની સંસ્કૃતિ, સંસ્કાર અને માનવતાનો પ્રકાશ સાથે લઈ જાય છે. તેમણે જણાવ્યું કે સમય બદલાયો છે, દુનિયા બદલાઈ રહી છે, ટેક્નોલોજી અને જીવનશૈલીમાં પણ પરિવર્તન આવ્યું છે, પરંતુ ભારતીયોના દિલમાં રહેલા સંસ્કાર અને માતૃભૂમિ પ્રત્યેનો પ્રેમ ક્યારેય બદલાતો નથી. વડાપ્રધાને કહ્યું કે વિદેશમાં વસતા ભારતીયો માત્ર ભારતના પ્રતિનિધિ નથી પરંતુ ભારતની સંસ્કૃતિ અને મૂલ્યોના જીવંત દૂત છે.
પીએમ મોદીએ પોતાના ભાષણ દરમિયાન વર્તમાન વૈશ્વિક પરિસ્થિતિ અંગે ગંભીર ચિંતા વ્યક્ત કરી હતી. તેમણે કહ્યું કે દુનિયા હાલમાં અનિશ્ચિતતા અને અનેક પડકારોના યુગમાંથી પસાર થઈ રહી છે. કોરોના મહામારી, યુદ્ધો, આર્થિક અસમાનતા, પર્યાવરણ સંકટ, સપ્લાય ચેઈનની મુશ્કેલીઓ અને વધતી વૈશ્વિક અસુરક્ષા જેવા મુદ્દાઓ સમગ્ર વિશ્વ માટે પડકારરૂપ બની રહ્યા છે. તેમણે ચેતવણી આપતા કહ્યું કે જો દુનિયા સમયસર યોગ્ય દિશામાં પગલાં નહીં ભરે તો વર્તમાન દાયકાને “આપત્તિઓના દાયકામાં” બદલાતા અટકાવવું મુશ્કેલ બની જશે.
વડાપ્રધાને જણાવ્યું કે આજનો સમય માત્ર એક દેશના વિકાસનો નહીં પરંતુ સમગ્ર વિશ્વના સહઅસ્તિત્વ અને સહકારનો સમય છે. કોઈપણ દેશ હવે એકલો રહીને વૈશ્વિક પડકારોનો સામનો કરી શકતો નથી. કોરોના મહામારી દરમિયાન દુનિયાએ જોયું કે કેવી રીતે સપ્લાય ચેઈન તૂટી પડી, આરોગ્ય સેવાઓ પર ભાર વધ્યો અને અર્થતંત્રો ડગમગી ગયા. આવી સ્થિતિમાં વિશ્વને વધુ મજબૂત, વિશ્વસનીય અને “ફ્યુચર રેડી” સપ્લાય ચેઈનની જરૂર છે.
આ મુદ્દે ભારત અને નેધરલેન્ડ્સ વચ્ચેની ભાગીદારીને પણ પીએમ મોદીએ મહત્વપૂર્ણ ગણાવી હતી. તેમણે કહ્યું કે બંને દેશો મળીને ભવિષ્ય માટે સુરક્ષિત, પારદર્શક અને વિશ્વસનીય સપ્લાય ચેઈન વિકસાવવા માટે કાર્ય કરી રહ્યા છે. વૈશ્વિક વેપાર અને અર્થતંત્રમાં સપ્લાય ચેઈન અત્યંત મહત્વપૂર્ણ ભૂમિકા ભજવે છે. કોરોના અને આંતરરાષ્ટ્રીય સંઘર્ષોએ દુનિયાને સમજાવ્યું છે કે સપ્લાય ચેઈનનું વિવિધીકરણ અને વિશ્વસનીયતા કેટલી જરૂરી છે. ભારત અને નેધરલેન્ડ્સ હવે આ દિશામાં વ્યૂહાત્મક સહયોગ વધારી રહ્યા છે.
નેધરલેન્ડ્સ વિશ્વના અગ્રણી વેપારી અને ટેક્નોલોજીકલ દેશોમાંનું એક છે જ્યારે ભારત ઝડપથી વિકસતું વૈશ્વિક આર્થિક શક્તિ કેન્દ્ર બની રહ્યું છે. બંને દેશો વચ્ચે કૃષિ, પાણી વ્યવસ્થાપન, બંદર વિકાસ, ટેક્નોલોજી, નવીનીકરણીય ઊર્જા અને વેપાર જેવા ક્ષેત્રોમાં પહેલેથી જ મજબૂત સહકાર છે. હવે સપ્લાય ચેઈન અને ભવિષ્યલક્ષી ઉદ્યોગોમાં પણ બંને દેશો ભાગીદારી મજબૂત બનાવી રહ્યા છે.
પીએમ મોદીએ ભારતીય સમુદાયની પ્રશંસા કરતા જણાવ્યું કે વિશ્વમાં જ્યાં જ્યાં ભારતીયો રહે છે ત્યાં તેઓ પોતાના પરિશ્રમ, ઈમાનદારી અને પ્રતિભા દ્વારા નવી ઓળખ ઉભી કરે છે. તેમણે કહ્યું કે નેધરલેન્ડ્સમાં ભારતીય સમુદાયે પણ શિક્ષણ, વિજ્ઞાન, ટેક્નોલોજી, બિઝનેસ અને આરોગ્ય જેવા ક્ષેત્રોમાં મહત્વપૂર્ણ યોગદાન આપ્યું છે. ભારતીય સમુદાય માત્ર આર્થિક રીતે સફળ નથી પરંતુ બંને દેશો વચ્ચે સાંસ્કૃતિક અને માનવીય સંબંધોને મજબૂત બનાવવામાં પણ મહત્વપૂર્ણ ભૂમિકા ભજવી રહ્યો છે.
કાર્યક્રમ દરમિયાન પીએમ મોદીએ “વસુધૈવ કુટુંબકમ્”ના ભારતીય સિદ્ધાંતનો પણ ઉલ્લેખ કર્યો હતો. તેમણે જણાવ્યું કે ભારત હંમેશાં વિશ્વને પરિવાર માને છે અને શાંતિ, સહકાર અને માનવતાના માર્ગ પર ચાલવાનું સંદેશ આપે છે. આજના સંઘર્ષ અને અસ્થિરતાભર્યા સમયમાં દુનિયાને ભારતની આ વિચારધારાની વધુ જરૂર છે.
વડાપ્રધાને જણાવ્યું કે ભારત આજે માત્ર પોતાના વિકાસ માટે નહીં પરંતુ સમગ્ર વિશ્વના કલ્યાણ માટે કાર્ય કરી રહ્યું છે. કોરોના મહામારી દરમિયાન ભારતે અનેક દેશોને વેક્સિન અને દવાઓ પૂરી પાડી હતી. “વન અર્થ, વન ફેમિલી, વન ફ્યુચર”ના વિચાર સાથે ભારતે G20 અધ્યક્ષપદ દરમિયાન પણ વૈશ્વિક સહકાર પર ભાર મૂક્યો હતો. તેમણે કહ્યું કે ભારત વિશ્વને વિવાદ નહીં પરંતુ વિકાસનો માર્ગ બતાવવા માંગે છે.
હેગમાં યોજાયેલા કાર્યક્રમમાં ભારતીય સમુદાયમાં ભારે ઉત્સાહ જોવા મળ્યો હતો. અનેક લોકોએ પરંપરાગત ભારતીય વેશભૂષામાં ભાગ લીધો હતો. વિવિધ સાંસ્કૃતિક કાર્યક્રમો દ્વારા ભારતની વૈવિધ્યસભર સંસ્કૃતિનું પ્રદર્શન કરવામાં આવ્યું હતું. કેટલાક લોકો ગુજરાત, પંજાબ, તમિલનાડુ, ઉત્તર પ્રદેશ અને અન્ય રાજ્યોના પરંપરાગત નૃત્યો અને ગીતો દ્વારા ભારતીય એકતાનું પ્રતિક રજૂ કરતા જોવા મળ્યા હતા.
વિદેશમાં રહેતા ભારતીયો માટે આવા કાર્યક્રમો માત્ર રાજકીય કે કૂટ પ્રસંગ નથી પરંતુ માતૃભૂમિ સાથે લાગણીસભર જોડાણનો અવસર પણ હોય છે. પીએમ મોદીના ભાષણ દરમિયાન અનેક લોકો ભાવુક બનતા જોવા મળ્યા હતા. ઘણા લોકોએ જણાવ્યું હતું કે વડાપ્રધાનનું સંબોધન સાંભળીને તેમને ભારત સાથેનું જોડાણ વધુ મજબૂત અનુભવાયું.
આ પ્રવાસ દરમિયાન ભારત અને નેધરલેન્ડ્સ વચ્ચે અનેક વ્યૂહાત્મક ચર્ચાઓ પણ થઈ રહી છે. બંને દેશો વેપાર, પાણી સંચાલન, કૃષિ નવીનતા અને હાઈ-ટેક ઉદ્યોગોમાં સહયોગ વધારવા માટે પ્રયાસ કરી રહ્યા છે. ખાસ કરીને સસ્ટેનેબલ ડેવલપમેન્ટ અને ગ્રીન ટેક્નોલોજી ક્ષેત્રમાં બંને દેશોની ભાગીદારી ભવિષ્યમાં વધુ મજબૂત બની શકે છે.
વિશ્વ રાજનીતિના નિરીક્ષકોનું માનવું છે કે પીએમ મોદીના આ પ્રવાસનો હેતુ માત્ર દ્વિપક્ષીય સંબંધો મજબૂત બનાવવાનો નથી પરંતુ વૈશ્વિક મંચ પર ભારતની ભૂમિકા વધુ મજબૂત રીતે રજૂ કરવાનો પણ છે. ભારત હવે વિશ્વના મહત્વપૂર્ણ રાજકીય અને આર્થિક નિર્ણયોમાં સક્રિય ભૂમિકા ભજવી રહ્યું છે.
હેગમાં પીએમ મોદીએ આપેલું “આ દાયકાને આપત્તિના દાયકામાં બદલાવાથી બચાવવું પડશે” વાળું નિવેદન આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે વિશેષ મહત્વ ધરાવે છે. વિશ્વ હાલમાં અનેક સંકટો વચ્ચે ઘેરાયેલું છે. રશિયા-યુક્રેન યુદ્ધ, મધ્યપૂર્વમાં તણાવ, આબોહવા પરિવર્તન, આર્થિક મંદી અને સપ્લાય ચેઈનના પ્રશ્નોએ વૈશ્વિક સ્થિરતાને અસર કરી છે. આવી સ્થિતિમાં ભારતનો શાંતિ, સહયોગ અને માનવતાનો સંદેશ મહત્વપૂર્ણ માનવામાં આવી રહ્યો છે.
કાર્યક્રમના અંતે પીએમ મોદીએ ભારતીય સમુદાયને ભારત સાથે જોડાયેલા રહેવાની અપીલ કરી હતી. તેમણે કહ્યું કે ભારત ઝડપથી બદલાઈ રહ્યું છે અને વિકાસના નવા શિખરો સર કરી રહ્યું છે. ટેક્નોલોજી, ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર, સ્ટાર્ટઅપ, ડિજિટલ ઈકોનોમી અને ગ્રીન એનર્જી ક્ષેત્રમાં ભારત વિશ્વમાં નવી ઓળખ ઉભી કરી રહ્યું છે. તેમણે વિદેશમાં વસતા ભારતીયોને ભારતના વિકાસ યાત્રાના સહભાગી બનવા આમંત્રણ આપ્યું હતું.
હેગમાં યોજાયેલ આ કાર્યક્રમ માત્ર એક રાજકીય સંબોધન પૂરતો મર્યાદિત રહ્યો નથી પરંતુ તે ભારતની વૈશ્વિક દ્રષ્ટિ, ભારતીય સંસ્કૃતિની શક્તિ અને વિશ્વ માટે ભારતના શાંતિપૂર્ણ સંદેશનું પ્રતિબિંબ બની રહ્યો છે. વડાપ્રધાન મોદીના શબ્દોએ ફરી એકવાર સ્પષ્ટ કર્યું છે કે ભારત હવે વૈશ્વિક પડકારો સામે માત્ર એક દેશ તરીકે નહીં પરંતુ વિશ્વ કલ્યાણ માટે જવાબદાર શક્તિ તરીકે આગળ વધી રહ્યું છે.
