મારું શહેર વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીના ૧૨ વર્ષના સુશાસનની ઉજવણીમાં જામનગર હોમગાર્ડઝની હરિયાળી પહેલ.

દેશના લોકપ્રિય અને યશસ્વી વડાપ્રધાન શ્રી નરેન્દ્રભાઈ મોદીના અવિરત ૧૨ વર્ષના સુશાસન, વિકાસ અને જનકલ્યાણની યાત્રાની ઉજવણી સમગ્ર દેશમાં વિવિધ કાર્યક્રમો દ્વારા કરવામાં આવી રહી છે. કેન્દ્ર સરકાર દ્વારા છેલ્લા ૧૨ વર્ષ દરમિયાન અમલમાં મૂકાયેલી જનહિતકારી યોજનાઓ, વિકાસકાર્યો અને રાષ્ટ્ર નિર્માણના પ્રયાસોને જનજન સુધી પહોંચાડવા માટે અનેક સરકારી, સામાજિક અને સ્વૈચ્છિક સંસ્થાઓ અનોખી પહેલ કરી રહી છે.

આ જ કડીમાં જામનગર જિલ્લા હોમગાર્ડઝ પરિવારે પણ માત્ર ઉજવણી પૂરતી મર્યાદિત ન રહીને સમાજ અને પર્યાવરણને સીધો લાભ મળે તેવી એક પ્રેરણાદાયી પહેલ હાથ ધરી છે. વડાપ્રધાનશ્રીના ૧૨ વર્ષના સેવા, સુશાસન અને વિકાસના સંકલ્પને હરિયાળી સાથે જોડતાં જામનગર જિલ્લા હોમગાર્ડઝના સભ્યોએ ૧૨ હજારથી વધુ સિડ્ઝ-બોલ તૈયાર કરીને પર્યાવરણ જતન માટે નોંધપાત્ર યોગદાન આપ્યું છે.

આ અભિયાન માત્ર એક પ્રતીકાત્મક કાર્યક્રમ નથી, પરંતુ આગામી વર્ષોમાં હરિયાળું અને સ્વચ્છ પર્યાવરણ નિર્માણ તરફનું એક મહત્વપૂર્ણ પગલું સાબિત થવાનું છે.

સુશાસનની ઉજવણીને પર્યાવરણ સાથે જોડવાનો પ્રયાસ

વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીના નેતૃત્વ હેઠળ છેલ્લા ૧૨ વર્ષમાં દેશભરમાં સ્વચ્છતા, પર્યાવરણ સંરક્ષણ, જળ સંચય, વૃક્ષારોપણ અને ટકાઉ વિકાસને વિશેષ પ્રાધાન્ય આપવામાં આવ્યું છે.

‘સ્વચ્છ ભારત અભિયાન’, ‘મિશન લાઇફ’, ‘એક પેડ મા કે નામ’, ‘નમામી ગંગે’ અને પર્યાવરણ જાગૃતિ સંબંધિત અનેક પહેલોના કારણે સામાન્ય નાગરિકોમાં પણ પર્યાવરણ પ્રત્યે જાગૃતિ વધી છે.

જામનગર જિલ્લા હોમગાર્ડઝ પરિવારે આ જ ભાવનાને આગળ વધારતા ૧૨ વર્ષના સુશાસનને ૧૨ હજાર સિડ્ઝ-બોલ સાથે સાંકળીને એક અનોખો સંદેશ આપ્યો છે કે વિકાસ અને પર્યાવરણ બંને એકબીજાના પૂરક છે.

શું હોય છે સિડ્ઝ-બોલ?

સિડ્ઝ-બોલ એટલે માટી, ખાતર અને વૃક્ષોના બીજથી તૈયાર કરવામાં આવતા નાના ગોળાકાર દડા.

આ દડાઓને વરસાદ પહેલાં જંગલ, ખાલી જમીન, ટેકરીઓ અથવા અન્ય વિસ્તારોમાં ફેંકી દેવામાં આવે છે. વરસાદ પડતાં માટી ભીની બને છે અને અંદરના બીજને અંકુરિત થવા માટે અનુકૂળ વાતાવરણ મળે છે.

આ પદ્ધતિ દ્વારા ખૂબ ઓછા ખર્ચે અને ઓછા માનવબળથી મોટી સંખ્યામાં વૃક્ષો ઉગાડી શકાય છે.

વિશ્વભરમાં પર્યાવરણપ્રેમીઓ અને વન વિભાગો દ્વારા આ પદ્ધતિનો સફળતાપૂર્વક ઉપયોગ કરવામાં આવે છે.

૧૨ હજારથી વધુ સિડ્ઝ-બોલ તૈયાર

જામનગર જિલ્લા હોમગાર્ડઝ દ્વારા તૈયાર કરાયેલા સિડ્ઝ-બોલની સંખ્યા ૧૨ હજારથી પણ વધુ હોવાનું જાણવા મળે છે.

આ કામગીરી માટે હોમગાર્ડઝના સભ્યોએ દિવસો સુધી સતત મહેનત કરી હતી. દરેક સિડ્ઝ-બોલમાં યોગ્ય પ્રમાણમાં માટી, ખાતર અને પસંદ કરાયેલા વૃક્ષોના બીજનો સમાવેશ કરવામાં આવ્યો હતો.

આ કાર્ય દરમિયાન માત્ર સંખ્યાને મહત્વ આપવામાં આવ્યું નહોતું, પરંતુ ગુણવત્તા પર પણ વિશેષ ધ્યાન રાખવામાં આવ્યું હતું જેથી વધુમાં વધુ બીજ અંકુરિત થઈ શકે.

ઉત્તમ ગુણવત્તાની માટી અને ખાતરનો ઉપયોગ

સિડ્ઝ-બોલ તૈયાર કરવા માટે ચીકણી કાળી માટીનો ઉપયોગ કરવામાં આવ્યો હતો.

ચીકણી માટી વરસાદી પાણીનો સારો સંગ્રહ કરે છે અને બીજને રક્ષણ પણ આપે છે. આ ઉપરાંત જામનગર મહાનગરપાલિકાના સહયોગથી ઉચ્ચ ગુણવત્તાવાળા છાણના ખાતરનો ઉપયોગ કરવામાં આવ્યો હતો.

ખાતર બીજને પ્રારંભિક વૃદ્ધિ માટે જરૂરી પોષક તત્ત્વો પૂરા પાડે છે, જેના કારણે છોડના વિકાસની સંભાવના વધી જાય છે.

પર્યાવરણને અનુકૂળ અને સંપૂર્ણપણે કુદરતી સામગ્રીનો ઉપયોગ કરવામાં આવ્યો હોવાથી આ સિડ્ઝ-બોલ પ્રકૃતિ માટે પણ લાભદાયી છે.

વિવિધ જાતના વૃક્ષોના બીજનો સમાવેશ

આ સિડ્ઝ-બોલમાં માત્ર એક કે બે પ્રકારના નહીં પરંતુ વિવિધ ઉપયોગી અને સ્થાનિક પરિસ્થિતિને અનુકૂળ વૃક્ષોના બીજનો સમાવેશ કરવામાં આવ્યો છે.

જેમાં મુખ્યત્વે:

• સરગવો
• લીમડો
• ખેર
• ગોરસ આંબલી
• હરમો
• વડલો
• જાંબુડી
• પીપળો
• ગુલમોહર

જેવા વૃક્ષોના બીજ સામેલ કરવામાં આવ્યા છે.

આ તમામ વૃક્ષો પર્યાવરણ માટે અત્યંત ઉપયોગી ગણાય છે. કેટલાક વૃક્ષો ઔષધીય ગુણ ધરાવે છે, તો કેટલાક છાંયો, ઓક્સિજન અને જૈવિક વૈવિધ્યતા જાળવવામાં મહત્વપૂર્ણ ભૂમિકા ભજવે છે.

વન વિભાગને કરવામાં આવશે સુપ્રત

હોમગાર્ડઝ પરિવાર દ્વારા તૈયાર કરાયેલા તમામ સિડ્ઝ-બોલ આગામી દિવસોમાં જામનગર વન વિભાગને સોંપવામાં આવશે.

વન વિભાગ દ્વારા ચોમાસાની સિઝન શરૂ થાય તે પહેલાં યોગ્ય વિસ્તારોની પસંદગી કરીને આ સિડ્ઝ-બોલનું વિતરણ કરવામાં આવશે.

વન વિભાગના અધિકારીઓ દ્વારા જંગલ વિસ્તાર, ખાલી પડતર જમીનો, ટેકરીઓ અને હરિયાળી વધારવાની જરૂરિયાત ધરાવતા વિસ્તારોમાં તેનો ઉપયોગ કરવામાં આવશે.

આ અભિયાનના પરિણામે આગામી વર્ષોમાં હજારો નવા વૃક્ષો ઉગી નીકળે તેવી આશા વ્યક્ત કરવામાં આવી રહી છે.

હરિયાળી ક્રાંતિ તરફ મહત્વપૂર્ણ પગલું

પર્યાવરણ નિષ્ણાતોનું માનવું છે કે વૃક્ષો વિના માનવ જીવનની કલ્પના પણ શક્ય નથી.

વધતું પ્રદૂષણ, ઘટતી હરિયાળી, વધતું તાપમાન અને આબોહવા પરિવર્તન જેવી સમસ્યાઓ સામે લડવા માટે મોટા પાયે વૃક્ષારોપણ અને વનવિસ્તાર વધારવો સમયની માંગ બની ગયો છે.

આવા સમયમાં જામનગર જિલ્લા હોમગાર્ડઝનું આ અભિયાન હરિયાળી ક્રાંતિ તરફનું એક મહત્વપૂર્ણ પગલું સાબિત થઈ શકે છે.

જિલ્લા કમાન્ડન્ટનું માર્ગદર્શન

આ સમગ્ર અભિયાન જિલ્લા હોમગાર્ડઝ કમાન્ડન્ટ શ્રી ગીરીશ સરવૈયાના માર્ગદર્શન હેઠળ સફળતાપૂર્વક પૂર્ણ કરવામાં આવ્યું હતું.

તેમણે શરૂઆતથી જ આ અભિયાનને એક મિશન તરીકે સ્વીકારીને તમામ યુનિટોને સક્રિય ભાગીદારી માટે પ્રોત્સાહિત કર્યા હતા.

તેમના માર્ગદર્શન હેઠળ વિવિધ ટીમોએ સંકલન કરીને નિર્ધારિત સમયમર્યાદામાં કાર્ય પૂર્ણ કર્યું હતું.

વિવિધ યુનિટોએ આપી નોંધપાત્ર સેવાઓ

આ અભિયાનમાં જામનગર જિલ્લાના વિવિધ તાલુકા અને યુનિટોના અધિકારીઓ અને હોમગાર્ડઝ સભ્યોએ મહત્વપૂર્ણ યોગદાન આપ્યું હતું.

જેમાં:

કાલાવડ યુનિટ

• ઓફિસર શ્રી રામભાઈ મેવાડા
• તેમની ટીમ

જોડિયા યુનિટ

• ઓફિસર શ્રી હિતેન્દ્રગીરી ગોસ્વામી
• તેમની ટીમ

ધ્રોલ યુનિટ

• ઓફિસર શ્રી જે. કે. પરમાર
• તેમની ટીમ

વિશેષ રીતે જોડાઈ હતી.

જિલ્લા અને શહેર યુનિટના અધિકારીઓની સક્રિય ભૂમિકા

આ અભિયાનમાં જિલ્લા અને શહેર યુનિટના અધિકારીઓએ પણ મહત્વપૂર્ણ ભૂમિકા ભજવી હતી.

જેમાં:

• ઋષિરાજ જેઠવા
• કૈલાસ જેઠવા
• જયેશ રાણા
• રાજેન્દ્ર ઓઝા
• હિમાંશુ પુરોહિત
• જયેન્દ્ર કણજારીયા
• જીગ્નેશ ચૌહાણ
• ચિરાગ મકવાણા

સહિત અન્ય અધિકારીઓ અને સભ્યોએ સતત મહેનત કરીને અભિયાનને સફળ બનાવ્યું હતું.

બહેનો અને ભાઈઓની સમાન ભાગીદારી

હોમગાર્ડઝના ભાઈઓની સાથે બહેનોએ પણ આ કાર્યમાં ઉત્સાહપૂર્વક ભાગ લીધો હતો.

સિડ્ઝ-બોલ બનાવવાની પ્રક્રિયામાં માટી તૈયાર કરવી, બીજ પસંદ કરવું, દડા બનાવવું અને તેને સૂકવવાની કામગીરીમાં બહેનોનું યોગદાન નોંધપાત્ર રહ્યું હતું.

આ અભિયાન દ્વારા મહિલા સશક્તિકરણ અને સામૂહિક જવાબદારીનો પણ સુંદર સંદેશ આપવામાં આવ્યો હતો.

પર્યાવરણ પ્રત્યે જવાબદારીનું ઉત્તમ ઉદાહરણ

આજના સમયમાં પર્યાવરણ જાળવણી માત્ર સરકાર કે વન વિભાગની જવાબદારી નથી, પરંતુ સમાજના દરેક નાગરિકની ફરજ છે.

જામનગર જિલ્લા હોમગાર્ડઝ દ્વારા હાથ ધરાયેલું આ અભિયાન દર્શાવે છે કે જો સામૂહિક ઇચ્છાશક્તિ અને સંકલ્પ હોય તો નાનાં પ્રયાસો પણ મોટા પરિવર્તન લાવી શકે છે.

૧૨ હજાર સિડ્ઝ-બોલ માત્ર આંકડો નથી, પરંતુ હરિયાળા ભવિષ્ય માટે વાવવામાં આવેલા ૧૨ હજાર આશાના બીજ છે.

સમાજ માટે પ્રેરણારૂપ પહેલ

વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીના ૧૨ વર્ષના સુશાસનની ઉજવણી નિમિત્તે જામનગર જિલ્લા હોમગાર્ડઝ દ્વારા હાથ ધરાયેલું આ અભિયાન સમગ્ર સમાજ માટે પ્રેરણારૂપ બની રહ્યું છે.

એક તરફ દેશ વિકાસની નવી ઊંચાઈઓ સર કરી રહ્યો છે, ત્યારે બીજી તરફ પર્યાવરણનું સંરક્ષણ અને કુદરતી સંપત્તિનું જતન પણ એટલું જ જરૂરી છે.

જામનગર હોમગાર્ડઝની આ હરિયાળી પહેલ આવનારા વર્ષોમાં હજારો વૃક્ષોના રૂપમાં ફળ આપશે અને પર્યાવરણ સંરક્ષણના ક્ષેત્રમાં એક યાદગાર ઉદાહરણ તરીકે સ્થાપિત થશે.

**“એક સિડ્ઝ-બોલ, એક નવું વૃક્ષ અને એક હરિયાળું ભવિષ્ય”**ના સંદેશ સાથે જામનગર જિલ્લા હોમગાર્ડઝે ખરેખર વિકાસ અને પર્યાવરણ વચ્ચેનું સુંદર સંતુલન રજૂ કર્યું છે.