મારું ગુજરાત રાજકોટનો ઐતિહાસિક સાતમ-આઠમ લોકમેળો નવા સરનામે? અટલ સરોવર પાસે મેગા આયોજનની તૈયારી, 18 કરોડની ગ્રાન્ટ પર સૌની નજર
રાજકોટ શહેરની ઓળખ બની ગયેલો અને લાખો લોકોની આસ્થા, પરંપરા તથા મનોરંજન સાથે જોડાયેલો સાતમ-આઠમનો લોકમેળો આ વર્ષે નવા સ્થળે યોજાય તેવી સંભાવનાએ શહેરભરમાં ચર્ચાનો માહોલ સર્જ્યો છે. વર્ષોથી રેસકોર્સ મેદાન ખાતે યોજાતો આ લોકમેળો હવે અટલ સરોવર નજીક આવેલા વિશાળ વિસ્તારમાં ખસેડવાની તૈયારી શરૂ થઈ હોવાનું જાણવા મળી રહ્યું છે. આ માટે જિલ્લા કલેક્ટર તંત્ર દ્વારા રાજ્ય સરકાર સમક્ષ આશરે રૂ. 18 કરોડની ગ્રાન્ટની માંગણી કરવામાં આવી છે. જો સરકાર આ માંગણીને મંજૂરી આપશે તો રાજકોટવાસીઓને આ વર્ષે સાતમ-આઠમના લોકમેળાનો આનંદ એકદમ નવા અને આધુનિક સ્થળે માણવાનો અવસર મળી શકે છે.
રાજકોટનો સાતમ-આઠમનો લોકમેળો માત્ર એક મનોરંજનનો કાર્યક્રમ નથી, પરંતુ તે શહેરની સાંસ્કૃતિક ઓળખ અને લોકજીવનનો અભિન્ન ભાગ છે. દર વર્ષે લાખો લોકો આ મેળામાં ઉમટી પડે છે. બાળકો માટે વિવિધ રાઈડ્સ, યુવાનો માટે મનોરંજનની નવીન સુવિધાઓ, વેપારીઓ માટે રોજગારીની તક અને પરિવારો માટે આનંદનું કેન્દ્ર બની રહેલો આ મેળો હવે નવા સ્થળે ખસેડવાની ચર્ચાએ નવી ઉત્સુકતા ઊભી કરી છે.
માહિતી અનુસાર અટલ સરોવર નજીક આવેલી જમીન હાલમાં સંપૂર્ણ રીતે સમથળ નથી. ત્યાં મોટા પાયે લેવલિંગ અને વિકાસકાર્યો કરવાની જરૂરિયાત છે. આ વિસ્તારને લોકમેળા માટે યોગ્ય બનાવવા માટે કલેક્ટર તંત્ર દ્વારા અંદાજે રૂ. 18 કરોડની ગ્રાન્ટની માંગણી કરવામાં આવી છે. જમીન સમથળ કરવી, આંતરિક રસ્તાઓ બનાવવું, વીજળી અને પાણીની સુવિધા ઊભી કરવી, પાર્કિંગ ઝોન વિકસાવવો તેમજ સુરક્ષા અને ઈમરજન્સી સેવાઓ માટે જરૂરી ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર તૈયાર કરવાનું આયોજન કરવામાં આવ્યું હોવાનું જાણવા મળે છે.
ખાસ વાત એ છે કે આ જ જમીનને વિકાસ માટે અગાઉ પણ વિચારણા કરવામાં આવી હતી. તત્કાલીન કલેક્ટર પ્રભવ જોશીના કાર્યકાળ દરમિયાન આ વિસ્તારના વિકાસ માટે રૂ. 12 કરોડની ગ્રાન્ટની માંગણી કરવામાં આવી હતી. જોકે તે સમયે આ યોજના આગળ વધી શકી નહોતી. હવે માત્ર એક વર્ષના ગાળામાં જ આ જ કામ માટે અંદાજિત ખર્ચમાં રૂ. 6 કરોડનો વધારો નોંધાયો છે અને કુલ માંગણી રૂ. 18 કરોડ સુધી પહોંચી ગઈ છે.
આ વધેલા ખર્ચને લઈને પણ ચર્ચા શરૂ થઈ છે. નિષ્ણાતોનું માનવું છે કે છેલ્લા કેટલાક વર્ષોમાં બાંધકામ સામગ્રી, મશીનરી, મજૂરી ખર્ચ અને અન્ય વિકાસ કાર્યોના દરોમાં સતત વધારો થયો છે. પરિણામે અગાઉ જે કામ રૂ. 12 કરોડમાં શક્ય ગણાતું હતું તે હવે વધુ ખર્ચાળ બન્યું છે. બીજી તરફ કેટલાક લોકો એ પણ સવાલ ઉઠાવી રહ્યા છે કે માત્ર એક વર્ષમાં ખર્ચમાં આટલો મોટો વધારો કેમ થયો? સરકાર ગ્રાન્ટ મંજૂર કરતી પહેલાં આ અંગે વિગતવાર તકનીકી મૂલ્યાંકન કરે તેવી પણ માંગણી થઈ રહી છે.
ગત વર્ષે રાજકોટ શહેરના અનેક લોકપ્રતિનિધિઓએ લોકમેળાનું સ્થળ બદલવાની માંગણી સરકાર સમક્ષ રજૂ કરી હતી. તેમાં રાજકોટની ધારાસભ્ય દર્શિતા શાહ અને ધારાસભ્ય રમેશ ટીલાળા સહિતના આગેવાનો સામેલ હતા. તેમનું માનવું હતું કે વર્ષોથી રેસકોર્સ મેદાન ખાતે યોજાતા મેળાને કારણે ટ્રાફિક, પાર્કિંગ અને સુરક્ષા સંબંધિત અનેક પડકારો ઉભા થાય છે. શહેરની વધતી વસતી અને મેળામાં વધતા મુલાકાતીઓના કારણે વર્તમાન સ્થળ હવે મર્યાદિત બનતું જઈ રહ્યું છે.
લોકપ્રતિનિધિઓએ સરકાર સમક્ષ રજૂઆત કરી હતી કે શહેરને ભવિષ્યની જરૂરિયાતોને ધ્યાનમાં રાખીને વધુ વિશાળ અને સુવિધાસભર સ્થળે લોકમેળાનું આયોજન કરવું જોઈએ. અટલ સરોવર નજીકનો વિસ્તાર આ માટે યોગ્ય હોવાનું માનવામાં આવે છે, કારણ કે ત્યાં વિસ્તરણની પૂરતી શક્યતા છે અને લાંબા ગાળે આધુનિક મેળા ગ્રાઉન્ડ વિકસાવી શકાય છે.
રાજકોટમાં સાતમ-આઠમનો મેળો માત્ર ધાર્મિક પરંપરા સાથે જોડાયેલો નથી, પરંતુ સ્થાનિક અર્થતંત્ર માટે પણ મહત્વનો સાબિત થાય છે. મેળા દરમિયાન હજારો નાના-મોટા વેપારીઓને ધંધો મળે છે. ખાણી-પીણીના સ્ટોલ, રમકડાં, ઘરવપરાશની વસ્તુઓ, હસ્તકલા ઉત્પાદનો અને વિવિધ વેપારી એકમો લાખો રૂપિયાનો વ્યવહાર કરે છે. આવા સંજોગોમાં જો મેળાને વધુ વિશાળ અને સુવિધાસભર સ્થળ મળશે તો વેપારીઓને પણ વધુ સારો લાભ મળી શકે છે.
નવા સ્થળે મેળાનું આયોજન થાય તો પાર્કિંગની સમસ્યા પણ મોટા પ્રમાણમાં હલ થઈ શકે છે. હાલ રેસકોર્સ વિસ્તાર આસપાસ મેળા દરમિયાન ભારે ટ્રાફિક જામ સર્જાય છે. શહેરના અનેક માર્ગો પર વાહનોની લાંબી કતારો જોવા મળે છે. ઘણી વખત એમ્બ્યુલન્સ અને ઈમરજન્સી વાહનોને પણ મુશ્કેલીનો સામનો કરવો પડે છે. અટલ સરોવર નજીકનો વિસ્તાર વધુ ખુલ્લો હોવાથી ત્યાં વિશાળ પાર્કિંગ ઝોન વિકસાવી શકાય તેવી સંભાવના છે.
સુરક્ષા વ્યવસ્થાના દૃષ્ટિકોણથી પણ નવું સ્થળ વધુ અનુકૂળ બની શકે છે. દર વર્ષે લાખો લોકો મેળામાં આવતા હોવાથી પોલીસ તંત્ર માટે કાયદો અને વ્યવસ્થા જાળવવાનો મોટો પડકાર રહે છે. વિશાળ વિસ્તારમાં પ્રવેશ અને બહાર નીકળવાના અલગ-અલગ માર્ગો બનાવી શકાય તો ભીડનું અસરકારક સંચાલન શક્ય બનશે. સાથે જ સીસીટીવી નેટવર્ક, કમાન્ડ એન્ડ કંટ્રોલ સિસ્ટમ અને ઈમરજન્સી રિસ્પોન્સ મિકેનિઝમ વધુ અસરકારક રીતે ગોઠવી શકાશે.
મેળાના સ્થળ પરિવર્તનના મુદ્દે શહેરના નાગરિકોમાં મિશ્ર પ્રતિસાદ જોવા મળી રહ્યો છે. કેટલાક લોકો નવા સ્થળના સમર્થનમાં છે અને માને છે કે સમયની સાથે પરિવર્તન જરૂરી છે. તેઓનું કહેવું છે કે શહેરની વધતી જરૂરિયાતોને ધ્યાનમાં રાખીને આધુનિક સુવિધાઓ સાથેનું નવું મેળા ગ્રાઉન્ડ વિકસાવવું જોઈએ. બીજી તરફ કેટલાક નાગરિકો રેસકોર્સ મેદાન સાથે જોડાયેલી વર્ષોની યાદો અને પરંપરાને જાળવી રાખવાના પક્ષમાં છે.
વૃદ્ધ નાગરિકો અને લાંબા સમયથી રાજકોટમાં રહેતા લોકો માટે રેસકોર્સ મેદાનનો મેળો એક ભાવનાત્મક વિષય છે. ઘણા પરિવારો પેઢીઓથી આ સ્થળે મેળાની મુલાકાત લેતા આવ્યા છે. તેમના માટે લોકમેળો માત્ર કાર્યક્રમ નહીં પરંતુ સંસ્મરણોનો ખજાનો છે. તેથી સ્થળ પરિવર્તન અંગે તેઓમાં થોડી સંકોચની લાગણી પણ જોવા મળે છે.
જો કે શહેર વિકાસના નિષ્ણાતો માને છે કે મોટા શહેરોમાં જાહેર કાર્યક્રમો માટે વિશેષ રીતે ડિઝાઇન કરાયેલા સ્થળો હોવા જોઈએ. આ પ્રકારના મેદાનોમાં ટ્રાફિક મેનેજમેન્ટ, પાર્કિંગ, સુરક્ષા, સ્વચ્છતા અને અન્ય સુવિધાઓનું આયોજન વધુ અસરકારક રીતે થઈ શકે છે. રાજકોટમાં પણ ભવિષ્યને ધ્યાનમાં રાખીને આવા આયોજનની જરૂરિયાત લાંબા સમયથી અનુભવાઈ રહી છે.
અટલ સરોવર વિસ્તારના વિકાસથી શહેરને અન્ય લાભો પણ મળી શકે છે. જો આ વિસ્તારને લોકમેળા માટે વિકસાવવામાં આવશે તો ભવિષ્યમાં અહીં પ્રદર્શન, વેપાર મેળા, સાંસ્કૃતિક કાર્યક્રમો, રમતગમતની સ્પર્ધાઓ અને અન્ય મોટા જાહેર કાર્યક્રમોનું આયોજન પણ થઈ શકે છે. એટલે કે આ રોકાણ માત્ર એક લોકમેળા પૂરતું મર્યાદિત નહીં રહે પરંતુ શહેરના લાંબા ગાળાના વિકાસમાં પણ ઉપયોગી સાબિત થઈ શકે છે.
રાજ્ય સરકાર દ્વારા ગ્રાન્ટ મંજૂર થાય છે કે નહીં તેના પર હવે સમગ્ર આયોજનનો આધાર છે. જો આગામી સમયમાં મંજૂરી મળી જશે તો તંત્ર ઝડપથી જમીન સમથળ કરવાની કામગીરી શરૂ કરી શકે છે. સમયસર કામગીરી પૂર્ણ થાય તો આ વર્ષે જ સાતમ-આઠમનો લોકમેળો નવા સ્થળે યોજાવાની સંભાવના મજબૂત બની શકે છે.
રાજકોટવાસીઓ માટે હાલ સૌથી મોટો સવાલ એ છે કે શું આ વર્ષે તેઓ પરંપરાગત રેસકોર્સ મેદાનને બદલે અટલ સરોવર નજીક નવા સરનામે લોકમેળાનો આનંદ માણશે? આ સવાલનો જવાબ આગામી દિવસોમાં રાજ્ય સરકારના નિર્ણય સાથે સ્પષ્ટ થશે. જોકે એક વાત નિશ્ચિત છે કે શહેરના સૌથી મોટા લોકોત્સવને લઈને લોકોમાં ઉત્સાહ અને ઉત્કંઠા બંને ચરમસીમાએ પહોંચી ગયા છે.
આગામી દિવસોમાં સરકારની મંજૂરી, ગ્રાન્ટની ફાળવણી અને વિકાસકાર્યોની ગતિ પર સૌની નજર રહેશે. જો તમામ પ્રક્રિયા સમયસર પૂર્ણ થશે તો રાજકોટના ઈતિહાસમાં પ્રથમ વખત સાતમ-આઠમનો લોકમેળો નવા સ્થળે યોજાઈ શકે છે અને શહેરના સાંસ્કૃતિક કેલેન્ડરમાં એક નવો અધ્યાય ઉમેરાઈ શકે છે. લાખો લોકો માટે આ માત્ર સ્થળ પરિવર્તન નહીં પરંતુ રાજકોટના વિકાસ, આધુનિક આયોજન અને ભવિષ્યની દિશામાં એક મહત્વપૂર્ણ પગલું સાબિત થઈ શકે છે.
