એગ્રિકલ્ચર મુખ્યમંત્રી ભૂપેન્દ્ર પટેલનો ખેડૂતો માટે મોટો નિર્ણય તાર ફેન્સિંગ યોજનામાં સહાય વધારાઈ, નાના ખેડૂતોને પણ મળશે સીધો લાભ.

ગુજરાત સરકાર દ્વારા રાજ્યના ખેડૂતોના હિતમાં વધુ એક મહત્વપૂર્ણ અને રાહતદાયક નિર્ણય લેવામાં આવ્યો છે. મુખ્યમંત્રી શ્રી ભૂપેન્દ્રભાઈ પટેલના અધ્યક્ષસ્થાને મળેલી રાજ્ય મંત્રીમંડળની બેઠકમાં ખેડૂતોના પાકને રખડતાં પશુઓ અને વન્ય પ્રાણીઓથી થતા નુકસાનથી બચાવવા માટે અમલમાં રહેલી “કાંટાળી તારની વાડ યોજના” એટલે કે તાર ફેન્સિંગ યોજનામાં મોટા ફેરફારો કરવાની જાહેરાત કરવામાં આવી છે. આ નિર્ણયથી ખાસ કરીને નાના અને મધ્યમ ખેડૂતોને મોટી રાહત મળશે તેવી આશા વ્યક્ત કરવામાં આવી રહી છે.

રાજ્યના કૃષિ અને પ્રવક્તા મંત્રી શ્રી જીતુભાઈ વાઘાણીએ આ નિર્ણયની જાહેરાત કરતા જણાવ્યું હતું કે સરકાર દ્વારા હવે તાર ફેન્સિંગ યોજનામાં મળતી સહાયમાં નોંધપાત્ર વધારો કરવામાં આવ્યો છે. અગાઉ ખેડૂતોને પ્રતિ રનિંગ મીટર રૂ. ૨૦૦ અથવા કુલ ખર્ચના ૫૦ ટકા, બંનેમાંથી જે ઓછું હોય તે મુજબ સહાય આપવામાં આવતી હતી. પરંતુ છેલ્લા કેટલાક વર્ષોમાં માલસામાન, લોખંડ, તાર અને મજૂરીના ખર્ચમાં સતત વધારો થતા ખેડૂતો ઉપર આર્થિક બોજ વધી રહ્યો હતો. ખેડૂતો તરફથી વારંવાર સહાય વધારવાની માંગ પણ ઉઠી રહી હતી.

આ તમામ પરિસ્થિતિને ધ્યાનમાં રાખીને હવે રાજ્ય સરકારે સહાયનો દર વધારીને પ્રતિ રનિંગ મીટર રૂ. ૩૦૦ કરવાનો મહત્વપૂર્ણ નિર્ણય લીધો છે. હવે ખેડૂતોને ખરેખર થતા ખર્ચના ૫૦ ટકા અથવા પ્રતિ રનિંગ મીટર રૂ. ૩૦૦, બંનેમાંથી જે ઓછું હોય તે મુજબ સહાય આપવામાં આવશે. સરકારના આ નિર્ણયથી ખેડૂતોને ફેન્સિંગ ખર્ચમાં સીધી આર્થિક રાહત મળશે.

ગુજરાતના અનેક વિસ્તારોમાં ખેડૂતોને સૌથી મોટી સમસ્યા રખડતાં ઢોરો, જંગલી પ્રાણીઓ અને નીલગાય જેવા પશુઓથી પાકને થતા નુકસાનની રહેતી આવી છે. ખાસ કરીને ઉત્તર ગુજરાત, સૌરાષ્ટ્ર અને મધ્ય ગુજરાતના વિસ્તારોમાં ખેડૂતોને રાત-દિવસ ખેતરોની દેખરેખ રાખવી પડે છે. અનેક વખત મહિનાઓની મહેનત પછી તૈયાર થયેલો પાક એક જ રાત્રે પશુઓ દ્વારા બરબાદ થઈ જાય છે. જેના કારણે ખેડૂતોને ભારે આર્થિક નુકસાન ભોગવવું પડે છે.

તાર ફેન્સિંગ યોજના ખેડૂતો માટે આ સમસ્યાનો મહત્વપૂર્ણ ઉકેલ માનવામાં આવે છે. ખેતરની ફરતે કાંટાળી તારની વાડ બનાવવાથી પશુઓ ખેતરમાં પ્રવેશી શકતા નથી અને પાકનું રક્ષણ થાય છે. પરંતુ ફેન્સિંગ માટેનો ખર્ચ વધુ હોવાથી ઘણા નાના ખેડૂતો માટે આ કામ કરવું મુશ્કેલ બનતું હતું. હવે સહાયમાં વધારો થતાં ખેડૂતો માટે ફેન્સિંગ કરાવવું વધુ સરળ બનશે.

આ યોજનામાં સરકાર દ્વારા વધુ એક મહત્વપૂર્ણ ખેડૂતહિતલક્ષી ફેરફાર કરવામાં આવ્યો છે. અગાઉ યોજનાનો લાભ લેવા માટે ઓછામાં ઓછી બે હેક્ટર જમીન ધરાવતું ક્લસ્ટર ફરજિયાત હતું. એટલે કે બે અથવા વધુ ખેડૂતોને મળીને ઓછામાં ઓછી બે હેક્ટર વિસ્તાર માટે અરજી કરવી પડતી હતી. પરંતુ ઘણીવાર ખેડૂતો વચ્ચે સંમતિ ન બનતી હોવાને કારણે નાના ખેડૂતો યોજનાનો લાભ લઈ શકતા નહોતા.

ખાસ કરીને નાના અને સીમાંત ખેડૂતો માટે આ નિયમ મોટી અડચણ બની રહ્યો હતો. કેટલાક કિસ્સાઓમાં પડોશી ખેડૂત સહમત ન થાય તો આખું ક્લસ્ટર તૂટી જતું અને અન્ય ખેડૂતો પણ સહાયથી વંચિત રહી જતા. ખેડૂતો તરફથી આ નિયમમાં ફેરફાર કરવાની લાંબા સમયથી માંગ કરવામાં આવી રહી હતી.

સરકારે હવે આ નિયમમાં મહત્વપૂર્ણ રાહત આપી છે. હવે બે હેક્ટરના બદલે માત્ર એક હેક્ટર જમીન ધરાવતા ખેડૂતો પણ યોજનાનો લાભ લઈ શકશે. એટલે કે નાના ખેડૂતો માટે હવે સહાય મેળવવી વધુ સરળ બની જશે. આ નિર્ણયને રાજ્યના લાખો નાના ખેડૂતો માટે મોટી રાહત તરીકે જોવામાં આવી રહ્યો છે.

મંત્રી શ્રી જીતુભાઈ વાઘાણીએ જણાવ્યું હતું કે આઈ-ખેડૂત પોર્ટલ ઉપર અત્યાર સુધીમાં આશરે એક લાખ જેટલી અરજીઓ પ્રાપ્ત થઈ ચૂકી છે. ખેડૂતોમાં આ યોજનાને લઈને ભારે રસ જોવા મળી રહ્યો છે. રાજ્ય સરકાર હવે આ તમામ અરજીઓને તબક્કાવાર મંજૂરી આપવાની પ્રક્રિયા હાથ ધરશે.

ખાસ કરીને ચોમાસા પૂર્વે ખેડૂતોને સહાય મળી રહે તે માટે સરકાર દ્વારા ઝડપી કાર્યવાહી કરવામાં આવશે. કારણ કે ચોમાસા પહેલા ખેડૂતો ખેતરોમાં તૈયારીઓ શરૂ કરી દેતા હોય છે. જો આ સમય પહેલા ફેન્સિંગનું કામ પૂર્ણ થઈ જાય તો પાકને વધુ સુરક્ષા મળી શકે છે.

સરકારે આ યોજના માટે રૂ. ૨૪૦ કરોડનું વિશાળ ભંડોળ ફાળવ્યું છે. આ ફાળવણી દર્શાવે છે કે સરકાર ખેડૂતોના હિતને લઈને ગંભીર છે. મંત્રીશ્રીએ ખાતરી આપી હતી કે જો જરૂર પડશે તો વધારાનું ભંડોળ પણ ફાળવવામાં આવશે અને ખેડૂતોની અરજીઓને નકારી કાઢવામાં નહીં આવે.

અગાઉ આઈ-ખેડૂત પોર્ટલ વર્ષમાં માત્ર એક જ વાર ખુલ્લું મૂકવામાં આવતું હતું. જેના કારણે કેટલાક ખેડૂતો સમયસર અરજી કરી શકતા નહોતા અને તેમને આખું વર્ષ રાહ જોવી પડતી હતી. હવે સરકાર દ્વારા ખેડૂતોને વધુ સુવિધા આપવા માટે જરૂર પડે તો વર્ષમાં બીજી વાર પણ પોર્ટલ ખુલ્લું મૂકવાની જાહેરાત કરવામાં આવી છે.

આ નિર્ણયથી ખાસ કરીને એવા ખેડૂતોને લાભ મળશે જેઓ કોઈ કારણસર પ્રથમ તબક્કામાં અરજી કરી શક્યા નહોતા. સરકારનો આ અભિગમ ખેડૂતોને વધુમાં વધુ યોજનાનો લાભ પહોંચાડવાનો પ્રયાસ ગણાઈ રહ્યો છે.

ખેડૂતોમાં સરકારના આ નિર્ણયને લઈને ખુશી જોવા મળી રહી છે. અનેક ખેડૂત સંગઠનોએ સહાયમાં વધારાના નિર્ણયને આવકાર્યો છે. ખેડૂતોનું કહેવું છે કે છેલ્લા કેટલાક વર્ષોમાં લોખંડ, તાર, સિમેન્ટ અને મજૂરીના ખર્ચમાં ભારે વધારો થયો છે. અગાઉ મળતી સહાય પૂરતી નહોતી, પરંતુ હવે વધારેલી સહાયથી રાહત મળશે.

ઉત્તર ગુજરાતના કેટલાક ખેડૂતોનું કહેવું છે કે નીલગાય અને રખડતાં ઢોરોના કારણે પાકને ભારે નુકસાન થાય છે. ખાસ કરીને જીરૂં, ઘઉં, કપાસ અને શાકભાજીના પાકને મોટું નુકસાન થતું હોય છે. હવે ફેન્સિંગ માટે સહાય વધતા ખેડૂતો પાકનું વધુ સારી રીતે રક્ષણ કરી શકશે.

કૃષિ નિષ્ણાતોનું પણ માનવું છે કે ખેતર ફરતે યોગ્ય ફેન્સિંગ કરવાથી ખેડૂતોની ઉત્પાદન ક્ષમતા વધે છે. કારણ કે પાકને નુકસાન ઓછું થાય છે અને ખેડૂતોને રાત-દિવસ ખેતરની દેખરેખ રાખવાની જરૂર રહેતી નથી. આથી ખેડૂતોનો સમય અને શ્રમ બંને બચે છે.

સરકારના આ નિર્ણયને ગ્રામિણ અર્થતંત્ર માટે પણ સકારાત્મક માનવામાં આવી રહ્યો છે. ફેન્સિંગના કામમાં સ્થાનિક મજૂરો અને મટીરીયલ સપ્લાયરોને રોજગારી પણ મળશે. ગ્રામિણ વિસ્તારોમાં નાના ઉદ્યોગોને પણ તેનો લાભ મળી શકે છે.

વિપક્ષી પક્ષોએ પણ સરકારના નિર્ણયનું સ્વાગત કર્યું છે, જોકે કેટલાક નેતાઓએ સહાયની રકમ હજુ વધુ વધારવાની માંગ કરી છે. કેટલાક ખેડૂત આગેવાનોનું કહેવું છે કે વર્તમાન બજારભાવને ધ્યાનમાં રાખીને સહાયનો દર વધુ હોવો જોઈએ. તેમ છતાં મોટા ભાગના ખેડૂતો સરકારના નિર્ણયને સકારાત્મક પગલું માની રહ્યા છે.

રાજ્ય સરકાર છેલ્લા કેટલાક સમયથી ખેડૂતો માટે વિવિધ યોજનાઓ અમલમાં મૂકી રહી છે. માઇક્રો સિંચાઈ, સોલાર પંપ, કૃષિ યાંત્રિકીકરણ અને પાક વીમા જેવી યોજનાઓ બાદ હવે તાર ફેન્સિંગ યોજનામાં કરાયેલા સુધારાઓને પણ ખેડૂતલક્ષી નિર્ણય તરીકે જોવામાં આવી રહ્યા છે.

ગુજરાતમાં કૃષિ ક્ષેત્ર રાજ્યના અર્થતંત્રનો મહત્વપૂર્ણ આધાર છે. લાખો લોકો સીધા કે પરોક્ષ રીતે ખેતી સાથે જોડાયેલા છે. આવી સ્થિતિમાં ખેડૂતોને પાક રક્ષણ માટે સહાય આપવી એ કૃષિ વિકાસ માટે મહત્વપૂર્ણ માનવામાં આવે છે.

ખેડૂતોનું કહેવું છે કે માત્ર સહાયની જાહેરાત પૂરતી નથી પરંતુ સમયસર મંજૂરી અને ચૂકવણી પણ એટલી જ જરૂરી છે. ઘણા ખેડૂતો હવે આશા રાખી રહ્યા છે કે સરકાર ચોમાસા પહેલા વાસ્તવમાં ઝડપથી પ્રક્રિયા પૂર્ણ કરશે.

કેટલાક ખેડૂતોનું કહેવું છે કે અગાઉ અરજી કર્યા બાદ મંજૂરી અને સહાય મેળવવામાં લાંબો સમય લાગતો હતો. હવે જો પ્રક્રિયા ઝડપી બનશે તો ખેડૂતોને વધુ ફાયદો થશે.

સરકાર દ્વારા જાહેર કરાયેલા આ નિર્ણયને હવે ગ્રામિણ વિસ્તારોમાં મોટી રાહત તરીકે જોવામાં આવી રહ્યો છે. ખાસ કરીને નાના અને સીમાંત ખેડૂતો માટે એક હેક્ટર ક્લસ્ટરની શરત મોટો ફેરફાર સાબિત થશે.

મુખ્યમંત્રી શ્રી ભૂપેન્દ્રભાઈ પટેલના નેતૃત્વ હેઠળ લેવામાં આવેલા આ નિર્ણયથી રાજ્યના લાખો ખેડૂતોને સીધો લાભ મળશે તેવી અપેક્ષા છે. પાકને રખડતાં પશુઓ અને વન્ય પ્રાણીઓથી સુરક્ષા મળશે, ખેડૂતોનો ખર્ચ ઘટશે અને ખેતી વધુ સુરક્ષિત બનશે.

હવે ખેડૂતોની નજર સરકારની અમલવારી ઉપર છે. જો જાહેર કરાયેલા નિર્ણયો ઝડપથી જમીન ઉપર ઉતરશે તો તે ખરેખર ખેડૂતહિતલક્ષી યોજના તરીકે સફળ સાબિત થઈ શકે છે.