મારું શહેર લાંબા ગામે વીજ ટ્રાન્સફોર્મર ધરાશાયી છતાં તંત્ર બેદરકાર? ખેડૂતની વારંવારની રજૂઆત બાદ પણ કાર્યવાહી નહીં થતાં રોષની લાગણી.
દેવભૂમિ દ્વારકા જિલ્લાના કલ્યાણપુર તાલુકાના લાંબા ગામમાંથી વીજતંત્રની કામગીરીને લઈને ગંભીર બેદરકારીનો આક્ષેપ કરતી ઘટના સામે આવી છે. ગામના વાડી વિસ્તારમાં આવેલ વીજ ટ્રાન્સફોર્મર (ટી.સી.) નીચે ખાબકી જવા છતાં સંબંધિત વીજ વિભાગ દ્વારા તાત્કાલિક કાર્યવાહી કરવામાં આવી ન હોવાના આક્ષેપો ઉઠી રહ્યા છે. સ્થાનિક ખેડૂતોએ જણાવ્યું છે કે તેમણે અગાઉથી જ જોખમી હાલતમાં આવેલા વીજપોલને બદલવા માટે અરજી કરી હતી, પરંતુ તંત્ર દ્વારા સમયસર ધ્યાન આપવામાં આવ્યું નહીં અને આખરે જે ભય હતો તે જ બન્યું. હવે ટ્રાન્સફોર્મર જમીન પર ખાબક્યા બાદ પણ સમારકામ કે નવી વ્યવસ્થા માટે કોઈ અસરકારક પગલાં ભરવામાં આવ્યા નથી, જેના કારણે ખેડૂતોમાં ભારે રોષ જોવા મળી રહ્યો છે.
આ સમગ્ર મામલાએ ફરી એક વખત ગ્રામ્ય વિસ્તારોમાં ખેડૂતોની સમસ્યાઓ પ્રત્યે તંત્રની ઉદાસીનતા અંગે સવાલો ઊભા કર્યા છે. સ્થાનિક લોકોનું કહેવું છે કે જ્યારે સુધી કોઈ મોટી દુર્ઘટના ન બને ત્યાં સુધી તંત્ર જાગતું નથી અને ઘટના બન્યા પછી પણ માત્ર આશ્વાસનો જ આપવામાં આવે છે.
ખેડૂતની રજૂઆત છતાં કોઈએ ધ્યાન ન આપ્યું
પ્રાપ્ત વિગતો મુજબ લાંબા ગામના એજી ફીડર હેઠળ આવતા એક વાડી વિસ્તારમાં લાંબા સમયથી વીજપોલ જોખમી સ્થિતિમાં હતો. વીજપોલ ઝૂકી ગયો હતો અને તેના પર મૂકાયેલું ટ્રાન્સફોર્મર પણ જોખમજનક હાલતમાં હોવાનું સ્થાનિક ખેડૂતોએ અનેક વખત ધ્યાન દોર્યું હતું.
ખેડૂતે સંબંધિત વીજ વિભાગમાં લેખિત તેમજ મૌખિક રજૂઆતો કરીને વીજપોલ બદલવાની માંગ કરી હતી. રજૂઆતમાં સ્પષ્ટ જણાવાયું હતું કે જો સમયસર પોલ બદલવામાં નહીં આવે તો કોઈપણ સમયે ટ્રાન્સફોર્મર નીચે પડી શકે છે અને મોટી દુર્ઘટના સર્જાઈ શકે છે.
પરંતુ ખેડૂતોના જણાવ્યા અનુસાર તેમની અરજીને ગંભીરતાથી લેવામાં આવી નહોતી. અધિકારીઓ દ્વારા વારંવાર "ટૂંક સમયમાં કાર્યવાહી થશે", "ફાઈલ પ્રક્રિયામાં છે" અથવા "ઉચ્ચ કચેરીમાંથી મંજૂરી આવવાની બાકી છે" જેવા જવાબો આપવામાં આવતા રહ્યા હતા.
આખરે ટ્રાન્સફોર્મર જમીન પર ખાબક્યું
ખેડૂતો દ્વારા વ્યક્ત કરાયેલ આશંકા આખરે સાચી પડી. તાજેતરમાં વીજપોલની સ્થિતિ વધુ નબળી બનતા તેના પર મૂકાયેલું ટ્રાન્સફોર્મર નીચે ખાબકી ગયું હતું.
સદનસીબે ઘટના સમયે આસપાસ કોઈ વ્યક્તિ હાજર ન હોવાથી જાનહાનિ થઈ નહોતી. જો કે સ્થાનિક લોકોનું કહેવું છે કે જો આ ઘટના દરમિયાન કોઈ ખેડૂત, મજૂર અથવા પશુ નજીક હોત તો ગંભીર અકસ્માત સર્જાઈ શક્યો હોત.
ટ્રાન્સફોર્મર નીચે પડવાની ઘટનાએ વીજ વિભાગની કામગીરી સામે અનેક પ્રશ્નો ઊભા કર્યા છે. કારણ કે અગાઉથી જ જોખમ અંગે જાણ કરવામાં આવી હોવા છતાં સમયસર કાર્યવાહી કરવામાં આવી નહોતી.
દુર્ઘટના ટળી, પરંતુ જોખમ હજુ યથાવત
ટ્રાન્સફોર્મર નીચે પડ્યા બાદ ખેડૂતોને આશા હતી કે તંત્ર તાત્કાલિક સ્થળ પર પહોંચી સમારકામ કરશે અને નવી વ્યવસ્થા ઊભી કરશે. પરંતુ સ્થાનિકોના જણાવ્યા મુજબ ઘટનાને દિવસો વીતી ગયા હોવા છતાં હજુ સુધી કોઈ કાયમી ઉકેલ આવ્યો નથી.
ખેડૂતોનું કહેવું છે કે અધિકારીઓને જાણ કરવામાં આવી હતી, પરંતુ તેઓ માત્ર "આજે આવશે", "કાલે આવશે" અથવા "ટીમ મોકલીશું" જેવા જવાબો આપતા રહ્યા છે.
પરિણામે હાલ પણ સ્થળ પર જોખમી સ્થિતિ યથાવત હોવાનું ગ્રામજનોએ જણાવ્યું છે.
ખેડૂતોને ખેતીમાં પડી રહી છે મુશ્કેલી
લાંબા ગામનો મોટો વિસ્તાર ખેતી પર આધારિત છે. એજી ફીડર હેઠળ વીજ પુરવઠો મળતો હોવાથી ખેડૂતો સિંચાઈ માટે વીજળી પર નિર્ભર રહે છે.
ટ્રાન્સફોર્મર ખાબક્યા બાદ વીજ પુરવઠામાં અવરોધ સર્જાતા ખેતીકારોને ભારે મુશ્કેલીઓનો સામનો કરવો પડી રહ્યો છે.
ખાસ કરીને:
- પાકને સમયસર પાણી આપી શકાતું નથી.
- મોટરો બંધ પડી ગઈ છે.
- ખેતી ખર્ચ વધી રહ્યો છે.
- ઉત્પાદન પર અસર થવાની ભીતિ છે.
- ગરમીના દિવસોમાં પાણીની વધુ જરૂરિયાત વચ્ચે ખેડૂતો ચિંતિત બન્યા છે.
ખેડૂતોનું કહેવું છે કે ખેતી માટે દરેક દિવસ મહત્વનો હોય છે. થોડા દિવસની વીજ સમસ્યા પણ આખા પાકને નુકસાન પહોંચાડી શકે છે.
"અરજી કરીએ ત્યારે સાંભળતા નથી"
સ્થાનિક ખેડૂતોમાં સૌથી વધુ નારાજગી એ બાબતે જોવા મળી રહી છે કે તેઓએ અગાઉથી જોખમ અંગે જાણ કરી હતી છતાં કોઈ કાર્યવાહી થઈ નહીં.
એક ખેડૂતે જણાવ્યું કે,
"અમે મહિનાઓ પહેલા અરજી કરી હતી. અધિકારીઓને કહ્યું હતું કે પોલ નબળો પડી ગયો છે. પણ કોઈએ ધ્યાન આપ્યું નહીં. હવે ટ્રાન્સફોર્મર પડી ગયું છે છતાં હજુ સુધી કામ થયું નથી."
બીજા ખેડૂતનું કહેવું હતું કે,
"જો સામાન્ય માણસ સમયસર બિલ ન ભરે તો તરત કાર્યવાહી થાય છે, પરંતુ તંત્ર પોતાની જવાબદારી સમયસર નિભાવતું નથી."
જવાબદારી કોણ લેશે?
આ સમગ્ર ઘટનામાં સૌથી મોટો પ્રશ્ન જવાબદારીનો છે. જો ટ્રાન્સફોર્મર પડવાથી કોઈ જાનહાનિ થઈ હોત તો તેની જવાબદારી કોણ લેત?
સ્થાનિક લોકોનું માનવું છે કે અગાઉથી આપવામાં આવેલી અરજીઓ અને રજૂઆતોની તપાસ થવી જોઈએ. જો તંત્રની બેદરકારીના કારણે આ સ્થિતિ સર્જાઈ હોય તો જવાબદાર અધિકારીઓ સામે કાર્યવાહી થવી જોઈએ.
ગામના આગેવાનોનું કહેવું છે કે સરકારી તંત્ર માત્ર કાગળ પર કામગીરી બતાવવાના બદલે વાસ્તવિક સમસ્યાઓનું નિરાકરણ લાવે તે જરૂરી છે.
ગ્રામ્ય વિસ્તારોમાં વીજ માળખાની સ્થિતિ ચિંતાજનક
લાંબા ગામની ઘટના કોઈ એકલદોકલ ઘટના નથી. કલ્યાણપુર તાલુકાના અનેક ગામોમાં જૂના વીજપોલ, જર્જરિત તાર અને વર્ષો જૂના ટ્રાન્સફોર્મરો અંગે ફરિયાદો ઉઠતી રહે છે.
ઘણા વિસ્તારોમાં:
- વીજપોલ ઝૂકેલા છે.
- તાર ખૂબ નીચા થઈ ગયા છે.
- ટ્રાન્સફોર્મરોની ક્ષમતા ઓછી પડી રહી છે.
- વારંવાર વીજ વિક્ષેપ સર્જાય છે.
આવા સંજોગોમાં ગ્રામ્ય વીજ માળખાના વ્યાપક સર્વે અને આધુનિકીકરણની જરૂરિયાત અનુભવાઈ રહી છે.
ખેડૂતોના પ્રશ્નો ઉકેલવામાં વિલંબ કેમ?
ખેડૂતોમાં એવો પણ સવાલ ઉઠી રહ્યો છે કે સામાન્ય નાગરિકોની સમસ્યાઓ ઉકેલવામાં આટલો વિલંબ કેમ થાય છે?
સરકાર દ્વારા ખેતી અને ખેડૂતો માટે અનેક યોજનાઓ જાહેર કરવામાં આવે છે. ખેડૂતોને દેશના "અન્નદાતા" તરીકે સન્માન આપવામાં આવે છે. પરંતુ જ્યારે વાસ્તવિક પ્રશ્નો સામે આવે છે ત્યારે ઘણી વખત ખેડૂતોને કચેરીઓના ધક્કા ખાવા પડે છે.
ખેડૂતોનું કહેવું છે કે અરજી કર્યા પછી સમયસર કાર્યવાહી માટે કોઈ અસરકારક મોનિટરિંગ વ્યવસ્થા હોવી જોઈએ.
વરસાદ પહેલા જોખમ દૂર કરવાની માંગ
સ્થાનિક લોકોનું કહેવું છે કે ચોમાસું નજીક આવી રહ્યું છે. વરસાદી મોસમમાં વીજપોલ અને ટ્રાન્સફોર્મરની સમસ્યાઓ વધુ ગંભીર બની શકે છે.
જો સમયસર સમારકામ નહીં થાય તો:
- વીજ પુરવઠો લાંબા સમય માટે ખોરવાઈ શકે છે.
- વધુ અકસ્માતો થઈ શકે છે.
- ખેતીને મોટું નુકસાન થઈ શકે છે.
- માનવજીવન માટે જોખમ ઊભું થઈ શકે છે.
આથી ગ્રામજનોએ તાત્કાલિક કાર્યવાહી કરવાની માંગ ઉઠાવી છે.
તંત્ર સામે વધતો અસંતોષ
લાંબા ગામની આ ઘટનાએ ખેડૂતોમાં તંત્ર પ્રત્યેનો અસંતોષ વધુ ઘેરો બનાવ્યો છે. લોકોનું કહેવું છે કે વારંવાર રજૂઆતો કરવા છતાં જો સમસ્યાઓનો ઉકેલ ન આવે તો લોકોનો વિશ્વાસ તંત્ર પરથી ઊઠી જાય છે.
સ્થાનિક લોકો ઈચ્છે છે કે સંબંધિત અધિકારીઓ સ્થળ મુલાકાત કરે, વાસ્તવિક સ્થિતિનું મૂલ્યાંકન કરે અને તાત્કાલિક ધોરણે નવી વ્યવસ્થા ઊભી કરે.
ગામલોકોની મુખ્ય માંગણીઓ
આ ઘટનાને પગલે ગામલોકો અને ખેડૂતો દ્વારા નીચે મુજબની માંગણીઓ કરવામાં આવી છે:
- ખાબકેલા ટ્રાન્સફોર્મરનું તાત્કાલિક સમારકામ અથવા બદલાવ.
- જોખમી વીજપોલને તરત બદલવો.
- સમગ્ર વિસ્તારના વીજ માળખાનો સર્વે કરવો.
- અગાઉ કરવામાં આવેલી અરજીઓની તપાસ કરવી.
- જવાબદાર અધિકારીઓની જવાબદારી નક્કી કરવી.
- ખેતી માટે નિયમિત વીજ પુરવઠો સુનિશ્ચિત કરવો.
હવે સૌની નજર તંત્રની કામગીરી પર
લાંબા ગામમાં વીજ ટ્રાન્સફોર્મર નીચે ખાબકવાની ઘટના બાદ ખેડૂતો અને ગ્રામજનો હવે તંત્રની આગામી કામગીરી પર નજર રાખી રહ્યા છે. અગાઉથી આપવામાં આવેલી ચેતવણીઓ છતાં કાર્યવાહી ન થતાં લોકોમાં નારાજગી જોવા મળી રહી છે.
સૌથી મહત્વનો પ્રશ્ન એ છે કે જ્યારે ખેડૂતે સમયસર અરજી કરી હતી ત્યારે તેના પર ધ્યાન કેમ આપવામાં આવ્યું નહીં? અને હવે ટ્રાન્સફોર્મર જમીન પર ખાબકી ગયા બાદ પણ સમારકામ માટે વિલંબ કેમ થઈ રહ્યો છે?
આ પ્રશ્નોના જવાબ સાથે તંત્ર ક્યારે હકીકતમાં કાર્યવાહી કરે છે તેની રાહ લાંબા ગામના ખેડૂતો આતુરતાથી જોઈ રહ્યા છે. કારણ કે તેમના માટે આ માત્ર વીજપોલ કે ટ્રાન્સફોર્મરનો મુદ્દો નથી, પરંતુ તેમની ખેતી, જીવનજરૂરિયાતો અને સુરક્ષા સાથે સીધો જોડાયેલો પ્રશ્ન છે. આજે લાંબા ગામમાં ઉઠેલા આ સવાલો સમગ્ર ગ્રામ્ય ગુજરાતના ખેડૂતોની લાગણીઓને પણ પ્રતિબિંબિત કરે છે, જ્યાં લોકો હજુ પણ સમયસર અને જવાબદાર વહીવટી વ્યવસ્થાની અપેક્ષા રાખી રહ્યા છે.
