ભારતને ઊર્જા સંકટ નહીં સર્જાય, રશિયાની મોટી ખાતરી ઈરાન-અમેરિકા તણાવ વચ્ચે રશિયાના વિદેશમંત્રી સર્ગેઈ લાવરોવે કહ્યું, ભારતના હિતોને કોઈ નુકસાન થવા નહીં દઈએ.

મિડલ ઈસ્ટમાં વધતા યુદ્ધના માહોલ અને વૈશ્વિક સ્તરે ઊભા થયેલા ફ્યૂલ સંકટ વચ્ચે ભારત માટે રાહતના મોટા સમાચાર સામે આવ્યા છે. Russia એ ભારતને ખાતરી આપી છે કે ઊર્જા પુરવઠાને લઈને દેશને કોઈ પ્રકારની મુશ્કેલીનો સામનો કરવો નહીં પડે. Sergey Lavrov એ સ્પષ્ટ શબ્દોમાં જણાવ્યું છે કે ભારત અને રશિયા વચ્ચે ઊર્જા સહયોગ અંગે થયેલી તમામ સમજૂતીઓ મજબૂત છે અને વૈશ્વિક તણાવ હોવા છતાં ભારતના હિતોને કોઈ પ્રકારનું નુકસાન થવા દેવામાં નહીં આવે. વિશ્વમાં વધી રહેલા યુદ્ધના સંકટ અને કાચા તેલના બજારમાં અસ્થિરતા વચ્ચે આ નિવેદન ભારત માટે અત્યંત મહત્વપૂર્ણ માનવામાં આવી રહ્યું છે.

હાલમાં પશ્ચિમ એશિયામાં Iran અને United States વચ્ચે ઊભી થયેલી યુદ્ધ જેવી સ્થિતિને કારણે સમગ્ર વિશ્વમાં ઊર્જા સુરક્ષા અંગે ચિંતાઓ વધી ગઈ છે. આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં કાચા તેલના ભાવમાં ભારે ચઢાવ-ઉતાર જોવા મળી રહ્યો છે. ઘણા દેશોમાં ઇંધણ પુરવઠા અંગે અનિશ્ચિતતા સર્જાઈ છે. આવી પરિસ્થિતિમાં ભારત જેવા મોટા ઊર્જા આયાતકાર દેશ માટે આ સ્થિતિ ખૂબ જ પડકારજનક બની શકે તેવી આશંકા વ્યક્ત થઈ રહી હતી.

પરિસ્થિતિની ગંભીરતાનો અંદાજ એ વાત પરથી પણ લગાવી શકાય છે કે Narendra Modi એ દેશવાસીઓને ઇંધણનો સાવચેતીપૂર્વક અને મર્યાદિત ઉપયોગ કરવાની અપીલ કરી છે. કેન્દ્ર સરકાર અને વિવિધ રાજ્ય સરકારોએ પણ સરકારી ખર્ચ અને ફ્યૂલ વપરાશ ઘટાડવા માટે અનેક મહત્વપૂર્ણ નિર્ણયો લીધા છે. ઘણા રાજ્યોના મુખ્ય પ્રધાનો અને મંત્રીઓએ પોતાના કાફલામાં રહેલી કારોની સંખ્યા ઘટાડવાનો નિર્ણય કર્યો છે. કેટલાક સ્થળોએ પાયલોટ કાર અને વધારાના સુરક્ષા વાહનોનો ઉપયોગ પણ મર્યાદિત કરવામાં આવ્યો છે.

આવા સંજોગોમાં રશિયાએ ભારતને આપેલી ખાતરીને ભારત-રશિયા સંબંધોની મજબૂતી તરીકે જોવામાં આવી રહી છે. સર્ગેઈ લાવરોવે દિલ્હીની મુલાકાત પહેલા આપેલા એક ઈન્ટરવ્યૂમાં જણાવ્યું હતું કે ઊર્જા પૂરવઠા માટે જરૂરી તમામ સમજૂતીઓ પહેલાથી જ પૂર્ણ થઈ ચૂકી છે અને ભારતના હિતોને કોઈપણ સંજોગોમાં નુકસાન થવા દેવામાં નહીં આવે. તેમણે ભારપૂર્વક કહ્યું હતું કે રશિયા ભારતનો વિશ્વસનીય મિત્ર છે અને વૈશ્વિક તણાવ વચ્ચે પણ ભારતને ઊર્જા સપ્લાય યથાવત રાખવા માટે દરેક શક્ય પ્રયાસ કરવામાં આવશે.

લાવરોવે જણાવ્યું હતું કે ભારત અને રશિયા વચ્ચેના સંબંધો માત્ર વેપાર કે રાજકારણ પૂરતા મર્યાદિત નથી પરંતુ તે ઐતિહાસિક વિશ્વાસ અને સહયોગ પર આધારિત છે. તેમણે કહ્યું હતું કે બંને દેશો વચ્ચેના સંબંધો દાયકાઓ જૂના છે અને દુનિયામાં ભૂરાજકીય પરિસ્થિતિ ભલે બદલાતી રહે પરંતુ ભારત અને રશિયાના સંબંધોમાં કોઈ તિરાડ નહીં પડે.

તેમણે વધુમાં જણાવ્યું હતું કે રશિયા ભારતને ગેસ, ક્રૂડ ઓઇલ, કોલસા અને અન્ય ઊર્જા સ્રોતોની સતત સપ્લાય આપે છે અને ભવિષ્યમાં પણ આ સહયોગ વધુ મજબૂત બનશે. રશિયાએ સ્પષ્ટ કર્યું છે કે વૈશ્વિક સ્પર્ધા, પશ્ચિમી દેશોના દબાણ અથવા આંતરરાષ્ટ્રીય રાજકીય તણાવ ભારત અને રશિયા વચ્ચેની ઊર્જા સમજૂતીને અસર કરશે નહીં.

વિશ્વભરમાં હાલમાં ઊર્જા સુરક્ષા સૌથી મોટો મુદ્દો બની ગયો છે. યુરોપ સહિત ઘણા દેશો ઊર્જા સંકટનો સામનો કરી રહ્યા છે. કેટલાક દેશોમાં ગેસ અને તેલના ભાવમાં ભારે વધારો થયો છે. ઔદ્યોગિક ઉત્પાદન અને ટ્રાન્સપોર્ટેશન ખર્ચ વધી રહ્યા છે. આવા સમયમાં ભારત માટે વિશ્વસનીય ઊર્જા સપ્લાય જાળવી રાખવી અત્યંત જરૂરી બની ગઈ છે.

ભારત પોતાની ઊર્જાની જરૂરિયાતનો મોટો હિસ્સો આયાત દ્વારા પૂરો કરે છે. ખાસ કરીને ક્રૂડ ઓઇલ માટે ભારત અનેક દેશો પર નિર્ભર છે. છેલ્લા કેટલાક વર્ષોમાં ભારત અને રશિયા વચ્ચે ઊર્જા ક્ષેત્રે સહયોગમાં નોંધપાત્ર વધારો થયો છે. પશ્ચિમી પ્રતિબંધો વચ્ચે પણ ભારતે રશિયાથી મોટા પ્રમાણમાં ડિસ્કાઉન્ટ પર ક્રૂડ ઓઇલની ખરીદી ચાલુ રાખી હતી. જેના કારણે ભારતને આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં વધતા ભાવ વચ્ચે પણ ઘણી રાહત મળી હતી.

રશિયાના વિદેશમંત્રીએ ખાસ કરીને Kudankulam Nuclear Power Plant નો ઉલ્લેખ કરીને કહ્યું હતું કે ભારત અને રશિયા વચ્ચેનું પરમાણુ ઊર્જા ક્ષેત્રે સહયોગ બંને દેશોની મિત્રતાનું ઉત્તમ ઉદાહરણ છે. તમિલનાડુમાં સ્થિત કુડનકુલમ પરમાણુ ઊર્જા પ્રોજેક્ટ રશિયન ટેક્નોલોજીથી વિકસાવવામાં આવી રહ્યો છે અને ભારતની ઊર્જા જરૂરિયાતોને પૂરી કરવામાં તેની મોટી ભૂમિકા રહેશે.

લાવરોવે જણાવ્યું હતું કે કુડનકુલમ પ્રોજેક્ટ માત્ર વીજ ઉત્પાદનનો પ્રોજેક્ટ નથી પરંતુ ભારત અને રશિયા વચ્ચેના ટેક્નોલોજી ટ્રાન્સફર, વૈજ્ઞાનિક સહયોગ અને લાંબા ગાળાના વ્યૂહાત્મક સંબંધોનું પ્રતિક છે. તેમણે વિશ્વાસ વ્યક્ત કર્યો કે ભવિષ્યમાં બંને દેશો પરમાણુ ઊર્જા ક્ષેત્રે વધુ સહયોગ કરશે.

તેમણે Narendra Modi ના નેતૃત્વની પણ પ્રશંસા કરી હતી. લાવરોવે કહ્યું હતું કે મોદી વિશ્વના સૌથી ઊર્જાવાન અને પ્રભાવશાળી નેતાઓમાંના એક છે. તેઓ દેશના વિકાસ, અર્થવ્યવસ્થા, સંરક્ષણ, સંસ્કૃતિ અને રાષ્ટ્રીય સુરક્ષાને મજબૂત બનાવવા માટે સતત કાર્ય કરી રહ્યા છે. તેમણે કહ્યું હતું કે ભારતની પરંપરા અને સંસ્કૃતિને મજબૂત કરવાની દિશામાં પણ મોદી સરકાર નોંધપાત્ર પ્રયાસ કરી રહી છે.

રશિયાના વિદેશમંત્રીએ ભારત અને રશિયાના સાંસ્કૃતિક સંબંધોનો પણ વિશેષ ઉલ્લેખ કર્યો હતો. તેમણે જણાવ્યું હતું કે “ભારત અને રશિયા ભાઈ-ભાઈ” માત્ર રાજકીય સૂત્ર નથી પરંતુ બંને દેશોના લોકો વચ્ચેના ભાવનાત્મક સંબંધોનું પ્રતિબિંબ છે. તેમણે કહ્યું હતું કે રશિયામાં ભારતીય સિનેમા ખૂબ જ લોકપ્રિય છે અને Raj Kapoor જેવી ફિલ્મી હસ્તીઓ આજે પણ ત્યાંના લોકોમાં ખૂબ લોકપ્રિય છે. હાલની ભારતીય ટીવી સિરિયલ્સ અને સાંસ્કૃતિક કાર્યક્રમો પણ રશિયાના અનેક વિસ્તારોમાં જોવામાં આવે છે.

લાવરોવે કહ્યું હતું કે કેટલીક આંતરરાષ્ટ્રીય શક્તિઓ ભારત અને રશિયા વચ્ચે અંતર ઊભું કરવાનો પ્રયાસ કરે છે, પરંતુ બંને દેશો વચ્ચેનો વિશ્વાસ એટલો મજબૂત છે કે આવા તમામ પ્રયાસો નિષ્ફળ સાબિત થયા છે. તેમણે ભારપૂર્વક કહ્યું હતું કે ભારત અને રશિયાના સંબંધો એક પહાડની જેમ મજબૂત છે અને કોઈપણ દબાણ તેને તોડી શકશે નહીં.

વિશ્વ રાજકારણમાં હાલમાં મોટા પરિવર્તનો ચાલી રહ્યા છે. પશ્ચિમ અને પૂર્વી ગઠબંધનો વચ્ચે તણાવ વધી રહ્યો છે. આવી સ્થિતિમાં ભારત પોતાની વ્યૂહાત્મક સ્વતંત્રતા જાળવી રાખીને તમામ દેશો સાથે સંતુલિત સંબંધો રાખવાનો પ્રયાસ કરી રહ્યું છે. રશિયા સાથેના મજબૂત સંબંધો ભારત માટે ઊર્જા સુરક્ષા, સંરક્ષણ અને વૈશ્વિક રાજદ્વારી દૃષ્ટિએ અત્યંત મહત્વપૂર્ણ માનવામાં આવે છે.

રશિયાના વિદેશમંત્રી ટૂંક સમયમાં ભારતની મુલાકાતે પણ આવવાના છે. તેમની મુલાકાત દરમિયાન S. Jaishankar સાથે મહત્વપૂર્ણ બેઠક યોજાશે. બંને દેશો વચ્ચે ઊર્જા, વેપાર, સંરક્ષણ, પરમાણુ સહયોગ અને આંતરરાષ્ટ્રીય મુદ્દાઓ પર ચર્ચા થવાની શક્યતા છે.

ખાસ કરીને BRICS અને G20 સંબંધિત મુદ્દાઓ પર પણ મહત્વપૂર્ણ ચર્ચા થઈ શકે છે. વૈશ્વિક આર્થિક અને રાજકીય પરિસ્થિતિ વચ્ચે ભારત અને રશિયા બંને દેશો પોતાના સહયોગને વધુ મજબૂત બનાવવા ઇચ્છે છે.

ભારત માટે ઊર્જા સુરક્ષા માત્ર આર્થિક મુદ્દો નથી પરંતુ રાષ્ટ્રીય સુરક્ષા સાથે પણ સીધો સંબંધ ધરાવે છે. દેશની ઔદ્યોગિક વૃદ્ધિ, પરિવહન, કૃષિ અને વીજ ઉત્પાદન માટે સતત ઊર્જા પુરવઠો અનિવાર્ય છે. આવી સ્થિતિમાં રશિયાની ખાતરી ભારત માટે મોટી રાહત તરીકે જોવામાં આવી રહી છે.

વિશ્વભરમાં ઊર્જા બજારમાં અસ્થિરતા વચ્ચે ભારતે છેલ્લા કેટલાક વર્ષોમાં વૈકલ્પિક ઊર્જા, સોલાર પાવર, ગ્રીન હાઇડ્રોજન અને પરમાણુ ઊર્જા ક્ષેત્રે પણ ઝડપથી આગળ વધવાનો પ્રયાસ કર્યો છે. તેમ છતાં નજીકના ભવિષ્યમાં ક્રૂડ ઓઇલ અને ગેસની જરૂરિયાત યથાવત રહેશે.

આ પરિસ્થિતિમાં રશિયાએ ભારતને આપેલી ખાતરીએ સ્પષ્ટ સંકેત આપ્યો છે કે બંને દેશો વચ્ચેનો વ્યૂહાત્મક સહયોગ ભવિષ્યમાં વધુ મજબૂત બનશે. વૈશ્વિક સંકટ વચ્ચે રશિયાએ ભારતની સાથે ઊભા રહી વિશ્વાસ વ્યક્ત કર્યો છે, જેને આંતરરાષ્ટ્રીય રાજદ્વારીમાં અત્યંત મહત્વપૂર્ણ માનવામાં આવી રહ્યું છે.