આંતરરાષ્ટ્રીય ભારત સહિતના દેશો પર 100% ટેરિફનો ખતરો ટળ્યો ટ્રમ્પે રશિયન તેલ ખરીદી માટે આપી છૂટ, ભારતને મોટી રાહત.

અમેરિકાના પ્રમુખ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પના એક નિર્ણયથી ભારત સહિત ચીન અને અન્ય દેશોને રશિયા પાસેથી તેલ ખરીદવા મામલે મોટી રાહત મળી હોવાના અહેવાલો સામે આવ્યા છે. રશિયા પાસેથી ક્રૂડ ઓઇલ અને ગેસ ખરીદતા દેશો પર 100 ટકા સુધીનો ટેરિફ લાદવાની જોગવાઈ અમલમાં આવે તે પહેલાં ટ્રમ્પે એક્ઝિક્યુટિવ ઓર્ડર દ્વારા મુક્તિ આપી હોવાનું જણાવાયું છે. આ નિર્ણયથી ભારત, ચીન, સ્લોવાકિયા અને અઝરબૈજાન સહિતના દેશો પર તોળાઈ રહેલો ભારે વેપારી દબાણનો ખતરો હાલ પૂરતો ટળ્યો હોવાનું માનવામાં આવે છે. ખાસ કરીને ભારત અને અમેરિકા વચ્ચેના વેપાર સંબંધોને ધ્યાનમાં રાખતાં આ નિર્ણય મહત્વપૂર્ણ બની શકે છે.

શુક્રવારે મોડી રાત્રે જાહેર કરાયેલા કારોબારી આદેશમાં ટ્રમ્પે આ છૂટને અમેરિકાના રાષ્ટ્રીય હિત સાથે જોડીને રજૂ કરી હતી. આપવામાં આવેલી માહિતી અનુસાર, તેમણે જણાવ્યું હતું કે સંબંધિત કાયદા હેઠળ દર્શાવવામાં આવેલા પ્રતિબંધો, નિયંત્રણો અને ટેરિફના અમલમાંથી મુક્તિ આપવામાં આવે છે. આ નિર્ણય અંગે અમેરિકન કોંગ્રેસને પણ જાણ કરવામાં આવી હોવાનું જણાવાયું છે. ટ્રમ્પ પ્રશાસનના આ પગલાથી રશિયન તેલની ખરીદી કરતા દેશો સામે તાત્કાલિક કડક વેપારી પગલાં લાગુ થવાની શક્યતા ઓછી થઈ છે. જોકે, આ છૂટની ચોક્કસ શરતો અને સમયગાળો સમજવા માટે સત્તાવાર આદેશની સંપૂર્ણ વિગતો મહત્વપૂર્ણ રહેશે.

આ સમગ્ર વિવાદના કેન્દ્રમાં ‘લિન્ડસી ઓ. ગ્રેહામ સેંક્શનિંગ રશિયા એન્ડ ઇરાન એક્ટ ઓફ 2026’ તરીકે ઓળખાવાતી કાયદાકીય જોગવાઈ છે. આપેલી માહિતી પ્રમાણે, ગત મહિને ટ્રમ્પે આ બિલ પર હસ્તાક્ષર કર્યા હતા. અમેરિકન સેનેટર લિન્ડસી ગ્રેહામના નામ સાથે જોડાયેલા આ કાયદાનો મુખ્ય હેતુ રશિયાની બેન્કિંગ વ્યવસ્થા, ઊર્જા ક્ષેત્ર અને સૈન્ય પ્રવૃત્તિઓને મળતા નાણાકીય ભંડોળ પર નિયંત્રણ લાવવાનો હોવાનું જણાવાયું છે. આ માટે રશિયા સાથે ઊર્જા વેપાર કરતા દેશો પર પણ દબાણ લાવવાની જોગવાઈ રાખવામાં આવી હતી. પરિણામે, રશિયન તેલની ખરીદી કરતા દેશો માટે આ કાયદો વેપાર અને ઊર્જા સુરક્ષાની દૃષ્ટિએ ચિંતાનો વિષય બન્યો હતો.

આ કાયદા હેઠળ રશિયા પાસેથી ક્રૂડ ઓઇલ અને ગેસ ખરીદનારા દેશો પર 100 ટકા સુધીનો ટેરિફ લાદવાની સત્તા હોવાનો ઉલ્લેખ કરવામાં આવ્યો છે. જો આટલો ઊંચો ટેરિફ લાગુ કરવામાં આવ્યો હોત, તો સંબંધિત દેશોમાંથી અમેરિકામાં થતી નિકાસ પર ભારે અસર પડી શકતી હતી. ટેરિફ વધવાથી આયાતી ચીજવસ્તુઓની કિંમત વધી શકે છે અને વેપાર સંબંધોમાં તણાવ સર્જાઈ શકે છે. ભારત જેવા મોટા અર્થતંત્ર માટે અમેરિકાના બજારમાં નિકાસનું મહત્વ હોવાથી, આવા પગલાની સંભવિત અસરને લઈને ચિંતા ઊભી થઈ હતી. ટ્રમ્પ દ્વારા આપવામાં આવેલી મુક્તિથી આ જોખમ સામે હાલ રાહત મળતી હોવાનું માનવામાં આવે છે.

ભારત માટે આ મુદ્દો ખાસ મહત્વ ધરાવે છે, કારણ કે ભારત પોતાની ઊર્જાની જરૂરિયાતો પૂરી કરવા માટે વિદેશમાંથી ક્રૂડ ઓઇલની આયાત કરે છે. આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં તેલના ભાવ, પુરવઠાની ઉપલબ્ધતા અને ખરીદીના સ્ત્રોતો દેશના અર્થતંત્ર પર અસર કરે છે. રશિયા પાસેથી તેલ ખરીદીના કારણે જો અમેરિકાએ ભારત પર વધારાનો 100 ટકા ટેરિફ લગાવ્યો હોત, તો બંને દેશો વચ્ચેના વેપાર સંબંધોમાં વધુ જટિલતા ઊભી થઈ શકતી હતી. આપેલી માહિતીમાં ભારત પર અગાઉથી 10 ટકા પેનલ્ટી ટેરિફ હોવાનો પણ ઉલ્લેખ છે. આવી સ્થિતિમાં વધારાનો ટેરિફ લાગુ થવાથી ભારતીય નિકાસકારો માટે અમેરિકાના બજારમાં સ્પર્ધા કરવી વધુ મુશ્કેલ બની શકી હોત.

ચીન સહિતના અન્ય દેશો માટે પણ આ નિર્ણય મહત્વપૂર્ણ છે. રશિયા પાસેથી ઊર્જા ખરીદતા દેશો સામે કડક ટેરિફની જોગવાઈનો હેતુ રશિયાની આવક પર દબાણ લાવવાનો હતો, પરંતુ તેની અસર સંબંધિત દેશોના વેપાર અને ઊર્જા વ્યવહારો પર પણ પડી શકે તેમ હતી. ટ્રમ્પે રાષ્ટ્રીય હિતનો ઉલ્લેખ કરીને મુક્તિ આપતાં અમેરિકાની નીતિમાં હાલ માટે રાહતનું પગલું જોવા મળે છે. તેમ છતાં, આ નિર્ણયને રશિયા સામેના તમામ પ્રતિબંધો સમાપ્ત થયા હોવાનું માનવું યોગ્ય નથી. મુક્તિ કઈ જોગવાઈઓ માટે છે, તે કેટલા સમય માટે છે અને ભવિષ્યમાં તેમાં ફેરફાર થશે કે નહીં, તે બાબતો સત્તાવાર વિગતો પરથી જ સ્પષ્ટ થઈ શકશે.

એકંદરે, રશિયા પાસેથી તેલ ખરીદતા દેશો પર 100 ટકા સુધીનો ટેરિફ લાગુ થવાની શક્યતા વચ્ચે ટ્રમ્પના નિર્ણયથી ભારત સહિત અનેક દેશોને તાત્કાલિક રાહત મળી હોવાના અહેવાલ છે. ભારત માટે આ રાહત ઊર્જાની ખરીદી અને અમેરિકા સાથેના વેપાર સંબંધો બંને દૃષ્ટિએ મહત્વપૂર્ણ બની શકે છે. જોકે, આંતરરાષ્ટ્રીય વેપાર નીતિમાં ફેરફારો ઝડપથી થઈ શકે છે, તેથી આગળના સત્તાવાર નિર્ણયો પર નજર રાખવી જરૂરી રહેશે. હાલ ઉપલબ્ધ માહિતી પ્રમાણે, ટ્રમ્પે જાહેર કરેલી મુક્તિથી ભારત અને અન્ય સંબંધિત દેશો પર તોળાતો 100 ટકા ટેરિફનો ખતરો ટળ્યો હોવાનું માનવામાં આવે છે, પરંતુ તેની અંતિમ અસર મુક્તિની શરતો અને અમલની વિગતો પર નિર્ભર રહેશે.