મારું ગુજરાત પશુ આહારના ભાવમાં મોટો વધારો :પશુ આહારના નવા દરોથી પશુપાલકોમાં રોષ.
ગુજરાતના પશુપાલકો માટે વધુ એક આર્થિક ઝટકો સામે આવ્યો છે. આણંદમાં Amul દ્વારા દૂધ ખરીદીના ભાવમાં ફેરફાર બાદ હવે પશુ આહારના ભાવમાં પણ નોંધપાત્ર વધારો જાહેર કરવામાં આવ્યો છે. વિવિધ પ્રકારના પશુ આહારમાં ₹91 થી લઈને ₹150 સુધીનો વધારો થતા રાજ્યભરના પશુપાલકોમાં ભારે નારાજગી જોવા મળી રહી છે.
તાજેતરમાં દૂધ ઉત્પાદન ખર્ચમાં વધારો, કાચા માલની મોંઘવારી અને ઉત્પાદન ખર્ચ વધતા હવે પશુ આહારના દરોમાં પણ વધારો કરવામાં આવ્યો હોવાનું માનવામાં આવી રહ્યું છે. પરંતુ પશુપાલકોનું કહેવું છે કે એક તરફ પશુઓના પાલન ખર્ચમાં સતત વધારો થઈ રહ્યો છે અને બીજી તરફ દૂધના ભાવમાં તે પ્રમાણે રાહત મળતી નથી, જેના કારણે તેમની આર્થિક સ્થિતિ પર સીધી અસર પડી રહી છે.
નવી કિંમતો મુજબ “બફેલો સ્પેશિયલ” 50 કિલોની ગુણીમાં ₹150નો વધારો કરવામાં આવ્યો છે. અગાઉ તેનો ભાવ ₹1815 હતો, જે હવે વધીને ₹1965 થઈ ગયો છે. આ વધારો ખાસ કરીને ભેંસ પાલન કરતા પશુપાલકો માટે ભારે બોજરૂપ બન્યો છે કારણ કે દૂધ ઉત્પાદન વધારવા માટે આવા દાણાનો વ્યાપક ઉપયોગ કરવામાં આવે છે.
તે જ રીતે “સુપ્રીમ માસ્ટર” 50 કિલોની ગુણીમાં પણ ₹150નો વધારો નોંધાયો છે. જૂનો ભાવ ₹1830 હતો, જે હવે ₹1980 સુધી પહોંચી ગયો છે. આ દાણાનો ઉપયોગ દૂધાળ પશુઓના પોષણ માટે થતો હોવાથી નાના અને મધ્યમ પશુપાલકોમાં ચિંતા વધી ગઈ છે.
“સુપ્રીમ ગોલ્ડ” 30 કિલોની ગુણીમાં ₹105નો વધારો કરવામાં આવ્યો છે. અગાઉ ₹834માં મળતી ગુણી હવે ₹939માં મળશે. જ્યારે “પાવર દાણા” 70 કિલોની ગુણીમાં ₹140નો વધારો થતા તેનો ભાવ ₹2108થી વધીને ₹2248 થઈ ગયો છે.
આ ઉપરાંત વાછરડાના પોષણ માટે ઉપયોગમાં લેવાતા “વાછરડા દાણા”માં પણ ₹91નો વધારો નોંધાયો છે. 25 કિલોની ગુણીનો જૂનો ભાવ ₹784 હતો, જે હવે ₹875 સુધી પહોંચી ગયો છે. પશુપાલકોનું કહેવું છે કે પશુઓના આરોગ્ય અને દૂધ ઉત્પાદન જાળવવા માટે ગુણવત્તાવાળા દાણાનો ઉપયોગ ફરજિયાત છે, પરંતુ સતત વધતી કિંમતોના કારણે હવે આ ખર્ચ સંભાળવો મુશ્કેલ બની રહ્યો છે.
ગ્રામ્ય વિસ્તારોમાં દૂધ ઉત્પાદન સાથે જોડાયેલા ખેડૂતોનું કહેવું છે કે છેલ્લા કેટલાક મહિનાથી ચારો, દાણા, દવાઓ અને મજૂરી ખર્ચમાં સતત વધારો થઈ રહ્યો છે. હવે પશુ આહારના ભાવમાં થયેલા નવા વધારાએ સ્થિતિ વધુ કઠિન બનાવી દીધી છે. ઘણા નાના પશુપાલકો માટે આ વધારો સીધો નફામાં ઘટાડો લાવનાર સાબિત થઈ શકે છે.
પશુપાલકોનું કહેવું છે કે દૂધ ઉત્પાદન માટેનો ખર્ચ સતત વધી રહ્યો છે, પરંતુ બજારમાં દૂધના વેચાણથી મળતી આવકમાં તે પ્રમાણમાં વધારો થતો નથી. પરિણામે ઘણા પશુપાલકો આ વ્યવસાયમાંથી નફો મેળવવા માટે સંઘર્ષ કરી રહ્યા છે.
નિષ્ણાતોનું માનવું છે કે પશુ આહારના ભાવમાં વધારાનો સીધો પ્રભાવ દૂધ ઉત્પાદન ખર્ચ પર પડશે. જો ઉત્પાદન ખર્ચ વધશે તો ભવિષ્યમાં દૂધ અને દૂધજન્ય ઉત્પાદનોના ભાવમાં પણ વધારો થવાની શક્યતા વધી શકે છે.
આણંદ અને આસપાસના વિસ્તારોમાં ઘણા પશુપાલકોએ આ નિર્ણય સામે નારાજગી વ્યક્ત કરી છે. કેટલાક લોકોનું કહેવું છે કે સહકારી ક્ષેત્ર સાથે જોડાયેલી સંસ્થાઓએ પશુપાલકોના હિતોને પ્રાથમિકતા આપવી જોઈએ. ખાસ કરીને નાના ખેડૂતો અને પશુપાલકો માટે સહાય કે રાહતની વ્યવસ્થા થવી જોઈએ.
આર્થિક વિશ્લેષકોનું કહેવું છે કે વૈશ્વિક સ્તરે મકાઈ, સોયાબીન અને અન્ય કૃષિ ઉત્પાદનોના વધતા ભાવનો પણ પશુ આહાર ઉદ્યોગ પર અસર પડી રહી છે. કાચા માલની કિંમત વધતા ઉત્પાદકો માટે ઉત્પાદન ખર્ચ નિયંત્રિત રાખવો મુશ્કેલ બની રહ્યો છે.
પશુપાલન ક્ષેત્ર ગુજરાતના ગ્રામ્ય અર્થતંત્રનો મહત્વપૂર્ણ આધાર માનવામાં આવે છે. હજારો પરિવારો દૂધ ઉત્પાદન અને પશુપાલન પર નિર્ભર છે. આવી સ્થિતિમાં પશુ આહારના ભાવમાં સતત વધારો લાંબા ગાળે ગ્રામ્ય અર્થતંત્રને પણ અસર કરી શકે છે.
હાલ પશુપાલકો સરકાર અને સહકારી સંસ્થાઓ પાસેથી રાહતની અપેક્ષા રાખી રહ્યા છે. કેટલાક પશુપાલક સંગઠનો દ્વારા પણ ભાવવધારા મુદ્દે રજૂઆત કરવાની તૈયારી ચાલી રહી હોવાનું જાણવા મળી રહ્યું છે.
આ રીતે પશુ આહારના નવા ભાવ વધારાએ રાજ્યભરના પશુપાલકો માટે ચિંતાની નવી સ્થિતિ ઉભી કરી છે, જ્યાં વધતા ખર્ચ અને ઘટતા નફા વચ્ચે પશુપાલન વ્યવસાય વધુ પડકારજનક બનતો જઈ રહ્યો છે.
