Bharuch અને Ankleshwar વિસ્તારમાં ATM સ્વેપિંગ દ્વારા લોકો સાથે ઠગાઈ કરતી એક શાતિર ટોળકીના ભેદનો પર્દાફાશ થયો છે. ભરૂચ લોકલ ક્રાઈમ બ્રાન્ચે લાંબા સમયથી ATM સ્વેપિંગ જેવા ગુનાઓમાં સંડોવાયેલા રીઢા આરોપી Tushar Anilbhai Kothari તુષાર અનીલભાઈ કોઠારીની ધરપકડ કરી સમગ્ર કૌભાંડનો ભેદ ઉકેલી નાખ્યો છે. પોલીસ તપાસમાં બહાર આવ્યું છે કે આરોપી ખાસ કરીને મોટી ઉંમરના અને ATM ચલાવવામાં અજાણ લોકોને નિશાન બનાવી તેમની સાથે છેતરપીંડી કરતો હતો.
આ સમગ્ર કેસે ફરી એકવાર રાજ્યમાં વધતા સાઇબર અને બેન્કિંગ સંબંધિત ગુનાઓ અંગે ગંભીર ચિંતા ઊભી કરી છે. સામાન્ય લોકો, ખાસ કરીને વૃદ્ધ નાગરિકો ATMનો ઉપયોગ કરતી વખતે કેટલી સરળતાથી ઠગોના નિશાન બની જાય છે તે હકીકત પણ આ કેસમાં સ્પષ્ટ બની છે.
મળતી માહિતી મુજબ ભરૂચ શહેરના શક્તિનાથ સર્કલ વિસ્તારમાં આવેલ State Bank of India SBI બેંકના ATM તેમજ અંકલેશ્વરના ચૌટા નાકા વિસ્તારમાં ATM સ્વેપિંગના બે અલગ અલગ ગુનાઓ નોંધાયા હતા. બંને બનાવોમાં ફરિયાદીઓના ATM કાર્ડ બદલી તેમના ખાતામાંથી રૂપિયા ઉપાડી લેવામાં આવ્યા હતા.
આ બનાવોની ગંભીરતા ધ્યાનમાં રાખીને ભરૂચ લોકલ ક્રાઈમ બ્રાન્ચે તપાસ શરૂ કરી હતી. તપાસ દરમિયાન પોલીસે ATM આસપાસના CCTV ફૂટેજ, શંકાસ્પદ લોકોની હિલચાલ અને અગાઉના ગુનાઓના રેકોર્ડના આધારે તપાસનો દોર આગળ વધાર્યો હતો.
તપાસ દરમિયાન એક મહત્વપૂર્ણ માહિતી સામે આવી હતી કે ATM સ્વેપિંગના અનેક જૂના કેસોમાં ઝડપાયેલ તુષાર કોઠારી ફરી ભરૂચ વિસ્તારમાં સક્રિય થયો છે. આ માહિતી મળતા જ LCB PSI A. V. Shiyaliya એ.વી. શિયાળિયાની ટીમે કાર્યવાહી હાથ ધરી હતી.
પોલીસ ટીમ પેટ્રોલિંગ દરમિયાન હતી ત્યારે ચોક્કસ બાતમી મળી હતી કે આરોપી ગોદી રોડ વિસ્તારમાં જોવા મળ્યો છે. માહિતીના આધારે પોલીસે ત્યાં વોચ ગોઠવી હતી અને શંકાસ્પદ હિલચાલ પર નજર રાખવામાં આવી હતી. અંતે પોલીસે તુષાર કોઠારીને ઝડપી પાડી તેની પૂછપરછ શરૂ કરી હતી.
પ્રારંભિક પૂછપરછમાં આરોપી ગોળમટોળ જવાબ આપતો રહ્યો હતો, પરંતુ ટેક્નિકલ પુરાવા અને CCTV ફૂટેજ સામે મુકાતા આખરે તે ભાંગી પડ્યો હતો. આરોપીએ કબૂલ્યું હતું કે તેણે ATM સ્વેપિંગ દ્વારા અનેક લોકોને નિશાન બનાવી રૂપિયા ઉપાડ્યા હતા.
પોલીસ તપાસમાં બહાર આવ્યું કે આરોપી ખાસ કરીને મોટી ઉંમરના લોકો પર નજર રાખતો હતો. ATM મશીનનો ઉપયોગ કરવામાં મુશ્કેલી અનુભવતા વૃદ્ધ લોકો પાસે જઈ તે મદદ કરવાની ઓફર કરતો હતો. લોકો તેનો વિશ્વાસ કરી લેતા અને ATM પ્રક્રિયા દરમિયાન આરોપી ખૂબ ચાલાકીથી તેમનો PIN જાણી લેતો હતો.
ત્યારબાદ આરોપી ખૂબ જ કુશળતાથી ફરિયાદીનું ATM કાર્ડ બદલી નાખતો હતો. ઘણી વખત લોકોને તરત ખબર પણ પડતી નહોતી કે તેમનું મૂળ કાર્ડ બદલી દેવામાં આવ્યું છે. ત્યારબાદ આરોપી અન્ય ATMમાં જઈ PINના આધારે રૂપિયા ઉપાડી લેતો હતો.
પોલીસ અનુસાર 6 મેના રોજ ભરૂચના શક્તિનાથ સર્કલ નજીક આવેલ SBI ATM પર એક વૃદ્ધ વ્યક્તિ ATM ચલાવી રહ્યા હતા ત્યારે આરોપીએ મદદ કરવાની ઓફર કરી હતી. દરમિયાન આરોપીએ તેમનો PIN જાણી લઈ કાર્ડ બદલી નાખ્યું હતું. ત્યારબાદ શ્રવણ ચોકડી નજીકના ATMમાંથી ₹40,000 ઉપાડી લીધા હતા.
આ પછી 9 મેના રોજ આરોપીએ અંકલેશ્વરના ચૌટા નાકા વિસ્તારમાં પણ સમાન રીતે બીજી વ્યક્તિને નિશાન બનાવી ATM કાર્ડ બદલી ₹18,500 ઉપાડી લીધા હતા.
આરોપીની કાર્યપદ્ધતિ ખૂબ જ ચાલાકીભરી હતી. પોલીસના જણાવ્યા અનુસાર તે પહેલા ATM આસપાસ ઊભો રહી લોકો પર નજર રાખતો હતો. ખાસ કરીને વૃદ્ધ, અભણ અથવા ટેક્નોલોજીથી અજાણ લોકોને નિશાન બનાવતો હતો. જ્યારે કોઈ વ્યક્તિ ATM ચલાવવામાં મુશ્કેલી અનુભવતી ત્યારે તે મદદગાર બની આગળ આવતો હતો.
ઘણા લોકો તેને સામાન્ય મદદગાર સમજી વિશ્વાસ કરી લેતા હતા. પરંતુ આ જ વિશ્વાસનો લાભ લઈ આરોપી ATM કાર્ડ બદલી નાખતો હતો. ઘણી વખત લોકો ઘરે પહોંચ્યા બાદ અથવા બેંકમાંથી મેસેજ આવ્યા બાદ તેમને ખબર પડતી કે ખાતામાંથી રૂપિયા ઉપાડી લેવાયા છે.
પૂછપરછ દરમિયાન આરોપીએ વધુ એક ચોંકાવનારી માહિતી આપી હતી. તેણે કબૂલ્યું હતું કે ઉપાડેલા પૈકી ₹32,500 રૂપિયા જૂના ગુનાઓના સમાધાન માટે વકીલને આપ્યા હતા. જ્યારે બાકીના રૂપિયા ઓનલાઈન જુગાર રમવામાં વાપરી નાખ્યા હતા.
પોલીસ તપાસમાં આરોપીનો ગુનાહિત ઈતિહાસ પણ સામે આવ્યો છે. ઝડપાયેલ તુષાર અનીલભાઈ કોઠારી, ઉંમર 36 વર્ષ, Anand આણંદ શહેરનો રહેવાસી હોવાનું બહાર આવ્યું છે. તેની સામે ગુજરાતના અનેક જિલ્લાઓ ઉપરાંત મહારાષ્ટ્રમાં પણ ઠગાઈ, ATM સ્વેપિંગ, ચોરી અને IT એક્ટ હેઠળ કુલ 47 જેટલા ગુનાઓ નોંધાયેલા હોવાનું પોલીસ તપાસમાં સામે આવ્યું છે.
આરોપી લાંબા સમયથી આવા ગુનાઓમાં સંડોવાયેલો હોવાનું સામે આવ્યું છે. પોલીસ માને છે કે તે એકલો નહીં પરંતુ મોટા નેટવર્ક સાથે પણ સંકળાયેલો હોઈ શકે છે. હવે પોલીસ તેની સાથે સંકળાયેલા અન્ય લોકો અંગે પણ તપાસ કરી રહી છે.
આ કેસે ફરી એકવાર ATM સુરક્ષા અંગે ગંભીર ચર્ચા શરૂ કરી છે. નિષ્ણાતોનું કહેવું છે કે ATM સ્વેપિંગ છેલ્લા કેટલાક વર્ષોમાં ઝડપથી વધતો ગુનો છે. ખાસ કરીને વૃદ્ધ લોકો આવા ઠગોના સરળ નિશાન બની જાય છે.
સાઇબર અને બેન્કિંગ નિષ્ણાતોના જણાવ્યા અનુસાર ATMનો ઉપયોગ કરતી વખતે કોઈ અજાણ્યા વ્યક્તિની મદદ લેવી ખૂબ જોખમી બની શકે છે. PIN નંબર હંમેશા ગુપ્ત રાખવો જોઈએ અને ATM મશીન પર ટ્રાન્ઝેક્શન કરતી વખતે આસપાસના લોકો પર નજર રાખવી જોઈએ.
ઘણા કેસોમાં ઠગો ખૂબ કુશળતાથી ડુપ્લિકેટ કાર્ડ તૈયાર રાખતા હોય છે અને પળવારમાં કાર્ડ બદલી નાખતા હોય છે. લોકો ઘણી વખત ગભરાટ અથવા ઉતાવળમાં તરત ધ્યાન નથી આપતા.
બેન્કિંગ નિષ્ણાતોનું કહેવું છે કે ATM કાર્ડ હાથમાં આપતા પહેલા અને ટ્રાન્ઝેક્શન પૂર્ણ થયા બાદ કાર્ડ ચકાસવું ખૂબ જરૂરી છે. ઉપરાંત PIN દાખલ કરતી વખતે હાથથી કીપેડ ઢાંકી દેવું જોઈએ.
આ કેસમાં પણ આરોપીએ માનવ માનસશાસ્ત્રનો ઉપયોગ કર્યો હતો. તેણે મદદરૂપ વ્યક્તિની છબી ઉભી કરીને લોકોને વિશ્વાસમાં લીધા અને ત્યારબાદ તેમની સાથે છેતરપીંડી કરી.
ભરૂચ લોકલ ક્રાઈમ બ્રાન્ચની આ કામગીરીને મહત્વપૂર્ણ સફળતા માનવામાં આવી રહી છે કારણ કે આરોપી લાંબા સમયથી પોલીસ માટે માથાનો દુખાવો બન્યો હતો. અનેક કેસોમાં તેનું નામ સામે આવ્યું હોવા છતાં તે સતત અલગ અલગ શહેરોમાં જઈ ગુનાઓ આચરતો હતો.
પોલીસે આરોપી પાસેથી રોકડ રૂપિયા અને મોબાઇલ ફોન મળી કુલ ₹7,400નો મુદ્દામાલ કબજે કર્યો છે. સાથે જ તેની સામે સંબંધિત કલમો હેઠળ કાર્યવાહી કરી વધુ તપાસ માટે Bharuch City A Division Police Station ભરૂચ શહેર “એ” ડિવિઝન પોલીસ સ્ટેશનને કેસ સોંપવામાં આવ્યો છે.
પોલીસ હવે આરોપીના જૂના ગુનાઓ, તેના સંપર્કો અને બેન્કિંગ ટ્રાન્ઝેક્શનની પણ તપાસ કરી રહી છે. સાથે જ અન્ય શહેરોમાં નોંધાયેલા કેસોમાં પણ તેની સંડોવણી અંગે માહિતી એકત્રિત કરવામાં આવી રહી છે.
સામાજિક કાર્યકરોનું કહેવું છે કે ATM અને ડિજિટલ બેન્કિંગનો ઉપયોગ વધતા આવા ગુનાઓ પણ વધી રહ્યા છે. તેથી લોકોમાં જાગૃતિ લાવવી અત્યંત જરૂરી છે.
વૃદ્ધ નાગરિકો માટે ખાસ જાગૃતિ અભિયાન ચલાવવાની પણ માંગ ઉઠી રહી છે. ઘણા લોકો ATMનો ઉપયોગ કરતી વખતે હજુ પણ અન્ય લોકો પર આધાર રાખે છે, જે તેમને જોખમમાં મૂકી શકે છે.
પોલીસે પણ લોકોને અપીલ કરી છે કે ATMનો ઉપયોગ કરતી વખતે સાવચેત રહેવું, અજાણ્યા લોકોની મદદ ન લેવી અને કોઈ શંકાસ્પદ વ્યક્તિ દેખાય તો તરત પોલીસને જાણ કરવી.
આ સમગ્ર ઘટનાએ ફરી એકવાર સાબિત કર્યું છે કે ટેક્નોલોજી જેટલી સુવિધાજનક બની રહી છે, એટલું જ સાવધાન રહેવું પણ જરૂરી છે. થોડી બેદરકારી કે અજાણ્યા વ્યક્તિ પર વિશ્વાસ મોટી આર્થિક નુકસાનીનું કારણ બની શકે છે.
ભરૂચ અને અંકલેશ્વરમાં ATM સ્વેપિંગ કૌભાંડનો ભેદ ઉકેલાતા લોકોને થોડી રાહત જરૂર મળી છે, પરંતુ સાથે જ આ કેસે દરેક ATM વપરાશકર્તા માટે એક મોટો ચેતવણી સંદેશ પણ આપી દીધો છે કે સાવચેતી જ સૌથી મોટું રક્ષણ છે.
