મારું શહેર પાણી માટે ગામડાં તરસે અને હાઈવે પર હજારો લિટર પાણી વેડફાય! શહેરા-ગોધરા હાઈવે પસનાલ ચોકડી પાસે પાનમ પાઇપલાઇન લીકેજથી તંત્રની બેદરકારી ઉજાગર.

શહેરા-ગોધરા હાઈવે પર મુખ્ય પાણીની લાઇનમાં ભંગાણ, અનેક દિવસોથી ખેતરોમાં વહી રહ્યું છે ચોખ્ખું પીવાનું પાણી; ગ્રામજનોમાં રોષ

પંચમહાલ જિલ્લામાં પાણીની સમસ્યા વચ્ચે એક ચિંતાજનક અને તંત્રની બેદરકારી દર્શાવતો કિસ્સો સામે આવ્યો છે. શહેરા-ગોધરા હાઈવે પર પસનાલ ચોકડી નજીક પાનમ યોજનાની મુખ્ય પાણીની પાઇપલાઇનમાં સર્જાયેલા લીકેજના કારણે છેલ્લા અનેક દિવસોથી હજારો લિટર ચોખ્ખું પીવાનું પાણી સતત વેડફાઈ રહ્યું છે. એક તરફ શહેરા તાલુકાના અનેક ગામોમાં પીવાના પાણી માટે લોકો હેરાન-પરેશાન બની રહ્યા છે, જ્યારે બીજી તરફ હાઈવે નજીક જ અમૂલ્ય પાણી ખુલ્લેઆમ ખેતરોમાં વહી રહ્યું હોવા છતાં જવાબદાર તંત્ર દ્વારા કોઈ અસરકારક કાર્યવાહી કરવામાં આવી નથી.

સ્થાનિક લોકોના જણાવ્યા અનુસાર પાઇપલાઇનમાંથી પાણી એટલા પ્રચંડ દબાણ સાથે બહાર નીકળી રહ્યું છે કે દૂરથી જોતા કોઈ મોટો ફુવારો ફૂટી નીકળ્યો હોય તેવું દ્રશ્ય સર્જાય છે. રસ્તા પરથી પસાર થતા વાહનચાલકો પણ આ દ્રશ્ય જોઈ આશ્ચર્ય વ્યક્ત કરી રહ્યા છે. જોકે પાણીના આ સતત બગાડ સામે તંત્રની નિષ્ક્રિયતા લોકોમાં અનેક સવાલો ઊભા કરી રહી છે.

અનેક દિવસોથી ચાલુ છે પાણીનો વેડફાટ

મળતી માહિતી મુજબ પસનાલ ચોકડી નજીક આવેલી પાનમની મુખ્ય પાણીની પાઇપલાઇનમાં ભંગાણ સર્જાયું છે. આ ભંગાણના કારણે પાઇપલાઇનમાંથી સતત પાણી બહાર નીકળી રહ્યું છે. સ્થાનિકોનું કહેવું છે કે આ સમસ્યા કોઈ એકાદ દિવસથી નહીં પરંતુ ઘણા દિવસોથી યથાવત છે.

દરરોજ હજારો લિટર ફિલ્ટર થયેલું અને પીવાલાયક પાણી સીધું ખેતરો અને ખુલ્લી જમીનમાં વહી જાય છે. પરિણામે આસપાસના વિસ્તારોમાં પાણી ભરાઈ જતાં જમીન કાદવમય બની ગઈ છે. કેટલાક સ્થળોએ તો નાના તળાવ જેવી સ્થિતિ પણ સર્જાઈ હોવાનું જોવા મળી રહ્યું છે.

પાણીની તંગી વચ્ચે બગાડથી લોકોમાં આક્રોશ

વિરોધાભાસ એ છે કે શહેરા તાલુકાના અનેક ગામોમાં પાણીની અછત અંગે સતત ફરિયાદો ઉઠી રહી છે. કેટલાક ગામોમાં પૂરતા પ્રમાણમાં પાણી મળતું નથી તો કેટલાક વિસ્તારોમાં અનિયમિત પુરવઠાની સમસ્યા છે. ગ્રામજનોને પાણી માટે વારંવાર રજૂઆતો કરવી પડે છે.

આવી સ્થિતિમાં જ્યારે લોકો પીવાના પાણી માટે સંઘર્ષ કરી રહ્યા હોય ત્યારે હજારો લિટર ચોખ્ખું પાણી ખુલ્લેઆમ વેડફાતું જોવું લોકો માટે આક્રોશનું કારણ બની રહ્યું છે. સ્થાનિકોનું કહેવું છે કે જે પાણીથી અનેક ગામોની જરૂરિયાત પૂરી થઈ શકે તે પાણી માત્ર તંત્રની બેદરકારીના કારણે બિનઉપયોગી રીતે વહી રહ્યું છે.

રસ્તા પરથી જ દેખાય છે લીકેજ

પાઇપલાઇન લીકેજનું સ્થળ શહેરા-ગોધરા હાઈવેને અડીને આવેલું હોવાથી આ દ્રશ્ય સહેલાઈથી નજરે પડે છે. રોજ હજારો વાહનો આ માર્ગ પરથી પસાર થાય છે અને મુસાફરો પણ પાણીના વેડફાટને જોઈ રહ્યા છે.

સ્થાનિકોનું કહેવું છે કે જો સામાન્ય નાગરિકોને આ સમસ્યા સ્પષ્ટપણે દેખાઈ રહી છે તો જવાબદાર અધિકારીઓ અને પાણી પુરવઠા વિભાગના કર્મચારીઓના ધ્યાનમાં આ બાબત કેમ આવી નથી તે સૌથી મોટો સવાલ છે.

તંત્રની ઉદાસીનતા સામે પ્રશ્નો

આ ઘટનાએ પાણી પુરવઠા તંત્રની કામગીરી સામે ગંભીર પ્રશ્નો ઉભા કર્યા છે. સામાન્ય રીતે મુખ્ય પાઇપલાઇનમાં લીકેજ સર્જાય ત્યારે તાત્કાલિક સમારકામ કરવાની પ્રક્રિયા હાથ ધરવામાં આવે છે, જેથી પાણીનો બગાડ અટકાવી શકાય. પરંતુ અહીં ઘણા દિવસોથી સમસ્યા યથાવત હોવા છતાં કોઈ અસરકારક કાર્યવાહી જોવા મળી નથી.

સ્થાનિક નાગરિકોનું કહેવું છે કે જો સમયસર સમારકામ કરવામાં આવ્યું હોત તો હજારો લિટર પાણી બચાવી શકાય તેમ હતું. સાથે જ સરકાર દ્વારા પાણી બચાવવા માટે ચલાવવામાં આવતા અભિયાનો અને જાગૃતિ કાર્યક્રમો વચ્ચે આ પ્રકારની બેદરકારી વિરોધાભાસી સ્થિતિ સર્જે છે.

ખેતરોમાં ભરાયું પાણી

લીકેજના કારણે આસપાસના ખેતરોમાં સતત પાણી ભરાઈ રહ્યું છે. કેટલાક ખેડૂતોના જણાવ્યા મુજબ વધારાનું પાણી ખેતરોમાં જમા થવાથી જમીનની સ્થિતિ પર પણ અસર પડી રહી છે. સતત પાણી ભરાવાના કારણે કેટલાક વિસ્તારોમાં ખેતી સંબંધિત મુશ્કેલીઓ ઊભી થવાની ભીતિ વ્યક્ત કરવામાં આવી રહી છે.

ચોખ્ખું પીવાનું પાણી કૃષિ ઉપયોગ વિના માત્ર વેડફાઈ રહ્યું હોવાથી ખેડૂતો પણ ચિંતિત બન્યા છે.

પાણી બચાવવાની જરૂરિયાત

ગુજરાત સહિત સમગ્ર દેશમાં પાણીનું સંરક્ષણ એક મહત્વનો મુદ્દો બની ગયો છે. હવામાન પરિવર્તન, ઘટતા જળસ્ત્રોતો અને વધતી વસ્તીના કારણે પાણીનું મહત્વ સતત વધી રહ્યું છે. સરકારો દ્વારા પાણી બચાવવા અને વરસાદી પાણીના સંગ્રહ માટે વિવિધ યોજનાઓ અમલમાં મૂકવામાં આવી રહી છે.

પરંતુ બીજી તરફ આવી ઘટનાઓ પાણી વ્યવસ્થાપનમાં રહેલી ખામીઓને ઉજાગર કરે છે. જો મુખ્ય પાઇપલાઇનમાં સર્જાયેલા લીકેજને સમયસર શોધી અને સમારકામ કરવામાં આવે તો મોટા પ્રમાણમાં પાણીનો બચાવ શક્ય બને.

તાત્કાલિક કાર્યવાહી કરવાની માંગ

સ્થાનિક ગ્રામજનો અને સામાજિક કાર્યકરોએ પાણી પુરવઠા વિભાગ પાસે તાત્કાલિક કાર્યવાહી કરવાની માંગ ઉઠાવી છે. લીકેજનું સ્થળ શોધીને તુરંત સમારકામ કરવામાં આવે તેમજ ભવિષ્યમાં આવી ઘટનાઓ ન બને તે માટે સમગ્ર પાઇપલાઇન નેટવર્કની તપાસ કરવામાં આવે તેવી માંગ કરવામાં આવી રહી છે.

લોકોનું કહેવું છે કે પાણી જેવી અમૂલ્ય કુદરતી સંપત્તિનો આ પ્રકારનો બગાડ કોઈ પણ સંજોગોમાં યોગ્ય નથી. ખાસ કરીને જ્યારે અનેક ગામોમાં પાણીની સમસ્યા યથાવત હોય ત્યારે તંત્રે વધુ જવાબદારીપૂર્વક કાર્ય કરવાની જરૂર છે.

જવાબદારો સામે પગલાં લેવાશે?

હવે લોકોમાં ચર્ચા એ પણ ચાલી રહી છે કે આટલા લાંબા સમયથી ચાલી રહેલા પાણીના વેડફાટ માટે જવાબદાર કોણ છે અને શું તંત્ર દ્વારા કોઈ જવાબદારી નક્કી કરવામાં આવશે? જો સમયસર દેખરેખ રાખવામાં આવી હોત તો કદાચ આટલો મોટો પાણીનો બગાડ ટાળી શકાય તેમ હતો.

શહેરા-ગોધરા હાઈવે પર પસનાલ ચોકડી નજીક સર્જાયેલી આ સ્થિતિ માત્ર એક લીકેજનો મુદ્દો નથી, પરંતુ પાણી વ્યવસ્થાપન અને તંત્રની જવાબદારી અંગે ગંભીર પ્રશ્નો ઉભા કરે છે. હવે જોવાનું એ રહેશે કે પાણી પુરવઠા વિભાગ આ મુદ્દે કેટલા ઝડપથી કાર્યવાહી કરીને પાણીનો વેડફાટ અટકાવે છે અને ગ્રામજનોની ચિંતાઓનું નિરાકરણ લાવે છે.

રિપોર્ટર પ્રિતેશ દરજી પંચમહાલ