મારું ગુજરાત મહી નદી પર રૂ. 1700 કરોડનો ઐતિહાસિક ‘બદલપુર-કારેલી બેરેજ કમ બ્રિજ’ પ્રોજેક્ટ: મધ્ય અને દક્ષિણ ગુજરાતના વિકાસને મળશે નવી ગતિ.
80 ગામોના 15 લાખથી વધુ લોકોને પીવાનું પાણી, 16 હજાર હેક્ટર જમીનની ખારાશ દૂર થશે, પરિવહન અંતરમાં 75 કિમીનો ઘટાડો
આણંદ, તા. 25: ગુજરાત સરકાર દ્વારા રાજ્યના જળસંચય, કૃષિ વિકાસ અને પરિવહન સુવિધાઓને વધુ મજબૂત બનાવવા માટે વધુ એક મહત્વાકાંક્ષી અને દીર્ઘદ્રષ્ટિપૂર્ણ નિર્ણય લેવામાં આવ્યો છે. મહી નદી પર ધુવારણ નજીક રૂ. 1700 કરોડના અંદાજિત ખર્ચે નિર્માણ પામનારા ‘બદલપુર-કારેલી બેરેજ કમ બ્રિજ’ પ્રોજેક્ટને રાજ્ય સરકારે સૈદ્ધાંતિક મંજૂરી આપતાં મધ્ય અને દક્ષિણ ગુજરાતના વિકાસ માટે એક નવા અધ્યાયનો પ્રારંભ થયો છે.
રાજ્યના અન્ન અને નાગરિક પુરવઠા મંત્રી **રમણભાઈ સોલંકી**ના સતત પ્રયાસો અને રજૂઆતોના પરિણામે આ મહત્વપૂર્ણ યોજના મંજૂરીના તબક્કે પહોંચી છે. હવે સરકાર દ્વારા પ્રોજેક્ટ માટેની સર્વે કામગીરી ઝડપી ગતિએ હાથ ધરવાનો નિર્ણય લેવામાં આવ્યો છે.
મુખ્યમંત્રી **ભૂપેન્દ્ર પટેલ**ના નેતૃત્વ હેઠળ રાજ્ય સરકાર દ્વારા લેવામાં આવેલો આ નિર્ણય માત્ર એક બેરેજ અથવા પુલનું નિર્માણ નહીં, પરંતુ સમગ્ર પ્રદેશના સામાજિક, આર્થિક અને કૃષિ વિકાસ માટેનું મહત્વપૂર્ણ માઈલસ્ટોન સાબિત થવાનો છે.
આધુનિક એન્જિનિયરિંગનો અનોખો નમૂનો બનશે બેરેજ
આણંદ સિંચાઈ વિભાગના કાર્યપાલક ઇજનેર **રજત ચૌધરી**ના જણાવ્યા મુજબ મહી નદીના અંદાજે 4.5 કિલોમીટર પહોળા પટમાં આ ભવ્ય બેરેજ કમ બ્રિજનું નિર્માણ કરવામાં આવશે.
પ્રોજેક્ટ હેઠળ લગભગ 2 કિલોમીટર લાંબું આધુનિક બ્રિજ સ્ટ્રક્ચર ઊભું કરવામાં આવશે, જ્યારે નદીના વહેણને નિયંત્રિત કરવા અને વરસાદી પાણીના મહત્તમ સંગ્રહ માટે અંદાજે 70 જેટલા વિશાળ દરવાજાઓ (ગેટ્સ) સ્થાપિત કરવામાં આવશે.
આ ઉપરાંત બાકીના વિસ્તારમાં સુરક્ષાત્મક બંધ (પ્રોટેક્શન બંડ) બનાવવામાં આવશે. સમગ્ર પ્રોજેક્ટમાં અદ્યતન પૂર નિયંત્રણ ટેક્નોલોજી, મજબૂત ક્રોસ-વે સિસ્ટમ અને આધુનિક સિવિલ એન્જિનિયરિંગ પદ્ધતિઓનો ઉપયોગ કરવામાં આવશે, જેથી ભારે વરસાદ કે પૂર જેવી પરિસ્થિતિમાં પણ પાણીનો સંગ્રહ અને વાહનવ્યવહાર સલામત રહી શકે.
183 મિલિયન ઘન મીટર મીઠા પાણીનો થશે સંગ્રહ
આ યોજનાની સૌથી મહત્વપૂર્ણ વિશેષતા તેની વિશાળ જળસંગ્રહ ક્ષમતા છે. બેરેજ પૂર્ણ થયા બાદ અંદાજે 183 મિલિયન ઘન મીટર મીઠા પાણીનો સંગ્રહ શક્ય બનશે.
હાલમાં મહી નદીનું વિશાળ પ્રમાણમાં મીઠું પાણી દર વર્ષે દરિયામાં વહી જાય છે. બેરેજના નિર્માણથી આ કિંમતી જળસંપત્તિનો સંગ્રહ થશે અને તેનો ઉપયોગ પીવાના પાણી, કૃષિ અને ઔદ્યોગિક જરૂરિયાતો માટે કરી શકાશે.
આ સંગ્રહિત પાણી ભવિષ્યમાં સમગ્ર વિસ્તાર માટે જીવનદાયી સાબિત થશે અને પાણીની તંગી સામે કાયમી ઉકેલ પૂરું પાડશે.
કડાણા ડેમ પરની નિર્ભરતા ઘટશે
હાલમાં આ વિસ્તારમાં પીવાના પાણીનો મુખ્ય આધાર કડાણા ડેમ છે. પરંતુ બદલપુર બેરેજના નિર્માણ પછી સ્થાનિક સ્તરે જ પાણીનો વિશાળ જથ્થો ઉપલબ્ધ થશે.
તેના પરિણામે પીવાના પાણી માટે કડાણા ડેમ પરની નિર્ભરતા નોંધપાત્ર રીતે ઘટશે અને આસપાસના વિસ્તારોને વધુ સ્થાયી અને વિશ્વસનીય જળસ્રોત પ્રાપ્ત થશે.
16 હજાર હેક્ટર જમીનની ખારાશ દૂર થશે
મહી નદીના આ વિસ્તારમાં લાંબા સમયથી ખારાશ એક ગંભીર સમસ્યા રહી છે. હાલમાં દરિયાઈ ભરતીના કારણે દરિયાનું ખારું પાણી અંદાજે 50 કિલોમીટર સુધી અંદર પ્રવેશી જાય છે અને જમીનની ઉત્પાદકતા પર નકારાત્મક અસર કરે છે.
બદલપુર બેરેજના નિર્માણ પછી મીઠા પાણીનો વિશાળ જથ્થો સંગ્રહિત થવાથી ખારાશની સમસ્યામાં નોંધપાત્ર ઘટાડો થશે.
આ યોજનાનો સીધો લાભ આશરે 16,000 હેક્ટર જમીનને મળશે. જમીનની ફળદ્રુપતા વધશે, ભૂગર્ભ જળની ગુણવત્તામાં સુધારો થશે અને ખેડૂતો વર્ષ દરમિયાન એક કરતાં વધુ પાક લઈ શકશે.
કૃષિ નિષ્ણાતોના મતે આ યોજના સમગ્ર વિસ્તારમાં નવી હરિત ક્રાંતિ લાવી શકે છે.
80 ગામોના 15 લાખથી વધુ લોકોને મળશે શુદ્ધ પીવાનું પાણી
જળ વિતરણની દૃષ્ટિએ પણ આ યોજના અત્યંત મહત્વપૂર્ણ છે.
બેરેજ પૂર્ણ થયા બાદ:
- આણંદ જિલ્લાના 42 ગામો
- વડોદરા જિલ્લાના 30 ગામો
- ભરૂચ જિલ્લાના 8 ગામો
એમ કુલ આશરે 80 ગામોના 15 લાખથી વધુ લોકોને શુદ્ધ પીવાનું પાણી ઉપલબ્ધ થશે.
ખાસ કરીને નદીકાંઠાના અને સરહદી ગામોને પ્રથમ વખત સ્થાયી અને વિશ્વસનીય જળસ્રોતનો લાભ મળશે.
પરિવહન ક્ષેત્રે આવશે ક્રાંતિ
બદલપુર-કારેલી બેરેજ કમ બ્રિજ માત્ર જળસંચય પ્રોજેક્ટ નહીં પરંતુ એક મહત્વપૂર્ણ પરિવહન કડી પણ બનશે.
હાલમાં ખંભાત અને તારાપુર તરફથી જંબુસર તથા દહેજ ઔદ્યોગિક વિસ્તાર સુધી પહોંચવા માટે લાંબું અંતર કાપવું પડે છે.
બેરેજ કમ બ્રિજના નિર્માણ પછી વાહનવ્યવહારનું અંતર અંદાજે 75 કિલોમીટર જેટલું ઘટી જશે.
તેના પરિણામે:
- ઇંધણની મોટી બચત થશે
- પ્રવાસ સમય ઘટશે
- માલસામાનની ઝડપી હેરફેર થશે
- વેપાર અને ઉદ્યોગોને સીધો લાભ મળશે
ખાસ કરીને દહેજ PCPIR વિસ્તાર અને મધ્ય ગુજરાતના ઔદ્યોગિક પટ્ટા વચ્ચેનું જોડાણ વધુ મજબૂત બનશે.
409 ગામો અને 32 તળાવો થશે લાભાન્વિત
આ પ્રોજેક્ટનો પ્રત્યક્ષ અને પરોક્ષ લાભ વિશાળ વિસ્તારને મળશે.
યોજનાથી:
- આણંદ જિલ્લાના 152 ગામો
- વડોદરા જિલ્લાના 164 ગામો
- ભરૂચ જિલ્લાના 81 ગામો
એમ કુલ 409 ગામો લાભાન્વિત થશે.
તે ઉપરાંત વિસ્તારના 32 તળાવોને પણ જળસંચયના દૃષ્ટિકોણથી લાભ મળશે.
રોજગારી અને પ્રવાસન માટે નવી તકો
યોજનાના અમલીકરણ બાદ કૃષિ, ઉદ્યોગ અને સેવાક્ષેત્રમાં વિકાસની નવી તકો ઊભી થશે. સ્થાનિક સ્તરે રોજગારીનું સર્જન થતાં યુવાનોનું શહેરો તરફ થતું સ્થળાંતર પણ ઘટશે.
નદીકાંઠે સર્જાનાર વિશાળ જળાશય ભવિષ્યમાં પ્રવાસન માટે આકર્ષણનું કેન્દ્ર બની શકે છે. બોટિંગ, ઇકો-ટૂરિઝમ, કુદરતી સૌંદર્ય અને જળક્રીડાઓ માટેની તકો ઊભી થવાથી સ્થાનિક અર્થતંત્રને પણ નવો વેગ મળશે.
ગુજરાતના વિકાસનું નવું સીમાચિહ્ન
મહી નદી પર નિર્માણ પામનારો બદલપુર-કારેલી બેરેજ કમ બ્રિજ માત્ર એક ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર પ્રોજેક્ટ નથી, પરંતુ પાણી, ખેતી, ઉદ્યોગ, પરિવહન અને ગ્રામ વિકાસને એકસાથે આગળ વધારતો વિકાસનો સર્વગ્રાહી મોડલ છે.
રૂ. 1700 કરોડના ખર્ચે સાકાર થનારી આ યોજના મધ્ય અને દક્ષિણ ગુજરાતના લાખો લોકોના જીવનમાં ગુણાત્મક પરિવર્તન લાવશે અને ગુજરાતની વિકાસયાત્રામાં એક મહત્વપૂર્ણ સીમાચિહ્ન તરીકે સ્થાન મેળવશે. ચરોત્તરથી ભરૂચ સુધીનો વિસ્તાર આગામી વર્ષોમાં સમૃદ્ધિ, રોજગારી અને જળસુરક્ષાનું નવું કેન્દ્ર બની શકે છે.
