ગુજરાતનો મોરબી સિરામિક ઉદ્યોગ માત્ર રાજ્ય માટે જ નહીં પરંતુ સમગ્ર દેશ માટે એક ગૌરવ સમાન ઔદ્યોગિક ઓળખ ધરાવે છે. વિશ્વભરમાં મોરબીના ટાઇલ્સ, સિરામિક અને સેનિટરી ઉત્પાદનોની મોટી માંગ છે અને હજારો કરોડોના વેપાર સાથે લાખો લોકોને રોજગારી પૂરી પાડતો આ ઉદ્યોગ ગુજરાતની અર્થવ્યવસ્થાનો મહત્વપૂર્ણ આધારસ્તંભ માનવામાં આવે છે. પરંતુ છેલ્લા કેટલાક મહિનાઓથી વૈશ્વિક સ્તરે સર્જાયેલી ભૂ-રાજકીય કટોકટી, મધ્ય પૂર્વમાં ચાલી રહેલી યુદ્ધ જેવી પરિસ્થિતિ, કુદરતી ગેસના વધતા ભાવ અને ઊર્જા ક્ષેત્રમાં સર્જાયેલા પડકારોના કારણે મોરબીનો સિરામિક ઉદ્યોગ ગંભીર સંકટમાંથી પસાર થઈ રહ્યો હતો. આવી મુશ્કેલ પરિસ્થિતિ વચ્ચે ગુજરાત એનર્જી લિમિટેડ-GEL દ્વારા અપનાવવામાં આવેલી સફળ વ્યૂહરચના અને ઝડપી કાર્યક્ષમતાના પરિણામે આજે મોરબીના સિરામિક ઉદ્યોગમાં ફરીથી નવી આશા અને નવી ઉર્જાનો સંચાર થયો છે.
ઊર્જા મંત્રી શ્રી ઋષિકેશ પટેલે આ સમગ્ર બાબત અંગે મહત્વપૂર્ણ માહિતી આપતા જણાવ્યું હતું કે ગુજરાત એનર્જી લિમિટેડની વ્યૂહાત્મક કામગીરીના કારણે માત્ર દોઢ મહિનામાં મોરબી વિસ્તારમાં કાર્યરત સિરામિક એકમોની સંખ્યા ૮૩થી વધીને ૬૭૦ સુધી પહોંચી ગઈ છે. તેમણે જણાવ્યું હતું કે આ માત્ર આંકડાકીય વૃદ્ધિ નથી પરંતુ મોરબીના સમગ્ર ઔદ્યોગિક ઇકોસિસ્ટમ માટે જીવદાયી સાબિત થયેલી એક મહત્વપૂર્ણ સિદ્ધિ છે. ઉદ્યોગો ફરી શરૂ થતાં હજારો કામદારોને રોજગારી મળી રહી છે, વેપાર ગતિમાન બન્યો છે અને સમગ્ર વિસ્તારમાં આર્થિક પ્રવૃત્તિઓમાં ફરી વધારો જોવા મળી રહ્યો છે.
ગુજરાત એનર્જી લિમિટેડ, જે અગાઉ ગુજરાત ગેસ લિમિટેડ તરીકે ઓળખાતી હતી, તેણે મુખ્યમંત્રી શ્રી ભૂપેન્દ્ર પટેલના માર્ગદર્શન હેઠળ અતિ પ્રતિકૂળ વૈશ્વિક પરિસ્થિતિ વચ્ચે પણ રાજ્યના ઉદ્યોગોને સતત ઊર્જા પુરવઠો ઉપલબ્ધ કરાવવા માટે સક્રિય અને મજબૂત અભિગમ અપનાવ્યો હતો. મધ્ય પૂર્વમાં ઊભી થયેલી યુદ્ધ જેવી પરિસ્થિતિને કારણે આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં કુદરતી ગેસના ભાવમાં ભારે ઉછાળો આવ્યો હતો. આ સાથે જ ટ્રાન્સપોર્ટેશન ખર્ચમાં વધારો અને ઔદ્યોગિક પ્રોપેનના ઉપયોગ પર લાગેલા નિયંત્રણોના કારણે મોરબીના અનેક સિરામિક એકમો માટે ઉત્પાદન ચાલુ રાખવું મુશ્કેલ બની ગયું હતું.
માર્ચ ૨૦૨૬ના બીજા પખવાડિયામાં મોરબીના ઘણા ઉદ્યોગોએ વધતા ખર્ચ અને અનિશ્ચિત ઊર્જા પુરવઠાના કારણે પોતાની કામગીરી સ્વૈચ્છિક રીતે સ્થગિત કરવાની ફરજ પડી હતી. ઉદ્યોગપતિઓમાં ભય અને અનિશ્ચિતતાનું વાતાવરણ સર્જાયું હતું. હજારો કામદારોના રોજગાર પર અસર પડી રહી હતી અને સમગ્ર સિરામિક ક્લસ્ટર માટે આ ગંભીર સંકટનું સ્વરૂપ ધારણ કરી રહ્યું હતું. પરંતુ આવી સ્થિતિમાં ગુજરાત એનર્જી લિમિટેડે સમયસર હસ્તક્ષેપ કરીને પરિસ્થિતિને નિયંત્રણમાં લેવા મહત્વપૂર્ણ ભૂમિકા ભજવી હતી.
ઊર્જા મંત્રી શ્રી ઋષિકેશ પટેલે જણાવ્યું હતું કે GEL દ્વારા માત્ર ગેસ પુરવઠો જ નહીં પરંતુ ભાવ સ્થિરતા સુનિશ્ચિત કરવા માટે પણ મહત્વપૂર્ણ પગલાં લેવામાં આવ્યા હતા. ભારત સરકારના માર્ગદર્શન અનુસાર કંપનીએ મધ્ય પૂર્વ સિવાયના વૈકલ્પિક આંતરરાષ્ટ્રીય બજારોમાંથી કુદરતી ગેસની ખરીદી શરૂ કરી હતી જેથી મોરબી સહિત ગુજરાતના ઉદ્યોગોને અવિરત ગેસ પુરવઠો મળી રહે. આ વ્યૂહરચના ખૂબ જ સફળ સાબિત થઈ હતી અને ઉદ્યોગોમાં ફરી વિશ્વાસનો માહોલ ઉભો થયો હતો.
વર્ષોથી ગુજરાત એનર્જી લિમિટેડે મોરબી સિરામિક ક્લસ્ટરની જરૂરિયાતોને પહોંચી વળવા માટે વિશાળ અને મજબૂત PNG પાઇપલાઇન નેટવર્ક વિકસાવ્યું છે. હાલ આશરે ૮૬૫ ઔદ્યોગિક એકમો GELના PNG નેટવર્ક સાથે જોડાયેલા હોવાનું મંત્રીશ્રીએ જણાવ્યું હતું. આ નેટવર્કના કારણે ગેસ પુરવઠો ઝડપી અને સ્થિર રીતે ઉદ્યોગો સુધી પહોંચાડી શકાયો હતો.
ગત ૩૧ માર્ચ, ૨૦૨૬ના રોજ મોરબી વિસ્તારમાં માત્ર ૮૩ જેટલા સિરામિક એકમો કાર્યરત હતા, પરંતુ ગુજરાત એનર્જી લિમિટેડની કામગીરી અને વિશ્વાસપૂર્ણ પુરવઠા નીતિના પરિણામે ૧૭ મે, ૨૦૨૬ સુધીમાં ૬૭૦થી વધુ એકમો ફરી શરૂ થઈ ગયા છે. આ આંકડો દર્શાવે છે કે ઉદ્યોગપતિઓમાં ફરી વિશ્વાસ વધ્યો છે અને મોરબીનો સિરામિક ઉદ્યોગ ફરી ગતિ પકડી રહ્યો છે.
મોરબી સિરામિક ઉદ્યોગ માત્ર ગુજરાત માટે જ નહીં પરંતુ દેશના નિકાસ વેપાર માટે પણ અત્યંત મહત્વપૂર્ણ છે. વિશ્વના અનેક દેશોમાં મોરબીમાં બનેલી ટાઇલ્સ અને સિરામિક ઉત્પાદનોની મોટી માંગ છે. અહીંથી મોટા પ્રમાણમાં નિકાસ થાય છે અને વિદેશી ચલણની આવકમાં પણ આ ઉદ્યોગ મહત્વપૂર્ણ ફાળો આપે છે. તેથી આ ઉદ્યોગનું પુનરુત્થાન સમગ્ર રાજ્ય અને દેશની અર્થવ્યવસ્થા માટે સકારાત્મક સંકેત માનવામાં આવી રહ્યું છે.
ઔદ્યોગિક ઉત્પાદનને ટેકો આપવા ઉપરાંત GEL દ્વારા ઔદ્યોગિક કેન્ટીન અને કર્મચારી સુવિધાઓ માટે પણ PNG કનેક્શન પૂરા પાડવામાં આવી રહ્યા છે. ઉદ્યોગો સાથે સંકળાયેલા કર્મચારીઓ માટે કેન્ટીનમાં સુરક્ષિત અને સતત ગેસ પુરવઠો ઉપલબ્ધ થવાથી સમગ્ર ઔદ્યોગિક ઇકોસિસ્ટમ વધુ મજબૂત બની રહી છે.
ઊર્જા મંત્રીશ્રીએ વધુમાં જણાવ્યું હતું કે કટોકટીના સમયમાં કંપનીએ માત્ર ઔદ્યોગિક ક્ષેત્ર પર જ ધ્યાન કેન્દ્રિત કર્યું નહોતું પરંતુ ઘરેલુ અને કોમર્શિયલ વિભાગમાં પણ PNGના વ્યાપને વધારવા માટે મહત્વપૂર્ણ કામગીરી હાથ ધરી હતી. તા. ૧ માર્ચથી ૧૭ મે, ૨૦૨૬ દરમિયાન ગુજરાત એનર્જી લિમિટેડ દ્વારા આશરે ૪૦ હજાર ઘરેલુ D-PNG કનેક્શન આપવામાં આવ્યા હતા. તે ઉપરાંત આશરે ૧૩ હજાર પુનઃજોડાણો અને ૫૦૦ જેટલા કોમર્શિયલ કનેક્શન પણ પૂરા પાડવામાં આવ્યા હતા.
આ આંકડા દર્શાવે છે કે ગુજરાતમાં ઘરેલુ ગેસ ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચરનો વ્યાપ ઝડપથી વધી રહ્યો છે. રસોઈ માટે સુરક્ષિત, સરળ અને સતત ગેસ ઉપલબ્ધ થવાથી સામાન્ય નાગરિકોને મોટી રાહત મળી રહી છે. સિલિન્ડર આધારિત સિસ્ટમની તુલનામાં PNG વધુ અનુકૂળ અને વિશ્વસનીય માનવામાં આવે છે.
ગુજરાતની તમામ CGD કંપનીઓએ મળીને આ જ સમયગાળા દરમિયાન આશરે ૮૫ હજાર D-PNG કનેક્શન અને ૧,૧૦૦ જેટલા કોમર્શિયલ કનેક્શન પૂરા પાડ્યા હોવાનું પણ મંત્રીશ્રીએ જણાવ્યું હતું. આ આંકડા રાજ્યના ગેસ ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર વિકાસની ઝડપ અને વ્યાપને દર્શાવે છે.
ખાસ કરીને હોસ્પિટલ, હોસ્ટેલ, કોમ્યુનિટી કિચન, ઔદ્યોગિક કેન્ટીન, શાળાઓ અને કોલેજો જેવી આવશ્યક સેવાઓને પ્રાથમિકતા આપવામાં આવી હતી. કટોકટીના સમયમાં પણ આવા મહત્વપૂર્ણ ક્ષેત્રોને અવિરત ગેસ પુરવઠો ઉપલબ્ધ રહે તે માટે GEL દ્વારા વિશેષ આયોજન કરવામાં આવ્યું હતું. આ સમયગાળા દરમિયાન GEL દ્વારા આવશ્યક શ્રેણીના ગ્રાહકોને આશરે ૧૧૦ કનેક્શન આપવામાં આવ્યા હતા જ્યારે ગુજરાતની તમામ CGD કંપનીઓ દ્વારા મળીને ૨૨૫ જેટલા કનેક્શન પૂરા પાડવામાં આવ્યા હતા.
ઊર્જા ક્ષેત્રના નિષ્ણાતોનું કહેવું છે કે વૈશ્વિક સ્તરે ઊર્જા સંકટ વચ્ચે ગુજરાતે પોતાની ગેસ ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર ક્ષમતા અને વૈકલ્પિક સપ્લાય ચેઇન દ્વારા જે સ્થિરતા જાળવી રાખી છે તે સમગ્ર દેશ માટે એક મોડલ સમાન છે. ઘણા રાજ્યો હજુ ઊર્જા પુરવઠાની સમસ્યાઓનો સામનો કરી રહ્યા છે જ્યારે ગુજરાતે ઔદ્યોગિક અને ઘરેલુ બંને ક્ષેત્રોમાં સ્થિરતા જાળવી રાખવામાં સફળતા મેળવી છે.
મોરબી સિરામિક એસોસિએશન અને ઉદ્યોગપતિઓએ પણ ગુજરાત એનર્જી લિમિટેડની કામગીરીની પ્રશંસા કરી છે. ઘણા ઉદ્યોગકારોનું કહેવું છે કે જો સમયસર ગેસ પુરવઠો અને ભાવ સ્થિરતા અંગે વિશ્વાસ ન મળ્યો હોત તો અનેક એકમો લાંબા સમય માટે બંધ રહેવાની શક્યતા હતી. જેના કારણે રોજગાર અને ઉત્પાદન બંને પર ગંભીર અસર પડી શકી હોત.
હાલ મોરબીમાં ફરીથી ઉત્પાદન પ્રવૃત્તિઓ ગતિમાન બની રહી છે. કારખાનાઓમાં મશીનો ફરી શરૂ થયા છે, કામદારો કામે પરત ફરી રહ્યા છે અને વેપારીઓમાં પણ સકારાત્મક માહોલ જોવા મળી રહ્યો છે. બજારમાં ફરીથી ઓર્ડર અને નિકાસ પ્રવૃત્તિઓમાં વધારો નોંધાઈ રહ્યો છે.
મંત્રી શ્રી ઋષિકેશ પટેલે અંતે જણાવ્યું હતું કે વૈશ્વિક કટોકટીના કપરા સમયમાં ગુજરાત એનર્જી લિમિટેડે પોતાની ત્વરિત કાર્યક્ષમતા, મજબૂત આયોજન અને સહિયારા પ્રયાસો દ્વારા રાજ્યની ઔદ્યોગિક ઇકોસિસ્ટમને સુરક્ષિત રાખવામાં સફળતા મેળવી છે. તેમણે ભારપૂર્વક જણાવ્યું હતું કે ગુજરાતનું ગેસ ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર વૈશ્વિક ભૂ-રાજકીય સંકટ સામે સંપૂર્ણપણે અડીખમ સાબિત થયું છે.
ભવિષ્યમાં પણ ગુજરાત એનર્જી લિમિટેડ રાજ્યના ઉદ્યોગો અને નાગરિકોને અવિરત ઊર્જા પુરવઠો, ભાવ સ્થિરતા અને આધુનિક ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર પૂરા પાડવા માટે પ્રતિબદ્ધ રહેશે. મોરબીના સિરામિક ઉદ્યોગનું પુનરુત્થાન માત્ર એક ઔદ્યોગિક સફળતા નથી પરંતુ ગુજરાતની આયોજન ક્ષમતા, ઊર્જા વ્યવસ્થાપન અને ઉદ્યોગપ્રેમી નીતિઓનું જીવંત ઉદાહરણ બની રહ્યું છે.
