સુરત : દેશમાં સતત વધી રહેલી પેટ્રોલ અને ડીઝલની કિંમતો વચ્ચે હવે ઉદ્યોગજગત પણ ઈંધણ બચત અને રાષ્ટ્રહિતના મુદ્દે આગળ આવવા લાગ્યું છે. ગુજરાતના ઔદ્યોગિક શહેર Surat માં કાર્યરત જરી અને થ્રેડ ઉદ્યોગે દેશવ્યાપી ચર્ચા જગાવે એવો મહત્વપૂર્ણ નિર્ણય લીધો છે. સુરતના સિક્યોર એમ્બ્રો થ્રેડ એન્ડ જરી એસોસિએશન દ્વારા જાહેર કરવામાં આવ્યું છે કે હવે દર રવિવારે જરી અને થ્રેડ ઉદ્યોગ સાથે સંકળાયેલા તમામ એકમો સંપૂર્ણપણે બંધ રાખવામાં આવશે.
આ નિર્ણય માત્ર વ્યવસાયિક નીતિ નહીં પરંતુ રાષ્ટ્રહિત, ઈંધણ બચત અને સામાજિક જવાબદારી સાથે જોડાયેલી એક અનોખી પહેલ તરીકે જોવામાં આવી રહ્યો છે. એસોસિએશનના જણાવ્યા મુજબ દેશભરમાં વધી રહેલા ઈંધણ ખર્ચ, ટ્રાન્સપોર્ટેશનના વધતા બોજ અને વાહનોની વધતી અવરજવર વચ્ચે ઉદ્યોગકારોએ સ્વૈચ્છિક રીતે આ પગલું ભર્યું છે.
આ નિર્ણય હેઠળ સુરતમાં કાર્યરત આશરે ૫,૦૦૦ જેટલા જરી-થ્રેડના ઉત્પાદન એકમો, ગોડાઉન, વેપારી પેઢીઓ અને સંબંધિત દુકાનો દર રવિવારે સંપૂર્ણપણે બંધ રહેશે. એસોસિએશનનું કહેવું છે કે જ્યાં સુધી પેટ્રોલ-ડીઝલની કિંમતો અને પરિવહનની પરિસ્થિતિ સામાન્ય નહીં થાય ત્યાં સુધી આ નિયમ અમલમાં રહેશે.
સુરતનો જરી અને થ્રેડ ઉદ્યોગ માત્ર ગુજરાત માટે નહીં પરંતુ સમગ્ર દેશના ટેક્સટાઇલ ક્ષેત્ર માટે અત્યંત મહત્વનો માનવામાં આવે છે. સાડી, ડ્રેસ મટિરિયલ, એમ્બ્રોઇડરી, ફેન્સી કપડાં અને ગારમેન્ટ ઉદ્યોગમાં ઉપયોગમાં લેવાતી જરી અને થ્રેડની દેશભરમાં મોટી માંગ છે. સુરતમાંથી દેશના વિવિધ રાજ્યોમાં જ નહીં પરંતુ વિદેશોમાં પણ મોટા પાયે માલ મોકલવામાં આવે છે. આવી સ્થિતિમાં દર અઠવાડિયે એક દિવસ સંપૂર્ણ બંધ રાખવાનો નિર્ણય ઉદ્યોગ માટે ઐતિહાસિક ગણાઈ રહ્યો છે.
ઉદ્યોગ સાથે સંકળાયેલા આગેવાનોનું માનવું છે કે હાલમાં દેશમાં પેટ્રોલ અને ડીઝલના વધતા ખર્ચના કારણે ટ્રાન્સપોર્ટેશન ખર્ચમાં ભારે વધારો થયો છે. કાચા માલથી લઈને તૈયાર માલના પરિવહન સુધી દરેક સ્તરે ખર્ચ વધી રહ્યો છે. નાના વેપારીઓ અને ઉત્પાદકો માટે આ પરિસ્થિતિ પડકારજનક બની રહી છે. આવા સમયમાં ઉદ્યોગે સ્વૈચ્છિક રીતે એક દિવસ સંપૂર્ણ બંધ રાખી ઈંધણ બચત તરફ યોગદાન આપવાનું નક્કી કર્યું છે.
એસોસિએશન દ્વારા વેપારીઓ અને ગ્રાહકોને પણ ખાસ અપીલ કરવામાં આવી છે. વેપારીઓને વારંવાર નાના ઓર્ડર આપવાને બદલે એક સાથે મોટા ઓર્ડર આપવા અને એડવાન્સમાં માલ મંગાવી લેવા સૂચના આપવામાં આવી છે. તેમનું કહેવું છે કે નાના-નાના ઓર્ડર માટે વારંવાર વાહનો દોડાવવાથી ઈંધણનો વ્યર્થ ખર્ચ થાય છે. જો વેપારીઓ એક સાથે ઓર્ડર કરશે તો ટ્રાન્સપોર્ટેશનમાં ઘટાડો થશે અને પેટ્રોલ-ડીઝલની મોટી બચત શક્ય બનશે.
ઉદ્યોગપતિઓએ આ નિર્ણયને માત્ર આર્થિક નહીં પરંતુ સામાજિક જવાબદારી સાથે જોડ્યો છે. ઘણા વેપારીઓનું કહેવું છે કે દેશ હાલમાં ઊર્જા બચત અને પર્યાવરણ સુરક્ષાની દિશામાં આગળ વધી રહ્યો છે. આવી સ્થિતિમાં ઉદ્યોગો પણ પોતાની જવાબદારી સમજીને પગલાં ભરે તે જરૂરી છે.
સુરતના જરી ઉદ્યોગનો ઇતિહાસ દાયકાઓ જૂનો છે. અહીં હજારો નાના-મોટા યુનિટો કાર્યરત છે અને લાખો લોકો સીધા કે પરોક્ષ રીતે રોજગાર મેળવે છે. જરી, એમ્બ્રોઇડરી અને થ્રેડ ઉદ્યોગ સુરતની આર્થિક વ્યવસ્થાનો મહત્વનો આધારસ્તંભ માનવામાં આવે છે. દરરોજ મોટી સંખ્યામાં માલસામાનના પરિવહન માટે ટેમ્પો, ટ્રક, પિકઅપ વાન અને અન્ય વાહનોનો ઉપયોગ થાય છે. હવે રવિવારે સંપૂર્ણ બંધ રહેશે એટલે વાહન વ્યવહારમાં પણ નોંધપાત્ર ઘટાડો જોવા મળશે.
આ નિર્ણયના પર્યાવરણલક્ષી ફાયદાઓ પણ નોંધપાત્ર હોવાનું માનવામાં આવી રહ્યું છે. વાહનોની અવરજવર ઘટતા હવામાં પ્રદૂષણનું પ્રમાણ પણ ઓછું થશે. કાર્બન ઉત્સર્જનમાં ઘટાડો થવાથી પર્યાવરણને પણ ફાયદો થશે. ઉદ્યોગજગતમાં આ પ્રકારની પહેલને ગ્રીન ઈન્ડસ્ટ્રીયલ પ્રેક્ટિસ તરીકે જોવામાં આવી રહી છે.
કેટલાક વેપારીઓનું માનવું છે કે દર અઠવાડિયે એક દિવસ સંપૂર્ણ આરામ મળવાથી મજૂરો અને કર્મચારીઓને પણ રાહત મળશે. સતત કામના દબાણ વચ્ચે એક દિવસની રજા મળતા કર્મચારીઓ પોતાના પરિવાર સાથે સમય વિતાવી શકશે. માનસિક અને શારીરિક આરોગ્ય માટે પણ આ નિર્ણય ફાયદાકારક સાબિત થઈ શકે છે.
સુરતના બજારોમાં આ નિર્ણય અંગે મિશ્ર પ્રતિસાદ જોવા મળી રહ્યો છે. ઘણા વેપારીઓએ એસોસિએશનના નિર્ણયનું સ્વાગત કર્યું છે અને તેને સમયોચિત ગણાવ્યો છે. કેટલાક વેપારીઓએ કહ્યું કે શરૂઆતમાં થોડી વ્યવસાયિક અસર પડી શકે છે, પરંતુ લાંબા ગાળે ઈંધણ બચત અને ખર્ચ ઘટાડા માટે આ પગલું યોગ્ય છે.
બીજી તરફ કેટલાક નાના વેપારીઓએ ચિંતા વ્યક્ત કરી છે કે રવિવારે બજાર બંધ રહેતા વેચાણમાં ઘટાડો થઈ શકે છે. ખાસ કરીને એવા વેપારીઓ જે રવિવારે વધુ વેપાર કરતા હોય તેઓ માટે શરૂઆતમાં મુશ્કેલી ઉભી થઈ શકે છે. જોકે એસોસિએશનનું કહેવું છે કે રાષ્ટ્રહિત માટે થોડો ત્યાગ જરૂરી છે અને વેપારીઓએ સહકાર આપવો જોઈએ.
ટેક્સટાઇલ ઉદ્યોગ સાથે જોડાયેલા નિષ્ણાતોનું કહેવું છે કે જો આ મોડેલ સફળ રહેશે તો અન્ય ઉદ્યોગો પણ આવી પહેલ કરી શકે છે. ખાસ કરીને એવા ઉદ્યોગો જ્યાં મોટા પ્રમાણમાં પરિવહન અને ઈંધણનો ઉપયોગ થાય છે ત્યાં આ પ્રકારની નીતિઓ અપનાવી શકાય.
સુરત શહેર પહેલાથી જ દેશના સૌથી મોટા ટેક્સટાઇલ હબ તરીકે ઓળખાય છે. અહીંથી દરરોજ કરોડો રૂપિયાનો વેપાર થાય છે. જરી અને થ્રેડ ઉદ્યોગનો નિર્ણય દેશભરના વેપારી વર્ગમાં ચર્ચાનો વિષય બન્યો છે. ઘણા ઉદ્યોગકારો આ મોડલને રસપૂર્વક જોઈ રહ્યા છે.
ઉદ્યોગપતિઓએ જણાવ્યું હતું કે પેટ્રોલ અને ડીઝલના વધતા ભાવનો સીધો અસર ઉત્પાદન ખર્ચ પર પડે છે. ટ્રાન્સપોર્ટેશન ખર્ચ વધતા અંતે તેનો બોજ ગ્રાહકો પર આવે છે. આવી સ્થિતિમાં જો ઈંધણ બચત માટે સંયુક્ત પ્રયાસ કરવામાં આવે તો ખર્ચમાં ઘટાડો શક્ય બની શકે છે.
એસોસિએશન દ્વારા તમામ સભ્યોને આ નિર્ણયનું કડક પાલન કરવા સૂચના આપવામાં આવી છે. રવિવારે કોઈ પણ પ્રકારનું ઉત્પાદન, સપ્લાય અથવા વેપાર ન કરવા અનુરોધ કરવામાં આવ્યો છે.
સામાજિક રીતે પણ આ નિર્ણયને સકારાત્મક ગણવામાં આવી રહ્યો છે. ઘણા લોકોનું કહેવું છે કે માત્ર સરકાર પર નિર્ભર રહેવાના બદલે સમાજ અને ઉદ્યોગો પણ પોતાની જવાબદારી સમજે તે આવશ્યક છે. સુરતના ઉદ્યોગકારોએ એક ઉદાહરણ પૂરું પાડ્યું છે કે દેશહિત માટે વ્યવસાયિક હિતોથી ઉપર ઉઠીને પણ નિર્ણય લઈ શકાય છે.
વિશેષજ્ઞોના મતે જો દર અઠવાડિયે એક દિવસ હજારો વાહનો રસ્તા પર ઓછા દોડશે તો શહેરના ટ્રાફિક દબાણમાં પણ ઘટાડો થશે. ખાસ કરીને સુરત જેવા ઝડપથી વિકસતા શહેરમાં ટ્રાફિક અને પ્રદૂષણ મોટી સમસ્યા બની રહ્યા છે.
આ નિર્ણયથી મજૂર વર્ગમાં પણ રાહતનો માહોલ જોવા મળી રહ્યો છે. ઘણા મજૂરોએ જણાવ્યું હતું કે સતત કામના કારણે પરિવારને સમય આપી શકાતા નહોતા. હવે રવિવારે રજા મળતા તેઓ પોતાના પરિવાર સાથે સમય વિતાવી શકશે અને આરામ પણ મળી રહેશે.
જરી ઉદ્યોગના આગેવાનોનું કહેવું છે કે આ નિર્ણય પાછળ કોઈ રાજકીય હેતુ નથી પરંતુ સંપૂર્ણપણે રાષ્ટ્રહિત અને સામાજિક જવાબદારીનો ભાવ છે. તેમણે દેશના અન્ય ઉદ્યોગોને પણ ઊર્જા બચત અને પર્યાવરણ સુરક્ષા માટે આવી પહેલ કરવા અનુરોધ કર્યો છે.
આ સમગ્ર ઘટનાએ ફરી એકવાર સાબિત કર્યું છે કે સુરતનો વેપારી વર્ગ માત્ર વેપાર જ નહીં પરંતુ સામાજિક જવાબદારીમાં પણ આગળ છે. કોરોના કાળ દરમિયાન પણ સુરતના ઉદ્યોગકારોએ અનેક સેવાકીય પ્રવૃત્તિઓ દ્વારા દેશને મદદ કરી હતી. હવે ઈંધણ બચત અને પર્યાવરણ સુરક્ષાના મુદ્દે પણ સુરતનો ઉદ્યોગ આગળ આવ્યો છે.
આગામી સમયમાં આ નિર્ણયનો વેપાર, ટ્રાન્સપોર્ટેશન અને પર્યાવરણ પર શું અસર પડે છે તે જોવાનું રહેશે. જોકે હાલ માટે સુરતના જરી અને થ્રેડ ઉદ્યોગની આ પહેલને દેશભરમાં એક જવાબદાર અને દુરંદેશી નિર્ણય તરીકે જોવામાં આવી રહી છે.
