ગીતા સંદેશ શ્રીમદ્ ભગવદ્ ગીતા – અધ્યાય ૧ : અર્જુન વિશાદ યોગ શ્લોક ૧૯

स घोषो धार्तराष्ट्राणां हृदयानि व्यदारयत् ।
नभश्च पृथिवीं चैव तुमुलो व्यनुनादयन् ॥१९॥

🍀ગુજરાતી ભાષાંતર:

તે પ્રચંડ શંખનાદે ધૃતરાષ્ટ્રના પુત્રોના હૃદયને ધ્રુજાવી દીધા અને તેનો ગર્જનાભર્યો અવાજ આકાશ તથા પૃથ્વીમાં ગુંજી ઊઠ્યો.

🍁સરળ સમજણ:

પાંડવ પક્ષના તમામ યોદ્ધાઓના શંખનાદનો અવાજ એટલો પ્રચંડ અને દિવ્ય હતો કે તેણે કૌરવ સેનાના મનમાં ભય અને ચિંતા પેદા કરી. સંજય કહે છે કે આ ધ્વનિ માત્ર યુદ્ધભૂમિ પૂરતો મર્યાદિત ન રહ્યો, પરંતુ જાણે સમગ્ર આકાશ અને પૃથ્વી ગુંજી ઊઠ્યાં.
"હૃદયાનિ વ્યદારયત્" નો શાબ્દિક અર્થ "હૃદય ચીરી નાખ્યાં" એવો થાય છે, પરંતુ તેનો ભાવાર્થ એ છે કે કૌરવોના મનમાં ભય, અસ્વસ્થતા અને અશુભ સંકેતની લાગણી ઊભી થઈ.

🌸મુખ્ય સંદેશ:

પાંડવોના શંખનાદે કૌરવ સેનામાં ભય અને ચિંતા પેદા કરી.
ધર્મ અને સત્યનું બળ માનસિક શક્તિ પણ આપે છે.
આ શ્લોક દર્શાવે છે કે યુદ્ધ પહેલાં જ બંને પક્ષોની આંતરિક માનસિક સ્થિતિ અલગ હતી—પાંડવો આત્મવિશ્વાસથી ભરેલા હતા, જ્યારે કૌરવોના મનમાં અશાંતિ પ્રવેશી ગઈ હતી.

🌾આગળના શ્લોક (૧.૨૦) માં અર્જુન ભગવાન શ્રીકૃષ્ણને પોતાનો રથ બંને સેનાની વચ્ચે લઈ જવાની વિનંતી કરે છે, જ્યાંથી ભગવદ્ ગીતાના મુખ્ય ઉપદેશની શરૂઆત થાય છે.