એગ્રિકલ્ચર પ્રાકૃતિક ખેતીને જનઆંદોલન બનાવવાનો સંકલ્પ : રાજ્યપાલ આચાર્ય દેવવ્રતના અધ્યક્ષસ્થાને મુખ્યમંત્રી ભૂપેન્દ્ર પટેલે જિલ્લા વહીવટીતંત્રને મિશન મોડમાં અભિયાન ઉપાડવા આહવાન કર્યું.

 ગુજરાતમાં પ્રાકૃતિક ખેતીને વધુ વેગ આપવા અને રાજ્યના ખેડૂતોને રાસાયણિક ખેતીમાંથી મુક્ત કરી પર્યાવરણમૈત્રી અને આરોગ્યપ્રદ કૃષિ પદ્ધતિ તરફ પ્રેરિત કરવાના હેતુથી રાજ્ય સરકાર દ્વારા સતત પ્રયાસો હાથ ધરવામાં આવી રહ્યા છે. આ જ દિશામાં એક મહત્વપૂર્ણ પગલાંરૂપે માનનીય રાજ્યપાલ શ્રી આચાર્ય દેવવ્રતના અધ્યક્ષસ્થાને ગાંધીનગર ખાતે રાજ્યના તમામ જિલ્લા કલેક્ટરશ્રીઓ, જિલ્લા વિકાસ અધિકારીશ્રીઓ તેમજ મ્યુનિસિપલ કમિશનરશ્રીઓ સાથે પ્રાકૃતિક ખેતી વિષયક ઉચ્ચસ્તરીય વિડિયો કોન્ફરન્સનું આયોજન કરવામાં આવ્યું હતું. આ મહત્વપૂર્ણ બેઠકમાં ગુજરાતના મુખ્યમંત્રી શ્રી ભૂપેન્દ્રભાઈ પટેલ અને રાજ્યના કૃષિ મંત્રી શ્રી જીતુભાઈ વાઘાણી પણ વિશેષરૂપે ઉપસ્થિત રહ્યા હતા.

રાજ્યવ્યાપી આ વિડિયો કોન્ફરન્સમાં પ્રાકૃતિક ખેતીના વ્યાપક પ્રચાર-પ્રસાર, ખેડૂતોને તેની તરફ પ્રોત્સાહિત કરવા માટેના કાર્યક્રમો, તાલીમ વ્યવસ્થા, વૈજ્ઞાનિક અભિગમથી ખેડૂતોને સમજાવવાની જરૂરિયાત તેમજ પ્રાકૃતિક ખેતીને એક લોકચળવળ તરીકે વિકસાવવાના મુદ્દાઓ પર વિસ્તૃત ચર્ચા કરવામાં આવી હતી. રાજ્યપાલશ્રી અને મુખ્યમંત્રીશ્રીએ જિલ્લા અને મહાનગરોના વહીવટી વડાઓને આ અભિયાનને માત્ર સરકારી કાર્યક્રમ તરીકે નહીં પરંતુ જનભાગીદારી આધારિત મિશન તરીકે આગળ વધારવા અનુરોધ કર્યો હતો.

વિડિયો કોન્ફરન્સ દરમિયાન મુખ્યમંત્રી શ્રી ભૂપેન્દ્રભાઈ પટેલે પોતાના સંબોધનમાં જણાવ્યું હતું કે પ્રાકૃતિક ખેતી માત્ર કૃષિ ઉત્પાદનની એક પદ્ધતિ નથી, પરંતુ માનવ જીવન, પર્યાવરણ, જમીનની ફળદ્રુપતા અને આવનારી પેઢીના સ્વાસ્થ્ય સાથે સીધી રીતે જોડાયેલો વિષય છે. તેમણે કહ્યું કે છેલ્લા કેટલાક દાયકાઓ દરમિયાન રાસાયણિક ખાતરો અને જંતુનાશકોના વધતા ઉપયોગના કારણે જમીનની ગુણવત્તા, પાણીની શુદ્ધતા અને માનવ આરોગ્ય પર ગંભીર અસર જોવા મળી રહી છે. આવી સ્થિતિમાં પ્રાકૃતિક ખેતી એક સકારાત્મક અને લાંબા ગાળાનો ઉકેલ બની શકે છે.

મુખ્યમંત્રીશ્રીએ જિલ્લા કલેક્ટરો, જિલ્લા વિકાસ અધિકારીઓ અને મ્યુનિસિપલ કમિશનરોને સંબોધતા જણાવ્યું હતું કે ખેડૂતો સુધી માત્ર માહિતી પહોંચાડવી પૂરતી નથી, પરંતુ તેમને પ્રાકૃતિક ખેતીના ફાયદાઓ વૈજ્ઞાનિક રીતે સમજાવવા જરૂરી છે. જ્યારે ખેડૂતોને જમીનના આરોગ્ય, ઉત્પાદન ખર્ચમાં ઘટાડો, પાકની ગુણવત્તામાં વધારો અને બજારમાં મળતી વધુ કિંમત વિશે વિશ્વસનીય માહિતી મળશે ત્યારે તેઓ સ્વયં પ્રેરિત થઈ આ પદ્ધતિ અપનાવશે.

તેમણે ભારપૂર્વક જણાવ્યું હતું કે રાજ્ય સરકાર પ્રાકૃતિક ખેતીને પ્રોત્સાહન આપવા માટે અનેક યોજનાઓ અને કાર્યક્રમો અમલમાં મૂકી રહી છે. હવે જિલ્લા અને તાલુકા સ્તરે પણ આ અભિયાનને વધુ અસરકારક રીતે અમલમાં મૂકવાની જરૂર છે. દરેક ગામમાં ખેડૂતો સુધી પહોંચીને તેમને પ્રાકૃતિક ખેતીના પ્રયોગો બતાવવા, સફળ ખેડૂતો સાથે સંવાદ કરાવવા અને તાલીમ કાર્યક્રમો યોજવા માટે વહીવટી તંત્રે સક્રિય ભૂમિકા ભજવવી જોઈએ.

મુખ્યમંત્રીશ્રીએ પોતાના સંબોધનમાં વડાપ્રધાન શ્રી નરેન્દ્રભાઈ મોદીના પ્રાકૃતિક ખેતી અંગેના વિઝનનો પણ ઉલ્લેખ કર્યો હતો. તેમણે જણાવ્યું હતું કે વડાપ્રધાનશ્રીએ અનેક પ્રસંગોએ દેશના ખેડૂતોને રાસાયણિક ખેતી પરની નિર્ભરતા ઘટાડીને પ્રાકૃતિક ખેતી અપનાવવાનું આહવાન કર્યું છે. વડાપ્રધાનશ્રીનું માનવું છે કે સ્વસ્થ ભારતના નિર્માણ માટે ખેતરમાંથી શરૂ થતી શુદ્ધ અને રાસાયણિક મુક્ત ખેતી અત્યંત આવશ્યક છે.

મુખ્યમંત્રીશ્રીએ વધુમાં જણાવ્યું હતું કે માનનીય રાજ્યપાલ શ્રી આચાર્ય દેવવ્રત છેલ્લા ઘણા વર્ષોથી પ્રાકૃતિક ખેતીના સશક્ત પ્રણેતા તરીકે કાર્ય કરી રહ્યા છે. તેઓ રાજ્યના વિવિધ જિલ્લાઓમાં જઈને ખેડૂતો સાથે સીધો સંવાદ કરી રહ્યા છે, તેમના ખેતરોની મુલાકાત લઈ રહ્યા છે અને પ્રાકૃતિક ખેતીના ફાયદાઓ વિશે વિસ્તૃત માર્ગદર્શન આપી રહ્યા છે. તેમના પ્રયાસોથી હજારો ખેડૂતો આ અભિયાન સાથે જોડાયા છે અને સફળતાપૂર્વક પ્રાકૃતિક ખેતી કરી રહ્યા છે.

વિડિયો કોન્ફરન્સ દરમિયાન રાજ્યપાલ શ્રી આચાર્ય દેવવ્રતે પણ પ્રાકૃતિક ખેતીના મહત્વ વિશે માર્ગદર્શન આપ્યું હતું. તેમણે જણાવ્યું હતું કે જમીન માત્ર ઉત્પાદનનું સાધન નથી, પરંતુ જીવંત સજીવ છે. જો આપણે જમીનની તંદુરસ્તી જાળવી રાખીશું તો જ ભવિષ્યની પેઢીઓ માટે કૃષિ વ્યવસાય ટકાઉ બની રહેશે. તેમણે કહ્યું કે રાસાયણિક ખેતીના કારણે જમીનની કુદરતી શક્તિ સતત ઘટી રહી છે અને આ પરિસ્થિતિને બદલવા માટે પ્રાકૃતિક ખેતી એકમાત્ર અસરકારક વિકલ્પ છે.

રાજ્યપાલશ્રીએ પોતાના અનુભવો શેર કરતાં જણાવ્યું હતું કે તેમણે દેશના વિવિધ રાજ્યોમાં તેમજ ગુજરાતના અનેક વિસ્તારોમાં પ્રાકૃતિક ખેતીના ઉત્તમ પરિણામો જોયા છે. ઘણા ખેડૂતો ઓછા ખર્ચે વધુ ગુણવત્તાયુક્ત ઉત્પાદન મેળવી રહ્યા છે અને તેમની આવકમાં પણ વધારો થયો છે. સૌથી મહત્વની બાબત એ છે કે પ્રાકૃતિક ખેતી દ્વારા ઉત્પાદિત અનાજ, શાકભાજી અને ફળો માનવ આરોગ્ય માટે વધુ સુરક્ષિત અને પૌષ્ટિક હોય છે.

તેમણે વહીવટી અધિકારીઓને સૂચન કર્યું હતું કે પ્રાકૃતિક ખેતીના પ્રચાર માટે ગામ સ્તરે વિશેષ અભિયાન ચલાવવામાં આવે. ખેડૂત મેળા, તાલીમ શિબિરો, પ્રદર્શન પ્લોટ, કૃષિ યુનિવર્સિટીઓ અને કૃષિ વૈજ્ઞાનિકોના સહયોગથી ખેડૂતોને વ્યવહારુ માર્ગદર્શન આપવામાં આવે. ઉપરાંત સફળ ખેડૂતોને રોલ મોડેલ તરીકે રજૂ કરીને અન્ય ખેડૂતોને પ્રેરિત કરવામાં આવે.

કૃષિ મંત્રી શ્રી જીતુભાઈ વાઘાણીએ પણ બેઠકમાં પોતાના વિચારો રજૂ કર્યા હતા. તેમણે જણાવ્યું હતું કે ગુજરાત સરકારે પ્રાકૃતિક ખેતીના ક્ષેત્રમાં દેશભરમાં આગવું સ્થાન મેળવ્યું છે. રાજ્યમાં લાખો ખેડૂતો પ્રાકૃતિક ખેતી તરફ વળી રહ્યા છે અને સરકાર દ્વારા તેમને તાલીમ, માર્ગદર્શન અને જરૂરી સહાય પૂરી પાડવામાં આવી રહી છે.

તેમણે જણાવ્યું હતું કે કૃષિ વિભાગ દ્વારા વિવિધ કાર્યક્રમો મારફતે ખેડૂતોને જીવામૃત, ઘનજીવામૃત, બીજામૃત અને અન્ય પ્રાકૃતિક ખેતી પદ્ધતિઓ અંગે તાલીમ આપવામાં આવી રહી છે. ઉપરાંત કૃષિ વિજ્ઞાન કેન્દ્રો, આત્મા પ્રોજેક્ટ, કૃષિ યુનિવર્સિટીઓ અને અન્ય સંસ્થાઓના સહયોગથી ખેડૂતો સુધી નવીન માહિતી પહોંચાડવામાં આવી રહી છે.

વિડિયો કોન્ફરન્સમાં રાજ્યના વિવિધ જિલ્લાઓના અધિકારીઓએ પણ પોતાના અનુભવો અને સૂચનો રજૂ કર્યા હતા. કેટલાક જિલ્લાઓમાં પ્રાકૃતિક ખેતીના સફળ મોડેલ રજૂ કરવામાં આવ્યા હતા. અધિકારીઓએ ખેડૂતોમાં વધતી જાગૃતિ અને આ પદ્ધતિ પ્રત્યે વધતા રસ અંગે માહિતી આપી હતી.

બેઠક દરમિયાન એ બાબત પર પણ ભાર મૂકવામાં આવ્યો હતો કે પ્રાકૃતિક ખેતી માત્ર ખેડૂતો માટે જ નહીં પરંતુ સમગ્ર સમાજ માટે લાભદાયી છે. રાસાયણિક ખાતરો અને જંતુનાશકોના ઓછા ઉપયોગથી જમીન અને પાણીનું પ્રદૂષણ ઘટે છે, જૈવ વૈવિધ્યતા જળવાઈ રહે છે અને પર્યાવરણનું સંરક્ષણ થાય છે. આ ઉપરાંત ગ્રાહકોને પણ સ્વસ્થ અને સુરક્ષિત ખાદ્ય પદાર્થો ઉપલબ્ધ થાય છે.

વિશેષજ્ઞોના જણાવ્યા અનુસાર પ્રાકૃતિક ખેતી દ્વારા ઉત્પાદન ખર્ચમાં નોંધપાત્ર ઘટાડો શક્ય બને છે. ખેડૂતોને મોંઘા રાસાયણિક ખાતરો અને જંતુનાશકો ખરીદવાની જરૂર પડતી નથી. સ્થાનિક સ્તરે ઉપલબ્ધ ગાય આધારિત અને કુદરતી સામગ્રીનો ઉપયોગ કરીને ખેતી કરી શકાય છે. જેના કારણે ખેડૂતોની આવકમાં વધારો થવાની શક્યતા પણ વધે છે.

વિડિયો કોન્ફરન્સના અંતે મુખ્યમંત્રીશ્રીએ તમામ જિલ્લા વહીવટી તંત્રને આ અભિયાનને મિશન મોડમાં અમલમાં મૂકવા માટે આહવાન કર્યું હતું. તેમણે જણાવ્યું હતું કે આગામી સમયમાં દરેક જિલ્લામાં પ્રાકૃતિક ખેતી અંગે વિશેષ અભિયાનો હાથ ધરવામાં આવશે અને વધુમાં વધુ ખેડૂતોને આ ચળવળ સાથે જોડવામાં આવશે.

તેમણે સ્પષ્ટ શબ્દોમાં જણાવ્યું હતું કે પ્રાકૃતિક ખેતીને માત્ર સરકારી યોજના તરીકે નહીં પરંતુ જનઆંદોલન તરીકે વિકસાવવાની જરૂર છે. જ્યારે ખેડૂતો, વૈજ્ઞાનિકો, વહીવટી તંત્ર, કૃષિ સંસ્થાઓ અને સમાજના વિવિધ વર્ગો સાથે મળીને કામ કરશે ત્યારે જ આ અભિયાનને વ્યાપક સફળતા મળશે.

ગુજરાત સરકાર દ્વારા પ્રાકૃતિક ખેતીને પ્રોત્સાહન આપવા માટે લેવામાં આવી રહેલા આ પ્રયાસો રાજ્યના કૃષિ ક્ષેત્ર માટે નવા યુગની શરૂઆત સમાન માનવામાં આવી રહ્યા છે. રાજ્યપાલ આચાર્ય દેવવ્રતના માર્ગદર્શન, વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીના વિઝન અને મુખ્યમંત્રી ભૂપેન્દ્ર પટેલના નેતૃત્વ હેઠળ ગુજરાતમાં પ્રાકૃતિક ખેતીને વધુ મજબૂત બનાવવાનો સંકલ્પ વ્યક્ત કરવામાં આવ્યો છે.

આ વિડિયો કોન્ફરન્સ માત્ર એક પ્રશાસનિક બેઠક નહોતી, પરંતુ ગુજરાતના કૃષિ ક્ષેત્રને વધુ ટકાઉ, પર્યાવરણમૈત્રી અને આરોગ્યપ્રદ બનાવવાના દિશામાં એક મહત્વપૂર્ણ પગલું સાબિત થઈ છે. આગામી સમયમાં આ અભિયાનના પરિણામો રાજ્યના ખેડૂતો, ગ્રાહકો અને સમગ્ર સમાજ માટે લાભદાયી બનશે તેવી આશા વ્યક્ત કરવામાં આવી રહી છે.