ગુજરાત સરકારના માહિતી-પ્રસારણ વિભાગમાં ડિજિટલ યુગની નવી શરૂઆત : MICA સાથેના MoUથી કર્મયોગીઓને મળશે ‘ન્યૂ મીડિયા’ અને સ્ટ્રેટેજિક કમ્યુનિકેશનની આધુનિક તાલીમ.

ડિજિટલ યુગમાં માહિતીનું મહત્વ સતત વધી રહ્યું છે. આજના સમયમાં માત્ર માહિતી આપવી પૂરતી નથી, પરંતુ તે માહિતી કેવી રીતે, કયા માધ્યમથી અને કઈ ભાષામાં લોકો સુધી પહોંચાડવામાં આવે છે તે વધુ મહત્વપૂર્ણ બની ગયું છે. સોશિયલ મીડિયા, ડિજિટલ પ્લેટફોર્મ, ઇન્ટરેક્ટિવ કમ્યુનિકેશન અને રિયલ ટાઈમ માહિતીના યુગમાં સરકારી વિભાગો માટે પણ આધુનિક સંચાર પદ્ધતિઓ સાથે અપડેટ રહેવું અનિવાર્ય બની ગયું છે. આ જ દિશામાં ગુજરાત સરકારે એક મહત્વપૂર્ણ અને દૂરંદેશી પગલું ભર્યું છે. ગુજરાત સરકારના માહિતી અને પ્રસારણ વિભાગ હેઠળ કાર્યરત માહિતી કમિશનરની કચેરી અને દેશની અગ્રણી કમ્યુનિકેશન સંસ્થા MICA MICA વચ્ચે મહત્વપૂર્ણ સમજૂતી કરાર એટલે કે MoU કરવામાં આવ્યો છે. આ ભાગીદારી દ્વારા હવે ગુજરાત સરકારના માહિતી-પ્રસારણ વિભાગના અધિકારીઓ અને કર્મચારીઓને ‘ન્યૂ મીડિયા’, સ્ટ્રેટેજિક કમ્યુનિકેશન અને આધુનિક ડિજિટલ માહિતી વ્યવસ્થાપન અંગે વિશેષ તાલીમ આપવામાં આવશે.

ગાંધીનગર ખાતે યોજાયેલા એક મહત્વપૂર્ણ કાર્યક્રમ દરમિયાન માહિતી કમિશનર K. L. Bachani કે. એલ. બચાણી અને MICA તરફથી એસોસિએટ ડીન પ્રોફેસર સુરેશ મલોડિયા તેમજ CDMC-MICAના ચેર ડો. મનીષા પાઠક શેલત દ્વારા આ સમજૂતી કરાર પર હસ્તાક્ષર કરવામાં આવ્યા હતા. આ પ્રસંગે સરકારી સંચાર વ્યવસ્થામાં આધુનિકતા અને ડિજિટલ અભિગમને વધુ મજબૂત બનાવવાની દિશામાં આ કરારને એક ઐતિહાસિક પહેલ તરીકે જોવામાં આવ્યો હતો.

ગુજરાત સરકાર છેલ્લા કેટલાક વર્ષોથી ડિજિટલ ગવર્નન્સ અને ટેકનોલોજી આધારિત વહીવટને પ્રોત્સાહન આપી રહી છે. રાજ્યમાં ઇ-ગવર્નન્સ, ડિજિટલ સેવાઓ અને સોશિયલ મીડિયા આધારિત સરકારી સંચારનો વ્યાપ સતત વધી રહ્યો છે. આવા સમયમાં માહિતી અને પ્રસારણ વિભાગની ભૂમિકા વધુ મહત્વપૂર્ણ બની જાય છે, કારણ કે સરકારની યોજનાઓ, નીતિઓ અને જનહિતના સંદેશા લોકોને અસરકારક રીતે પહોંચાડવાની જવાબદારી આ વિભાગ પર રહે છે.

આ MoUનો મુખ્ય હેતુ સરકારી સંચાર પ્રણાલીને વધુ વ્યાવસાયિક, લોકકેન્દ્રિત અને ટેકનોલોજી આધારિત બનાવવાનો છે. હવે માહિતી વિભાગના અધિકારીઓને માત્ર પરંપરાગત પત્રકારત્વ કે પ્રેસ નોટ સુધી મર્યાદિત રહેવું નહીં પડે, પરંતુ સોશિયલ મીડિયા, ડિજિટલ કન્ટેન્ટ, પબ્લિક એન્ગેજમેન્ટ અને આધુનિક મીડિયા પ્લેટફોર્મ્સ પર પણ અસરકારક રીતે કાર્ય કરવાની તાલીમ આપવામાં આવશે.

માહિતી કમિશનર કે. એલ. બચાણીએ આ પ્રસંગે જણાવ્યું હતું કે ગુજરાત સરકાર અને MICA વચ્ચેનો આ સહયોગ રાજ્યની પબ્લિક કમ્યુનિકેશન ઇકોસિસ્ટમને નવી ઊંચાઈ પર લઈ જશે. તેમણે કહ્યું હતું કે આજના સમયમાં સરકારી માહિતી લોકો સુધી ઝડપથી અને સરળ ભાષામાં પહોંચાડવી ખૂબ જ જરૂરી બની ગઈ છે. ઘણી વખત સરકારી યોજનાઓ અને નીતિઓ લોકો સુધી યોગ્ય રીતે ન પહોંચે તો તેનો વાસ્તવિક લાભ સામાન્ય નાગરિક સુધી પહોંચી શકતો નથી. આથી આધુનિક કમ્યુનિકેશન ટેકનિક્સનો ઉપયોગ અત્યંત જરૂરી બની ગયો છે.

તેમણે વધુમાં જણાવ્યું હતું કે MICA જેવી પ્રતિષ્ઠિત સંસ્થા સાથેની ભાગીદારીથી માહિતી વિભાગના અધિકારીઓ વધુ લોકભોગ્ય ભાષામાં માહિતી રજૂ કરી શકશે. માત્ર માહિતી આપવી પૂરતી નથી, પરંતુ લોકોને તે સમજાય, વિશ્વાસ ઊભો થાય અને તેઓ સરકાર સાથે જોડાણ અનુભવે તે પણ એટલું જ મહત્વપૂર્ણ છે.

MICA ભારતની સૌથી અગ્રણી કમ્યુનિકેશન અને માર્કેટિંગ સંસ્થાઓમાં સ્થાન ધરાવે છે. મીડિયા, બ્રાન્ડિંગ, ડિજિટલ સ્ટ્રેટેજી, કન્ઝ્યુમર ઇનસાઇટ્સ અને જાહેર સંચાર ક્ષેત્રમાં MICAની વિશેષ ઓળખ છે. હવે આ સંસ્થા પોતાની નિપુણતા સરકારી સંચાર વ્યવસ્થામાં પણ ઉપયોગમાં લાવશે.

CDMC-MICAના ચેર ડો. મનીષા પાઠક શેલતે જણાવ્યું હતું કે આ MoU માત્ર તાલીમ પૂરતું મર્યાદિત નથી, પરંતુ તે શિક્ષણ જગત અને સરકાર વચ્ચેની લાંબા ગાળાની વ્યૂહાત્મક ભાગીદારી છે. તેમણે કહ્યું હતું કે આજના સમયમાં કમ્યુનિકેશન માત્ર માહિતી આપવાનો માધ્યમ નથી, પરંતુ વિશ્વાસ ઉભો કરવાનું સાધન બની ગયું છે. સરકાર અને નાગરિકો વચ્ચે સકારાત્મક સંવાદ જાળવવા માટે અસરકારક સંચાર અત્યંત જરૂરી છે.

આ MoU અંતર્ગત માહિતી વિભાગના અધિકારીઓને વિવિધ આધુનિક વિષયો પર તાલીમ આપવામાં આવશે. તેમાં ઇફેક્ટિવ કમ્યુનિકેશન સ્ટ્રેટેજી, સ્ટેકહોલ્ડર એન્ગેજમેન્ટ, સોશિયલ મીડિયા આઉટરીચ, મીડિયા એન્ડ ઇન્ફોર્મેશન લિટરસી, ડિજિટલ મીડિયા મેનેજમેન્ટ, આર્કાઇવિંગ અને ડોક્યુમેન્ટેશન, લીડરશીપ અને સ્કિલ ડેવલપમેન્ટ જેવા વિષયોનો સમાવેશ થાય છે.

આજના સમયમાં સોશિયલ મીડિયા સરકાર માટે ખૂબ જ શક્તિશાળી સાધન બની ગયું છે. લોકો હવે માત્ર અખબારો કે ટેલિવિઝન પર આધારિત નથી રહ્યા. ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યુટ્યુબ, એક્સ અને વોટ્સએપ જેવા માધ્યમો દ્વારા માહિતી સેકન્ડોમાં લાખો લોકો સુધી પહોંચી શકે છે. આથી સરકારી અધિકારીઓ માટે પણ સોશિયલ મીડિયા ટ્રેન્ડ્સ, ડિજિટલ કન્ટેન્ટ અને પબ્લિક રિસ્પોન્સ સમજવું જરૂરી બની ગયું છે.

MICA દ્વારા આપવામાં આવનારી તાલીમ અધિકારીઓને માત્ર ટેકનિકલ જ્ઞાન જ નહીં પરંતુ ક્રિએટિવ અને સ્ટ્રેટેજિક અભિગમ પણ શીખવશે. કેવી રીતે લોકોનું ધ્યાન આકર્ષવું, કેવી રીતે જટિલ સરકારી માહિતી સરળ ભાષામાં રજૂ કરવી અને કેવી રીતે નાગરિકો સાથે વિશ્વાસભર્યો સંવાદ સ્થાપિત કરવો – તે તમામ બાબતોનો સમાવેશ તાલીમમાં કરવામાં આવશે.

આ ભાગીદારીનો એક મહત્વપૂર્ણ પાસો એ પણ છે કે માહિતી કમિશનરની કચેરી હેઠળ કાર્યરત ઇલેક્ટ્રોનિક મીડિયા ભવન, સેક્ટર-૧૬ ખાતે આધુનિક સ્ટુડિયો સ્થાપિત કરવામાં આવશે. MICA આ સ્ટુડિયો માટે ટેકનિકલ માર્ગદર્શન અને સહાય પૂરી પાડશે. આ સ્ટુડિયો દ્વારા સરકારી કાર્યક્રમો, ઇન્ટરવ્યુ, ડિજિટલ કન્ટેન્ટ અને જાહેર જાગૃતિ અભિયાનો વધુ ગુણવત્તાસભર રીતે તૈયાર કરી શકાશે.

વિશેષજ્ઞોનું માનવું છે કે ભવિષ્યમાં સરકાર અને નાગરિકો વચ્ચેનું જોડાણ વધુ ડિજિટલ અને ઇન્ટરેક્ટિવ બનવાનું છે. આવી સ્થિતિમાં માહિતી વિભાગ માટે આધુનિક મીડિયા સાધનો અને વ્યાવસાયિક કમ્યુનિકેશન કૌશલ્ય અનિવાર્ય બની જાય છે. આ MoU એ જ દિશામાં એક મોટું પગલું માનવામાં આવી રહ્યું છે.

સરકાર અને MICA વચ્ચેના સંબંધોને વધુ મજબૂત બનાવવા માટે સ્પેશિયલ રિલેશનશિપ મેનેજરની પણ નિમણૂક કરવામાં આવશે. આ ઉપરાંત MICAના નિમણૂક કરાયેલા ફેકલ્ટી સભ્યો સરકારી કચેરી ખાતે યોજાતી માસિક સમીક્ષા બેઠકોમાં પણ ભાગ લેશે. આથી બંને સંસ્થાઓ વચ્ચે સતત જ્ઞાનનું આદાન-પ્રદાન થઈ શકશે.

નિષ્ણાતોનું કહેવું છે કે આજના સમયમાં ફેક ન્યૂઝ, ગેરમાર્ગે દોરતી માહિતી અને સોશિયલ મીડિયા પર ફેલાતી અફવાઓ સરકારો માટે મોટો પડકાર બની ગઈ છે. આવી સ્થિતિમાં સચોટ, વિશ્વસનીય અને ઝડપી માહિતી લોકો સુધી પહોંચાડવી અત્યંત જરૂરી બની જાય છે. આ MoU દ્વારા માહિતી વિભાગના અધિકારીઓને મીડિયા એન્ડ ઇન્ફોર્મેશન લિટરસી અંગે પણ તાલીમ આપવામાં આવશે, જેથી તેઓ ખોટી માહિતી સામે વધુ અસરકારક રીતે કામ કરી શકે.

ગુજરાત સરકાર છેલ્લા કેટલાક વર્ષોમાં ડિજિટલ ક્ષેત્રે સતત નવી પહેલ કરી રહી છે. વિવિધ સરકારી વિભાગો હવે સોશિયલ મીડિયા પ્લેટફોર્મ પર સક્રિય બન્યા છે. સરકારી યોજનાઓના વીડિયો, ઇન્ફોગ્રાફિક્સ, ડિજિટલ અભિયાન અને લાઈવ કમ્યુનિકેશન દ્વારા લોકો સુધી ઝડપથી માહિતી પહોંચાડવાનો પ્રયાસ કરવામાં આવી રહ્યો છે.

આ નવી ભાગીદારીનો સૌથી મોટો લાભ એ રહેશે કે હવે સરકારી સંદેશાઓ વધુ વ્યાવસાયિક, આકર્ષક અને લોકો માટે સરળ બનશે. ખાસ કરીને ગ્રામ્ય વિસ્તારો, યુવા વર્ગ અને ડિજિટલ માધ્યમો સાથે જોડાયેલા લોકો સુધી અસરકારક રીતે પહોંચવું વધુ સરળ બનશે.

આ MoUને માત્ર એક પ્રશાસનિક કરાર તરીકે નહીં પરંતુ સરકારના આધુનિકીકરણ અને ડિજિટલ ટ્રાન્સફોર્મેશનના ભાગરૂપે જોવામાં આવી રહ્યું છે. માહિતી અને પ્રસારણ વિભાગ હવે પરંપરાગત પ્રેસ રિલીઝની બહાર આવીને ડિજિટલ સ્ટોરીટેલિંગ, મલ્ટીમીડિયા કમ્યુનિકેશન અને પબ્લિક એન્ગેજમેન્ટના નવા યુગમાં પ્રવેશ કરી રહ્યો છે.

શિક્ષણ અને સરકાર વચ્ચેની આવી ભાગીદારી ભવિષ્યમાં અન્ય ક્ષેત્રો માટે પણ પ્રેરણારૂપ બની શકે છે. એક તરફ સરકારને આધુનિક કમ્યુનિકેશન નિષ્ણાતોનું માર્ગદર્શન મળશે અને બીજી તરફ શૈક્ષણિક સંસ્થાઓને વાસ્તવિક સરકારી વ્યવસ્થાનો અનુભવ મળશે.

ગુજરાત આજે માત્ર ઔદ્યોગિક વિકાસમાં જ નહીં પરંતુ ડિજિટલ ગવર્નન્સ અને આધુનિક સરકારી સંચાર ક્ષેત્રે પણ દેશ માટે મોડેલ બની રહ્યું છે. MICA સાથેનો આ MoU એ સાબિત કરે છે કે રાજ્ય સરકાર હવે માત્ર માહિતી આપવાની પદ્ધતિમાં નહીં પરંતુ માહિતીની ગુણવત્તા, પ્રસ્તુતિ અને અસરકારકતા વધારવાની દિશામાં પણ ગંભીરતાથી કામ કરી રહી છે.

આ પહેલ દ્વારા હવે ગુજરાત સરકારનો માહિતી-પ્રસારણ વિભાગ વધુ આધુનિક, ઝડપી, પારદર્શક અને લોકો સાથે સીધો જોડાણ ધરાવતો વિભાગ બની શકે તેવી આશા વ્યક્ત કરવામાં આવી રહી છે. ડિજિટલ યુગમાં સરકાર અને નાગરિકો વચ્ચેનું અંતર ઘટાડવા માટે અસરકારક સંચાર સૌથી મોટું સાધન બની રહ્યું છે અને ગુજરાતે આ દિશામાં એક મહત્વપૂર્ણ પગલું ભરી દીધું છે.