જામનગર સહિત ગુજરાતનો દરિયાકિનારો દેશની સુરક્ષા દૃષ્ટિએ અત્યંત સંવેદનશીલ ગણાય છે. અરબી સમુદ્ર સાથે જોડાયેલ ગુજરાતનું લાંબું કોસ્ટલ બેલ્ટ માત્ર વેપાર અને માછીમારી માટે જ મહત્વપૂર્ણ નથી, પરંતુ રાષ્ટ્રીય સુરક્ષાની દૃષ્ટિએ પણ તેનું વિશેષ મહત્વ છે. હાલમાં વેસ્ટ એશિયામાં અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચે ઊભી થયેલી યુદ્ધ જેવી પરિસ્થિતિએ સમગ્ર વિશ્વમાં સુરક્ષા એજન્સીઓને વધુ સજાગ બનાવી દીધી છે. આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે વધતા તણાવનો સીધો પ્રભાવ દરિયાઈ માર્ગો, બંદરો, વેપારી જહાજો તેમજ દરિયાઈ સીમા સુરક્ષા પર પડતો હોય છે. આવા સમયમાં ભારત સરકાર અને રાજ્યની સુરક્ષા એજન્સીઓ દ્વારા દરિયાઈ વિસ્તારોમાં ચુસ્ત નજર રાખવા ખાસ સૂચનાઓ આપવામાં આવી છે.
આ પરિસ્થિતિને ધ્યાનમાં રાખીને જામનગર જિલ્લામાં મરીન ટાસ્ક ફોર્સ, કોસ્ટલ સિક્યુરિટી, એ.ટી.એસ. અને મરીન પોલીસ દ્વારા સંયુક્ત રીતે વિશાળ સ્તરે “સઘન કોસ્ટલ પેટ્રોલિંગ” હાથ ધરવામાં આવ્યું હતું. તારીખ ૧૯ મે ૨૦૨૬ના રોજ જામનગર જિલ્લાના ખારા બેરાજા, માધાપર ભૂંગા, રોઝી બંદર, નવા બંદર, બેડી બંદર સહિતના સમગ્ર કોસ્ટલ વિસ્તારમાં આ વિશેષ અભિયાન યોજાયું હતું. સુરક્ષા એજન્સીઓ દ્વારા ફૂટ પેટ્રોલિંગ તેમજ બોટ પેટ્રોલિંગ દ્વારા દરિયાકાંઠાના દરેક સંવેદનશીલ વિસ્તારો પર ચુસ્ત નજર રાખવામાં આવી હતી.
અધિકારીઓના જણાવ્યા મુજબ, જ્યારે કોઈ આતંકવાદી ઘટના બને છે ત્યારે તેની તુરંત બાદનો સમયગાળો અત્યંત કટોકટીપૂર્ણ અને સંવેદનશીલ ગણાય છે. તે દરમિયાન સુરક્ષા તંત્ર હાઈ એલર્ટ પર હોય છે અને દરેક પ્રવૃત્તિ પર ખાસ નજર રાખવામાં આવે છે. પરંતુ સુરક્ષા નિષ્ણાતોના મત મુજબ, સૌથી વધુ જોખમી સમયગાળો એ હોય છે જ્યારે પરિસ્થિતિ ફરીથી સામાન્ય થવા લાગે છે અને લોકોમાં સાવચેતી ઘટવા લાગે છે. આવા સમયમાં જો સતત તકેદારી રાખવામાં ન આવે તો અસામાજિક અથવા રાષ્ટ્રવિરોધી તત્વો તેનો લાભ લઈ શકે છે. આ જ કારણસર જામનગરમાં મરીન ટાસ્ક ફોર્સ દ્વારા સતત સઘન ચેકિંગ અને પેટ્રોલિંગને પ્રાથમિકતા આપવામાં આવી રહી છે.
આ સમગ્ર ઓપરેશન એ.ટી.એસ. અને કોસ્ટલ સિક્યુરિટીના અધિક પોલીસ મહાનિર્દેશક શ્રી અમિતકુમાર વિશ્વકર્મા, દરિયાઈ સુરક્ષા અને મરીન ટાસ્ક ફોર્સના નાયબ પોલીસ મહાનિરીક્ષક શ્રી એ.એમ. મુનિયા તેમજ મરીન ટાસ્ક ફોર્સ હજીરાના પોલીસ અધિક્ષક શ્રી એસ.જે. પરમારના માર્ગદર્શન હેઠળ હાથ ધરવામાં આવ્યું હતું. જામનગર સેક્ટરના પો.ઈ. ધરમવીર આર. યાદવ, પો.સ.ઇ. જી.એમ. બોપલિયા, પો.સ.ઈ. ડી.એચ. જાડેજા અને મરીન કમાન્ડોની ટીમો સાથે બેડી મરીન પોલીસ સ્ટેશનના અધિકારીઓ અને સ્ટાફે પણ આ કામગીરીમાં સક્રિય ભાગ લીધો હતો.
સુરક્ષા એજન્સીઓ દ્વારા કોસ્ટલ વિસ્તારમાં આવેલા દરેક ફિશિંગ સેન્ટર, ફિશ લેન્ડિંગ પોઇન્ટ, વાઈટલ ઈન્સ્ટોલેશન, અવાવરુ સ્થળો તેમજ દરિયાઈ માર્ગોનું બારીકાઈથી નિરીક્ષણ કરવામાં આવ્યું હતું. ખાસ કરીને દરિયામાં અવરજવર કરતી બોટ, માછીમારી માટે જતી નૌકાઓ અને શંકાસ્પદ પ્રવૃત્તિઓ પર નજર રાખવામાં આવી હતી. મરીન કમાન્ડોની અલગ અલગ ટીમોએ દરિયાકાંઠાના દૂરના વિસ્તારોમાં જઈને ચેકિંગ હાથ ધર્યું હતું.
દરિયાઈ સુરક્ષાને લગતા નિષ્ણાતો માને છે કે ગુજરાતનો કોસ્ટલ વિસ્તાર દેશ માટે વ્યૂહાત્મક રીતે અત્યંત મહત્વપૂર્ણ છે. ભૂતકાળમાં પણ દરિયાઈ માર્ગોનો ઉપયોગ કરીને ઘૂસણખોરી અથવા ગેરકાયદેસર પ્રવૃત્તિઓના પ્રયાસો થયા હોવાનું સામે આવ્યું છે. ૨૬/૧૧ના મુંબઈ આતંકી હુમલાઓ પછી દેશભરમાં કોસ્ટલ સિક્યુરિટી મજબૂત બનાવવામાં આવી હતી. ત્યારબાદ ગુજરાત સહિતના દરિયાકાંઠા વિસ્તારોમાં મરીન પોલીસ સ્ટેશનો, કોસ્ટલ પેટ્રોલિંગ, રડાર સિસ્ટમ અને ઈન્ટેલિજન્સ નેટવર્કને વધુ સક્ષમ બનાવવામાં આવ્યા છે. જામનગર જેવા વિસ્તારોમાં તો ઓઇલ રિફાઇનરી, બંદરો, નૌસેનાના વ્યૂહાત્મક મથકો અને ઔદ્યોગિક એકમો હોવાને કારણે સુરક્ષાનું મહત્વ અનેકગણું વધી જાય છે.
મરીન ટાસ્ક ફોર્સના અધિકારીઓએ સ્થાનિક માછીમારો અને બોટ માલિકો સાથે પણ બેઠક યોજી હતી. માછીમારોને દરિયામાં કોઈ શંકાસ્પદ બોટ, અજાણ્યા લોકો અથવા અસામાન્ય હલચલ જોવા મળે તો તરત પોલીસ અથવા કોસ્ટલ સિક્યુરિટીને જાણ કરવા અપીલ કરવામાં આવી હતી. દરિયાઈ સુરક્ષામાં સ્થાનિક લોકોની ભૂમિકા અત્યંત મહત્વપૂર્ણ માનવામાં આવે છે. કારણ કે દરિયામાં રોજગાર સાથે જોડાયેલા લોકો આસપાસની પરિસ્થિતિને વધુ નજીકથી ઓળખતા હોય છે અને કોઈ નવી અથવા શંકાસ્પદ ગતિવિધિ ઝડપથી પકડી શકે છે.
અભિયાન દરમિયાન અધિકારીઓએ વિવિધ ફિશ લેન્ડિંગ પોઇન્ટની મુલાકાત લઈને ત્યાં કામ કરતા લોકોની ઓળખ ચકાસી હતી. માછીમારોના ઓળખપત્રો, બોટના દસ્તાવેજો તેમજ નોંધણીની વિગતોનું પણ વેરિફિકેશન કરવામાં આવ્યું હતું. દરિયામાં જતા દરેક બોટ માટે જરૂરી નિયમોનું પાલન થાય છે કે નહીં તેની પણ તપાસ કરવામાં આવી હતી. સુરક્ષા દળોએ કેટલીક જગ્યાએ રાત્રી દરમિયાન ખાસ પેટ્રોલિંગ પણ હાથ ધર્યું હતું જેથી અંધારાનો લાભ લઈ કોઈ ગેરકાયદેસર પ્રવૃત્તિ ન થઈ શકે.
કોસ્ટલ પેટ્રોલિંગ દરમિયાન મરીન કમાન્ડોની ટીમોએ અત્યાધુનિક સાધનો અને કોમ્યુનિકેશન સિસ્ટમનો ઉપયોગ કર્યો હતો. બોટ પેટ્રોલિંગ માટે ઝડપી ગતિની પેટ્રોલ બોટ તૈનાત કરવામાં આવી હતી. દરિયામાં સતત નજર રાખવા માટે વાયરલેસ સેટ, જીપીએસ સિસ્ટમ અને અન્ય ટેક્નિકલ ઉપકરણોનો ઉપયોગ કરવામાં આવ્યો હતો. અધિકારીઓએ જણાવ્યું હતું કે દરિયાઈ સુરક્ષામાં ટેક્નોલોજીનો ઉપયોગ સતત વધારવામાં આવી રહ્યો છે જેથી કોઈ પણ પ્રકારની ગેરકાયદેસર હલચલને તરત ઓળખી શકાય.
જામનગરના દરિયાકાંઠા વિસ્તારમાં અનેક નાના-મોટા બંદરો આવેલા છે. વેપાર, માછીમારી અને ઔદ્યોગિક પ્રવૃત્તિઓને કારણે અહીં દરરોજ મોટી સંખ્યામાં બોટ અને જહાજોની અવરજવર રહેતી હોય છે. આવી પરિસ્થિતિમાં સુરક્ષા એજન્સીઓ માટે દરેક ગતિવિધિ પર નજર રાખવી એક મોટો પડકાર બને છે. પરંતુ હાલની આંતરરાષ્ટ્રીય પરિસ્થિતિને ધ્યાનમાં રાખીને રાજ્ય અને કેન્દ્ર સરકારની એજન્સીઓ દ્વારા દરિયાઈ સુરક્ષાને સર્વોચ્ચ પ્રાથમિકતા આપવામાં આવી રહી છે.
મરીન ટાસ્ક ફોર્સ દ્વારા હાથ ધરાયેલા આ અભિયાનનો મુખ્ય હેતુ માત્ર પેટ્રોલિંગ પૂરતો મર્યાદિત નહોતો, પરંતુ લોકોમાં સુરક્ષા પ્રત્યે જાગૃતિ લાવવાનો પણ હતો. સ્થાનિક લોકોને સમજાવવામાં આવ્યું હતું કે રાષ્ટ્રીય સુરક્ષા માત્ર પોલીસ અથવા સુરક્ષા દળોની જવાબદારી નથી, પરંતુ સામાન્ય નાગરિકોએ પણ સતર્ક રહેવું જરૂરી છે. કોઈ અજાણ્યો વ્યક્તિ, શંકાસ્પદ સામાન અથવા ગેરકાયદેસર પ્રવૃત્તિ અંગે તરત જાણ કરવી દેશપ્રેમ અને નાગરિક ફરજનો ભાગ છે.
સુરક્ષા એજન્સીઓ દ્વારા ખાસ કરીને બંદર વિસ્તારોમાં અવાવરુ જગ્યાઓ, ખાલી પડેલા ગોડાઉન, કિનારાના સૂમસામ વિસ્તારો અને બોટ પાર્કિંગ ઝોનની ચેકિંગ કરવામાં આવી હતી. કેટલીક જગ્યાએ ડ્રોન સર્વેલન્સનો પણ ઉપયોગ કરવામાં આવ્યો હોવાનું જાણવા મળ્યું છે. અધિકારીઓએ જણાવ્યું હતું કે સુરક્ષાની દૃષ્ટિએ કોઈપણ પ્રકારની બેદરકારી સહન કરવામાં આવશે નહીં.
મરીન કમાન્ડોની ટીમો દ્વારા દરિયાકાંઠાના એવા વિસ્તારોમાં પણ ચેકિંગ હાથ ધરાયું હતું જ્યાં સામાન્ય રીતે લોકોની અવરજવર ઓછી હોય છે. કારણ કે ગેરકાયદેસર તત્વો ઘણી વખત આવા એકાંત વિસ્તારોનો ઉપયોગ કરે છે. પેટ્રોલિંગ દરમિયાન દરેક બોટની ગતિવિધિ પર નજર રાખવામાં આવી હતી અને કેટલીક શંકાસ્પદ જણાયેલી બોટની વિગતવાર તપાસ પણ કરવામાં આવી હતી.
સુરક્ષા અધિકારીઓના જણાવ્યા મુજબ, આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે વધતા તણાવને કારણે દરિયાઈ માર્ગોનો ઉપયોગ કરીને ડ્રગ્સ સ્મગલિંગ, હથિયારોની હેરાફેરી અથવા આતંકવાદી પ્રવૃત્તિઓના પ્રયાસો વધવાની શક્યતા રહેતી હોય છે. ગુજરાતનો લાંબો દરિયાકિનારો આવા જોખમો સામે હંમેશા સંવેદનશીલ રહ્યો છે. તેથી રાજ્યની સુરક્ષા એજન્સીઓ દ્વારા સમયાંતરે આવા સઘન ઓપરેશન હાથ ધરવામાં આવે છે.
જામનગરમાં થયેલા આ “સઘન કોસ્ટલ પેટ્રોલિંગ” અભિયાનથી સ્પષ્ટ સંદેશ આપવામાં આવ્યો છે કે દરિયાઈ સુરક્ષા મામલે કોઈપણ પ્રકારની ઢીલાશ રાખવામાં આવશે નહીં. રાષ્ટ્રીય સુરક્ષા સામે ખતરો ઉભો કરનાર તત્વો સામે કડક કાર્યવાહી કરવામાં આવશે અને દરિયાઈ સીમાઓને સુરક્ષિત રાખવા માટે તમામ એજન્સીઓ સંપૂર્ણ રીતે સજ્જ છે.
સ્થાનિક લોકો અને માછીમારો દ્વારા પણ મરીન ટાસ્ક ફોર્સની આ કામગીરીને આવકાર આપવામાં આવ્યો હતો. લોકોનું માનવું છે કે આવા અભિયાનોથી માત્ર સુરક્ષા મજબૂત બને છે એટલું જ નહીં, પરંતુ સામાન્ય નાગરિકોમાં પણ વિશ્વાસ વધે છે કે સુરક્ષા એજન્સીઓ સતત સજાગ છે. ખાસ કરીને હાલની વૈશ્વિક પરિસ્થિતિને જોતા લોકોમાં પણ સુરક્ષા પ્રત્યે ચિંતા જોવા મળી રહી છે.
આ સમગ્ર અભિયાન દરમિયાન મરીન પોલીસ, કોસ્ટલ સિક્યુરિટી, એ.ટી.એસ., મરીન કમાન્ડો અને સ્થાનિક પોલીસ વચ્ચે ઉત્તમ સંકલન જોવા મળ્યું હતું. સુરક્ષા દળોની ટીમોએ દિવસ અને રાત બંને સમયે સતત પેટ્રોલિંગ કરીને દરિયાકાંઠાના વિસ્તારોને કડક સુરક્ષા કવચ હેઠળ લઈ લીધા હતા. અધિકારીઓએ સ્પષ્ટ જણાવ્યું હતું કે આવનારા દિવસોમાં પણ આવા સઘન પેટ્રોલિંગ અભિયાન ચાલુ રહેશે અને દરિયાઈ સુરક્ષાને વધુ મજબૂત બનાવવા સતત કામગીરી હાથ ધરવામાં આવશે.
